على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2510
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
فاعوس ( f 'us ) ا . ع . مار . و نره . و سر نره . و بلا و سختى . و كوزهء سر تنگ كه از آن آب خورند . و بز كوهى . و كودن گران جسم كلانسال از هر ستورى . و يك نوع بازى مر تازيان را . فاعوسة ( f 'usat ) ا . ع . فرج زن بدانجهت كه گشاده گردد . فاعى ( f 'i ) ا . ع . خشمناك كف برآوردهء از دهن . فاعية ( f 'yat ) ا . ع . زن سخن چين و تمام . و گل حنا . فاعيه ( f 'iye ) ا . پ . بيخ نيلوفر هندى . فاغر ( f qer ) ا . پ . گلى هندى خوشبوى بزردى مايل و شبيه بزنبق كه بهندى راى - چنپا گويند . فاغر ( f qer ) ا . ع . نام جانور كوچكى . فاغرة ( f qerat ) ا . ع . بوى خوش . و كبابه و بيخ نيلوفر . و يا ريشهاى دوائى . فاغره ( f qare ) ا . پ . نوعى از عطر كه دانه ايست سخت به قدر نخود . فاغوس ( f qus ) و فاغوش ( f quc ) ا . پ . داروئى كه شيطرج هندى نيز گويند . فاغية ( f qiyat ) ا . ع . گل حنا . فاغيه ( f qiye ) ا . پ . گل هندى زرد رنگ خوشبوى كه فاغر نيز گويند . و گل حنا . و درخت حناى گل كرده . و هر شكوفهء خوشبوى . فافا ( f f ) ا . پ . هر چيز نيكو و بديع و غريب . فأفأ ( fa'fa ' ) و فأفاء ( fa'f ' ) ص . ع . لكنت زبان دارنده و سخن فاناك گوينده . فأفأة ( fa'fa'at ) م . ع . فأفأ فأفأة : سخن فاناك گفت و فافا كرد در تكلم . فافليتر ( f flitar ) ا . پ . پوست خربزه و مرد احمق و ابله . فافير ( f fir ) ا . پ . نى كه از آن بوريا مىسازند . فاق ( f q ) ا . پ . سوفار تير . و ريسمانى كه در وسط چلهء كمان پيچند تا سوفار را بران بند كرده زه كشند . و شكاف نوك قلم . فاق ( f q ) ا . ع . كاسهء پر از طعام . و روغن زيتون پخته . و دشت هموار . و مرد دراز بالاى برهم و مضطرب اندام . و نام مرغى آبى درازگردن . و نام زمينى . فاق ( f q ) م . ع . فقت السهم فاقا و فوقا ( از باب نصر ) : شكستم سوفار تير را . فانفاق : پس شكسته شد . فاقة ( f qat ) ا . ع . درويشى و نيازمندى و احتياج . فاقد ( f qed ) ص . ع . گم كرده شده . و بقرة فاقد : گاو مادهاى كه بچهاش را دزديده و يا دده خورده باشد . و ظبية فاقد كذلك . و فاقد البصر : نابينا . فاقد ( f qed ) ا . ع . زن شوى گم كرده و يا پسر گم كرده . و زن شوى مرده و يا پسر مرده . و زن شوى مردهء دوباره شوى كرده . فاقد ( f qed ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - نايابنده و گم كننده . فاقرة ( f qerat ) ا . ع . بلا و سختى . و فقرته الفاقرة : شكست بلا و سختى فقرات پشت آن را . و نيز فاقرة : بريدگى تا استخوان بينى شتر جهة رام كردن آن . و يق : قد عمل به الفاقرة يعنى خوار كرد او را بلا و سختى . فاقع ( f qe ' ) ص . ع . رنگ خالص بىآميغ سپيد باشد و يا غير آن . قوله تعالى : صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها . و در مبالغه گويند : اصفر فاقع و احمر فاقع . فاقعة ( f qe'at ) ا . ع . بلا و سختى . ج : فواقع . فاقه ( f qe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نياز و احتياج و تنگدستى . و فقر و فاقه : درويشى و نياز . فاقهكش ( f qe - kac ) ص . پ . روزه دار و گرسنه . فاقهكشى ( f qe - kaci ) ا . پ . گرسنگى . و روزهدارى . فاقئاء ( f qe ' ' ) ا . ع . پوست كه با بچه از رحم بيرون آيد . و پوست تنكى كه بر بينى بچه باشد و اگر آن را دور نكنند در حال موجب هلاكى بچه گردد . فاك ( f kk ) ص . ع . احمق و گول . يق : ما كنت فاكا : نيستى تو احمق ، فانت فاك تاك : پس تو احمقى . فاك ( f kk ) ا . ع . پير كلانسال از مردم و از شتر . و سخت گول . ج : فككة و فكاك . فاكه ( f keh ) ص . ع . مرد خوش طبع و بسيار خنده و خنده زنان سخنگوى با ياران . و نازنده . قوله تعالى : وَ نَعْمَةٍ كانُوا فِيها فاكِهِينَ اى ناعمين . فاكه ( f keh ) ا . ع . خداوند ميوه . فاكهانى ( f keh niyy ) ا . ع . ميوه فروش . فاكهة ( f kehat ) ا . ع . هر ميوهاى كه از خوردن آن متنعم باشند خواه تر باشد و يا خشك مانند انجير و خربزه و مويز و رطب و انار و جز آن . و يا همهء اقسام خرما . ج : فواكه . قوله تعالى : فِيهِما فاكِهَةٌ وَ نَخْلٌ وَ رُمَّانٌ . و گفتهاند : اينكه نخل و رمان را مخصوصا ذكر فرموده با آنكه از جملهء فواكه مىباشند لان العرب تذكر الاشياء جملة ثم تخص منها شيئا بالتسمية تنبيها على فضل فيه . و قال الازهرى : و لم اعلم احدا من العرب قال النخل و الرمان ليسا من الفاكهة و من قال ذلك من الفقهاء فلجهله بلغة العرب . و نيز فاكهة : خرمابن بشگفت آرنده . و نام