على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2515
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فتح نصيب ( fath - nasib ) ص . پ . كسى كه بخت و طالع او با فتح و فيروزى همراه بود . فتحه ( fathe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آن حركت از حروف كه زبر گويند . فتحى ( fath ) ا . ع . باد . فتحياب ( fath - y b ) ا . پ . در باز كردگى . و گشادكارها . و آغاز فصل بارندگى . و ابتداى بارندگى . و بارندگى . و نظر دو سيارهءاى كه خانههاى آنها با هم مقابل باشد . و مظفر و منصور . فتخ ( fatx ) م . ع . فتخ اصابع رجله فى جلوسه فتخا ( از باب فتح ) : دوتا كرد انگشتان پا را در هنگام نشستن و پهن ساخت و سست گردانيد آنها را . فتخ ( fotx ) ص . ع . ج . افتخ و فتخاء . فتخ ( fatax ) ا . ع . ج . فتخة . فتخ ( fatax ) ا . ع . پيه مانندى در شتران . و زنگلهء خرد بىآواز . و سستى بندهاى اندام و نرمى آنها . و پهنائى كف دست و پا و درازى آن . و نيز فتخ : مفصل چنگل شير . ج : فتوخ . فتخ ( fatax ) م . ع . سست شدن بندهاى اندام و نرم گشتن آنها . و دراز و يا پهن گشتن كف دست و پا ( و الفعل من سمع ) . فتخاء ( fatx ' ) ص . ع . مؤنث افتخ : زنى كه بندهاى اندام وى سست و يا نرم باشد . و زنى كه كف دست و پاى آن دراز و يا پهن بود . و عقاب فروهشته بال . و عقابى كه چون فرود آيد سست كند بال را و در اين معنى بطور اسم نيز استعمال مىشود . و ناقة فتخاء الاخلاف : ماده شترى كه خلفهاى پستان وى بجانب شكم بلند برآمده باشد . و كذا : امراة فتخاء الاخلاف . و اين را در شتر عيب دانند و در زن و پستان وى مدح . فتخاء ( fatx ' ) ا . ع . چيزى از چوب مانند خشت كه انگبين چين بر روى آن نشيند . فتخات ( fatax t ) ع . ج . فتخة . فتخة ( fatxat ) و ( fataxat ) ا . ع . انگشترى كلان كه در دست و پا كنند . و انگشترى نقرهء بىنگينه ، و اگر نگينه داشته باشد آن را خاتم گويند . ج : فتخات و فتخ و فتوخ . فتر ( fatr ) ا . ع . نام زنى . فتر ( fetr ) ا . ع . فاصلهء ما بين دو انگشت سبابه و ابهام چون آنها را از هم بگشايند ، و رتب : فاصلهء ميان خنصر و بنصر و بنصر و وسطى ، و عتب : ميانهء سبابه و وسطى و وسطى و بنصر ، و بصم : فاصلهء ما بين خنصر و بنصر . فتر ( fotr ) ا . ع . بورياى از برگ خرما كه بران آرد بيزند . فتر ( fatar ) ا . ع . ضعف و سستى . و پى . و گوشتى كه داراى پى باشد و درشت بود . و مقدار معلومى از طعام . و توقف در حركات نبض . فتر ( fettar ) ا . ع . يك نوع ماهى كه چون پاى بر آن گذارده و بفشرند پايها را سست كرده و عرق آورد و نوع اين ماهى را به زبان فرانسه ترپيل گويند و ماهى است پهن و شبيه بماهى ره و در قاعدهء كلهء آن آلت الكتريكى واقع شده كه بمنزلهء سلاح آن است و از آن آلت قوهء كهربائى شديدى خارج مىكند تا حذر نمايد و بيحس كند دستى كه مىخواهد ويرا بگيرد و بكشد ديگر ماهيها را . فتراك ( fetr k ) ا . پ . تسمه و دوالى كه از پس و پيش زين اسب آويزند . فترايش ( fatr yec ) ا . پ . انتشار و پراكندگى . و پريشانى . فترة ( fatrat ) ا . ع . سستى و بازماندگى از كار . يق : فيه فترة : و زمانى كه واقع باشد در ميان دو پيغمبر . قوله تعالى : عَلى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ اى انقطاع بعثتهم . فترة ( fatrat ) ا . ع . فتر ( fettar ) . فترت ( fatrat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سستى و ضعف . و بيفترت : بدون توقف و درنگ و هميشه و دائما . فترد ( fatard ) ا . پ . دريدگى . و كهنه و فرسوده . و دريده و شكافته . و پارهكننده . فتردن ( fatardan ) ف م . پ . دريدن و پاره كردن . و پراكنده كردن . و تلف نمودن . و ريختن . و از هم جدا كردن . فترصة ( fatrasat ) م . ع . بريدن و قطع كردن . فتره ( fatre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درنگ و توقف . و فترهء نبض : توقف . در حركات نبض . فتريد ( fatlid ) ص . پ . هر چيز كهنه و فرسوده و پاره . فتريدن ( fatridan ) و ( fetridan ) ف م . پ . دريدن و شكافتن . و پريشان نمودن و پراكنده كردن . و كندن . و ريختن . و پاشيدن و از يكديگر جدا كردن . فتش ( fatc ) م . ع . فتشت الشيئ فتشا ( از باب ضرب ) : كاويدم آن چيز را . فتغ ( fatq ) م . ع . فتغه فتغا ( از باب فتح ) : در زير پا ماليد آن را چندان كه شكسته گرديد . و فتغ البسر : پاسپر كرد بسر را . فتفتة ( fatfatat ) م . ع . سيرنا خوردن شتر آب را . فتق ( fatq ) ا . ع . جاى باران نارسيده كه در پيرامونش باريده باشد . و هر جاى گشاده و فراخ از زمين و جز آن . يق : خرج الى فتق . ج : فتوق . و نيز فتق : شق عصاى جماعت و وقوع جنگ در ميان ايشان . و نام بيمارى در پوست خايه كه كفتگى و شكافتگى در مجراى بند خايه عارض شده و جسم اجنبى