على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2471

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و زلف و گيسو و مانند آن . و فش اسب . ج : غسن . غسو ( qosovv ) م . ع . غسا اليل غسوا ( از باب نصر ) : تاريك گرديد شب . و غسا الشيخ : نيك پير شد آن پير مرد . غسوة ( qasvat ) ا . ع . ميوهء درخت كل . غسوس ( qasus ) ا . ع . خوردنى هر چه باشد . و هذا الطعام غسوس صدق : اين طعام حقيقى است . غسوق ( qosuq ) م . ع . غسق غسوقا و غسقانا . مر . غسقان . غسول ( qasul ) و ( qassul ) ا . ع . آب شستشوى . و خطمى و هر چه بدان دست و جز آن شويند . غسولة ( qasulat ) م . ع . غسول الماء غسولة : برانگيخت آب را . غسوم ( qosum ) م . ع . غسم الليل غسوما ( از باب نصر ) : تاريك شد شب . غسويل ( qasvil ) ا . ع . نام گياهى . غسى ( qasy ) م . ع . غسى الليل غسيا ( از باب سمع ) : تاريك شد شب . غسى ( qas ) و غسيات ( qasay t ) ع . ج . غساة . غسيس ( qasis ) ا . ع . خرماى تر تباه‌شده . غسيل ( qasil ) ص . ع . شسته و غسل داده شده ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . ج : غسلى و غسلاء و غسالى . يق : هم غسلى و غسلاء و هن غسالى . و غسيل الملائكة : لقب حنظلة بن راهب از اصحاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله بدان‌جهت كه در جنگ احد شهيد گرديد و ملائكه وى را غسل دادند . غسيل ( qasil ) و ( qessil ) ص . ع . گشن كه گشنى بسيار كند و باردار نسازد . و كذا الرجل . غسيلة ( qasilat ) ص . ع . مؤنث غسيل يعنى زن شسته شده . ج : غسالى . غش ( qac ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواب سبك . و بىهوشى و مدهوشى و بىحواسى . و غش كردن : بيهوش شدن . و بدور چرخيدن اسب . غش ( qac ) ا . پ . ميل و خواهش زن آبستن . غش ( qacc ) ص . ع . رجل غش : مرد بزرگ ناف . غش ( qacc ) م . ع . غشه غشا ( از باب نصر ) : بغرض نصيحت نمود آن را و پند خالص نداد او را . و ظاهر كرد مر او را خلاف آنچه در دل داشت و خيانت نمود . غش ( qacc ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آميزش فلز كم بها در زر و سيم . و آميزش هر چيز پست در چيز پر بها و قيمت‌دار مانند مشك . و آميزش آب در شراب . غش ( qecc ) ا . ع . آميغ . و كينه . و اظهار خلاف نهانى . غش ( qocc ) ص . ع . سست و ناكس فريبنده و خائن . ج : غشون . غشاء ( qec ' ) ا . ع . پوشش دل . و پوشش زين . و پوشش شمشير . و هر آنچه چيزى را بپوشاند . ج : اغشية . غشارب ( qoc reb ) ا . ع . مرد دلاور و رساى در امور . غشاش ( qec c ) ا . ع . اول تاريكى . و پسين آن . غشاش ( qec c ) ص . ع . شرب غشاش : شرب كم و اندك و يا شتاب و يا ناگوارد . غشاشا ( qac can ) و ( qec can ) ا . ع . لقيته غشاشا : بر شتاب ديدار كردم آن را و يا نزد غروب آفتاب و يا بهنگام شب . و كذالك : لقيته غشاشا . غشاك ( qac k ) ا . پ . بخر و بوى گنده و بوى بد كه از دهان مردم آيد كه بتازى بخر گويند . غشامر ( qac mer ) ع . ج . غشمرة . غشامك ( qac mok ) و ( qac mak ) ا . پ . غشمشك . غشانة ( qoc nat ) ا . ع . بيخ درخت گرد آمدهء پس از بريدن از ريشه . و دانه‌هاى تك از خرما كه پس از بريدن خوشهء آنها را مىچينند . غشاوة ( qac vat ) و ( qec vat ) و ( qoc vat ) ا . ع . پرده و پوشش . و على قلبه و بصره غشاوة اى غطاء . و كذا : غشاوة و غشاوة . غشاية ( qec yat ) و ( qoc yat ) ا . ع . پوشش و پرده . غشب ( qacb ) ا . ع . ستم ( لغة فى الغشم ) . غشته ( qacte ) و ( qecte ) ص . پ . آميخته و آغشته . غشرب ( qacarrab ) ا . ع . شير بيشه . غشش ( qacac ) ا . ع . آب كدر تيره . غشفل ( qacfal ) ا . ع . روباه . غشق ( qacq ) م . ع . زدن بر چيزى كه نرم باشد مانند گوشت ( و الفعل من نصر ) . غشم ( qacm ) ا . ع . ظلم و ستم . غشم ( qacm ) م . ع . غشمة غشما ( از باب نصر ) : ستم كرد او را . و غشم الابل ( از باب ضرب ) : ريخت قطران را بر شتران و فرو نگذاشت از آن چيزى و همهء آن را بر اندام سقيم و يا سالم اندود . و غشم الحاطب : بىفكر و تأمل بريد هيزم‌كش در شب هر چه بدست وى آمد از تر و خشك . غشمرة ( qacmarat ) ا . ع . ستم . و آواز . و بنا استوارى و ستم كردن كارى . و خودرائى نمودن در ارتكاب امور از حق و باطل . و بىباكانه در آمدن در امور . ج : غشامر . غشمرة ( qacmarat ) م . ع . غشمر السيل غشمرة : پيش آمد توجبه و كذالك : غشمر الليل . غشمرية ( qacmariyyat ) ا . ع . ظلم و ستم .