على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2507

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يق : شقشقة فارض و لهاة فارض و لحية فارض . ج : فرض . فارض ( f rez ) ا . ع . قديم . و عارف و داناى بعلم فرائض . فارضة ( f rezat ) ص . ع . مؤنث فارض . يق : لحية فارضة : ريش ستبر و انبوه . فارط ( f ret ) ص . ع . كسى كه پيش رود تا اسباب آبخور از دول و رسن و پاكيزگى چاه را راست كند . ج : فراط . و فراط القطا : پيش روندگان سنگخوار سوى وادى و آب . فارطان ( f ret ne ) ا . ع . الفارطان بصيغهء تثنيه : نام دو ستاره در پيش بنات النعش . فارع ( f re ' ) ا . ع . بلند . و مرد نيكو منظر . و برشونده . و فرود آينده . و نام حصارى در مدينه . و نام قريه‌اى و موضعى . و نيز فارع : مددگار و ياريگر پادشاه . ج . فرعة . فارع ( f re ' ) ص . ع . جبل فارع : كوهى كه از كوههاى اطراف خود بلندتر باشد . فارعة ( f re'at ) ا . ع . زبر كوه . و روى رودبار . يق : انزل بفارعة الوادى و احذر اسفله . ج : فوارع . و نيز فارعة . از اعلام زنان است . فارغ ( f req ) ا . پ . فرصت يافتگى و مهلت و آسايش و آسودگى . و شادى و خرمى و مسرت . و باد سرد تابستانى . فارغ ( f req ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خلاص شده و آزاد گشته و نجات يافته . و دست از كار كشيده و فراغت يافته و فرصت يافته . و آزاد كرده و رها كرده . و تهى و خالى . فارغ ( f req ) ص . ع . پردازندهء از كارى و فراغت يافته . فارغ البال ( f reqol - b l ) و فارغ الحال ( f reqol - h l ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آزاد . و بىعلاقه . و آسوده . و خشنود و راضى و خوشحال . فارغ‌بالى ( f req - b li ) ا . پ . شادى و سرور و خرمى و خوشى . فارغخطى ( f req - xatti ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - فراغت و خلاصى از تحرير . فارفتن ( f - roftan ) ف ل . پ . دوباره رفتن . و پيش شدن و مقدم شدن . و بزرگ شدن از كسى و تفوق داشتن . فارفتن ( f - roftan ) ف م . پ . دوباره گرفتن . فارق ( f req ) ص . ع . ناقة فارق : ماده شتر رمنده و جهندهء از درد زه . و كذا : اتان فارق و امراة فارق . ج : فوارق و فرق ( forraq ) و فرق ( foroq ) . و سحاب فارق : ابر پارهء جدا شدهء از ابرها . فارق ( f req ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه كارها را فيصل دهد و آنها را از هم متمايز كند . و جداكننده و تقسيم‌كننده و امتياز دهنده . فارقات ( f req t ) ا . ع . فرشتگانى كه جهة جدا كردن حق از باطل فرود مىآيند . قوله تعالى : فَالْفارِقاتِ فَرْقاً . فارقة ( f reqat ) ص . ع . اتان فارقة : ماده خر رمنده و جهندهء از دردزه . فارقليط ( f raqlit ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - خاطر نواز و تسلى دهنده . و نام پيغمبرى . فارقى ( f reqiyy ) ص . ع . منسوب بميا فارقين . فارك ( f rek ) ص . ع . امراة فارك : زن دشمن دارندهء شوى . فارمد ( f rmad ) ا . پ . دهى در طوس كه فرمد نيز گويند . فارنة ( f renat ) ا . ع . زن نان‌پز . فارنديدن ( f - randidan ) ف م . پ . و ارنديدن . و دوباره بيل زدن زمين . فاروق ( f ruq ) ا و ص . ع . مرد بسيار ترسناك . و لقب عمر رضى اللّه عنه لانه فرق بين الحق و الباطل او لانه اظهر الاسلام بمكة ففرق بين الايمان و الكفر . و نام دهى بشيراز . و الترياق الفاروق : بهترين ترياقها و نيكوترين مركبات بدان‌جهت كه بيمارى و تندرستى را از هم جدا مىسازد . فاروقة ( f ruqat ) ص . ع . سخت ترسنده ، مذكر و مؤنث در وى يكسان است . يق : رجل فاروقة و امراة فاروقة . فاره ( f reh ) ص . ع . زيرك . ج : فره ( forrah ) و فرهة ( forrahat ) و فرهة ( forhat ) و فرهة ( farahat ) و فره و فره . و يق للبرذون و البغل و الحمار فاره بين الفروهة و الفراهة و الفراهية و براذين فرهة و لايق للفرس فاره . و فلانا اتخذ غلاما فارها . قوله تعالى : وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً فارِهِينَ . مر . فره . فارهة ( f rehat ) ا . ع . دختر مليح . و كنيزك سرودگوى . و زن سخت خوار . فارياب ( f ry b ) ا . پ . زمينى كه با آب رودخانه و يا آب كاريز مزروع شود بر خلاف زمين ديم . فارياب ( f ry b ) ا . ع . نام شهرى در تركستان كه اكنون اترار مىنامند . فاريابى ( f riy bi ) ص . پ . منسوب بفارياب . و ظهير الدين طاهرين محمد فاريابى : از شعراى مداح قزل ارسلان در سال 598 هجرى در شهر تبريز وفات يافت . فارياو ( f ry v ) ا . پ . فارياب . فازة ( f zat ) ا . ع . سايبانى كه بر دو ستون باشد . فازر ( f zer ) ا . ع . از راه فراخ . و نوعى