على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2469
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آن حضرت صلى اللّه عليه و آله همراه باشد . غزوى ( qazviyy ) ص . ع . منسوب بغزو بمعنى جنگ كردن . غزه ( qaze ) ا . پ . غازه . و بيخ دم حيوانات چرنده و پرنده . و آواز و صدا و ندا . غزى ( qozz ) ع . ج . غازى . قوله تعالى : أَوْ كانُوا غُزًّى . غزى ( qaziyy ) ا . ع . بهادران و جنگجويان . غزى ( qoziyy ) ع . ج . غازى . غزى ( qozziyy ) ا . ع . واحد غز يعنى يك نفر غز كه گروهى از تركان باشند . غزيد ( qezyad ) ا . ع . سخت آواز . و گياه نرم و نازك . غزير ( qazir ) ص . ع . بسيار از هر چيزى . يق : مطر غزير . غزيرة ( qazirat ) ص . ع . ناقة غزيرة : ماده شتر بسيار شير . ج : غزار . و نيز غزيرة : چاه و يا چشمهء بسيار آب . و چشم بسيار اشك . و ابر بسيار باران . غزيور ( qozyur ) و ( qozivar ) ا . پ . دبهء برنجين . غژ ( qaj ? ) ص . پ . كسى كه نشسته راه رود مانند كودك . و مردم شل و زمينگير . غژان ( qoj n ) ا . پ . نام ميوهاى هندى . غژب ( qoj ? b ) ا . پ . دانهء انگور تر و تازه كه از خوشه افتد . و هستهء انگور . و خوشهء خرما . و سر پستان گاو . و قهر و خشم . غژژ ( qaj ? aj ? ) ا . پ . نام گياهى بسيار تلخ . غژغا ( qaj ? ) و غژغاو ( qaj ? q v ) ا . ب . اسب و يا گاو دريائى كه از دنب آن منگولههاى كوچكى مىسازند و در گردن اسب مانند قلاده جهة زينت و چشم زخم مىاندازند . و يك نوع گاو نرى در كوهستان تبت . غژغژ ( qaj ? qaj ? ) و غژغژه ( qaj ? qaj ? e ) ا . پ . مرغ جنگلى . غژغژان ( qaj ? qaj ? n ) ص . پ . خزان و خزنده . غژقاو ( qajq v ) ا . پ . غژغا . غژك ( qej ? ak ) ا . پ . يك نوع سازى كه مىنوازند . و كمانچه . و تنبور و غچك . غژگا ( qaj ? g ) و غژگاو ( qaj ? q v ) ا . پ . غژغا و غژغاو . غژم ( qoj ? m ) ا . پ . دانهء انگور تر و تازه كه از خوشه افتد . و هستهء انگور . و خشم و قهر . و كينه و كينه ورى . و ثؤلول . غژنگ ( qaj ? ank ) ا . پ . غرنگ . غژوليدن ( qoj ? ulidan ) ف ل و م . پ . متوجه بودن . و مشغول گشتن . و مقيد بودن . و تعجيل كردن و شتابى نمودن . و ساعى و جاهد بودن و سعى و كوشش كردن . و تيزيدن و تيز دادن . غژيدن ( qaj ? idan ) ف ل و م . پ . خزيدن و نشسته راه رفتن مانند كودكان و مردمان شل . و بر يكديگر نشستن بسبب جنسيت . و طبقه طبقه روى همگذاشتن و توده كردن . و بر چيدن . و خراب شدن . و زياد كردن . غژيده ( qaj ? ide ) ص . پ . برهم نشسته . و برهم چسبيده . و نشسته به راه رفته . غس ( qass ) م . ع . غس فلان خطبة الخطيب غسا ( از باب نصر ) : عيب كرد فلان خطبهء آن خطيب را . و غس فى البلاد : در آمد در آن شهر و رفت . و غس فلانا فى الماء : غوطه داد فلان را در آب . و غس الهرة : مبالغه كرد در زجر گربه بكلمهء غس . و انا اغس و اسقى ( مجهولا ) : طعام و شراب خورانيده شدم من . غس ( qasse ) ع . كلمهايست كه در راندن و زجر كردن گربه گويند . غس ( qoss ) ا . ع . مرد سست و ناكس ( واحد و جمع در وى يكسان است و بعضى جمع آن را اغساس گفتهاند ) . غسا ( qas ) ا . پ . غورهء خرما . غساة ( qas t ) ا . ع . غورهء خرما . ج : غسى و غسيات . غساس ( qos s ) ا . ع . بيمارى مر شتران را . غساق ( qas q ) و ( qass q ) ا . ع . سرد و گنديده و بد بو . قوله تعالى : إِلَّا حَمِيماً وَ غَسَّاقاً . غساك ( qas k ) ا . پ . عشقه و پيچك . غسال ( qass l ) ا . ع . جامه شوى . غسال ( qass l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرده شوى و كسى كه شغل وى شستن مردهها بود . غسالة ( qos lat ) آبى كه در آن دست و روى و يا چيز ديگر شسته باشند . و آب چكيده . و آب استعمال شدهء در شستن چيزى . و آنچه شسته شود از جامه و مانند آن . و آنچه از شستن چيزى برآيد . غسال خانه ( qass l - x ne ) ا . پ . مردهشوىخانه و جائى كه در آن مردگان را شويند . غساله ( qos le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آبى كه بدان دست و روى شويند . و آبى كه از شستن چيزى برآيد . غساله ( qass le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زن مردهشوى و آنكه شغل وى شستن مردهها بود . و ثلاثة غساله : سه جام شرابى كه در صبح نوشند . غسالى ( qos l ) ع . ج . غسيلة . و ج . غسيل . غسان ( qes n ) ا . ع . پوستپارهاى كه كودكان پوشند . غسان ( qos n ) ا . ع . كرانهء عميقتر از قلب . و اعماق قلب . غسان ( qass n ) ا . ع . شدت جوانى . و نام گروهى از تازيان و ملوك غسان يمن از آن گروهند . و ما انت من غسانه يعنى تو از مردان آن نيستى . غسانى ( qass niyy ) ا . ع . نيك و نيكو روى و خوب صورت .