باران بارد . و گياه و نبات . و گياهى كه از آب باران رويد . و از اعلام است . غيث ( qays ) م . ع . غاث الله البلاد غيثا ( از باب ضرب ) : بارانيد خداوند باران را در شهرها . و غاث الغيث الارض : رسيد باران زمين را و باريد . و غاث النور و الزهر : درخشيد شكوفه و گل باز شد . و غيثت الارض ( مجهولا ) : باران رسيده شد زمين . قوله تعالى : فِيهِ يُغاثُ النَّاسُ اى يمطرون . غيث ( qayyes ) ا . ع . فرس ذو غيث : اسبى كه رفتار را سپس رفتار در فزايد . و بئر ذات غيث : چاهى كه آب آن پيوسته در فزايش باشد و منقطع نگردد . و نيز غيث : نام كسى . غيثرة ( qayysarat ) ا . ع . مردم فرومايه و پست . و گروه آميختهء از هر جنس مردم . و وعدهء عذاب و بيم . و كانت بين القوم غيثرة شديدة : آن گروه مداومت در جنگ و قتال يكديگر دارند . غيثمة ( qaysamat ) م . ع . كار زار كردن . و با هم خصومت نمودن . غيد ( qid ) ع . ج . اغيد و غيداء . غيد ( qayad ) ا . ع . نازكى و نرمى و تمايل . غيد ( qayad ) م . ع . غيد غيدا ( از باب سمع ) : نرم و منعطف و متمايل گرديد . و خميد و كژ گرديد . غيداء ( qayd ' ) ص . ع . مؤنث اغيد . و امراة غيداء : زن دوتا از نرمى و نازكى . ج : غيد . غيداس ( qayd s ) ا . ع . ابو الغيداس : كنيهء نره و ذكر . غيداق ( qayd q ) ا . پ . نام موضعى در دشت قيچاق كه تير و پيكان خوب از آنجا آورند . غيداق ( qayd q ) ا و ص . ع . جوان نازك و نرم و نيكو پيكر . و بهترين جوانى . و مرد جوان مرد و سخى . و اسب دراز قامت . و بچهء سوسمار . غيداقى ( qayd qi ) ص پ . منسوب بغيداق . و تير غيداقى : تيرى بغايت سخت كه سنگ را مىشكند . غيدان ( qayd n ) ا . ع . اول جوانى . و نام موضعى در يمن . غيد غيد ( qid - qid ) و ( qid - qida ) ع . كلمهء امر كه در تعجيل استعمال كنند يعنى بشتاب . غيدق ( qaydaq ) ص . ع . شاب غيدق : جوان نازك اندام نيكو پيكر . و شباب غيدق اى ناعم . غيدقان ( qaydaq n ) ص . ع . شباب غيدقان : جوانى نيكو و ناعم و شاب غيدقان : جوان نيكو اندام نرم پيكر . غيدقة ( qaydaqat ) م . ع . غيدق غيدقة : خدوناك گرديد و بسيار شد آب دهن او . غيدل ( qaydal ) ا . ع . زندگانى فراخ و خوش . غيذار ( qayz r ) ا . ع . خر و حمار . ج : غياذير . غيذان ( qayz n ) ا . ع . آنكه به گمان بصواب رسد . غيذر ( qayzar ) ا . ع . آردى كه شير بر آن ريخته و بر سنگريزهء تفسان گرم سازند . غيذرة ( qayzarat ) م . ع . آميزش نمودن و خلط كردن سخن . و بدى رسانيدن . غيذرة ( qayzarat ) ا . ع . بدى . و بسيارى سخن . غير ( qayr ) ع . كلمه‌ايست بمعنى جز و مگر و لا و هى كلمة يوصف بها و يستثنى فان وصفت بها اتبعتها اعراب ما قبلها و ان استثنيت بها اعربتها بالاعراب الذى يجب للاسم الواقع بعد الا و ذلك ان اصل غير صفة و الاستثناء عارض و بعض بنى اسد و قضاعة ينصبون غيرا اذا كانت فى معنى الا تم الكلام قبلها او لم يتم . يقولون : ما جاءنى غيرك و ما جاءنى احد غيرك . و گاهى كلمهء غير بمعنى لا مىباشد و در اين صورت نصب داده مىشود . قوله تعالى : فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ . و قوله : غَيْرَ ناظِرِينَ إِناهُ . و قوله : غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ . و بعضى گفته‌اند : كلمهء غير اسمى است كه معنا ملازم اضافه است و اگر معنى آن فهميده شود يحوزان تقطع عنها لفظا و لا تتعرف لغلوها فى الابهام الا ان تقع بين ضدين و تقدمت عليهما كلمة ليس . يق : قبضت عشرة ليس غيرها برفع غير بنا بر حذف خبر اى مقبوضا و بنصب آن بنا بر اضمار اسم اى ليس المقبوض غيرها . و نيز ليس غير ( qayra ) گويند بفتح بدون تنوين بنا بر اضمار اسم و حذف مضاف اليه لفظا و نية . و نيز ليس غير ( qayro ) ( بضمه ) و ليس غير ( qayron ) و ليس غيرا نيز گويند . غير ( qayr ) ا . ع . بمعنى سوى و جز . ج : اغيار و غيور . الحديث : و غيوره تحديد لما سواه و نيز بمعنى ديگرگونى و برگردانيدگى ( اسم است تغيير را ) . و بنات غير يعنى دروغ . غير ( qayr ) م . ع . غار الرجل اهله غيرا و غيارا ( از باب ضرب ) : خواربار آورد آن مرد براى عيال خود . و غار فلانا : ديه داد فلان را . و نيز هلاك كرد فلان را . و غار الرجل على امراته غيرا و غيرة و غارا و غيارا : رشك خورد آن مرد بر زن خود . و غارت المراة على زوجها : رشك خورد آن زن بر شوهر خود . و غارهم الله بمطر : باران رسانيد