على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2432

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( از باب سمع ) : وصيت كرد او را . و اندرز فرمود . و پيمان نمود با وى . و عهد الى فلان بالامر : پيش فرستاد آن كار ر بسوى فلان . قوله تعالى : أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ . و عهدته به مكان كذا : ملاقات كردم او را در آنجاى . و عهد الى فلان فى كذا : ضمانت كرد فلان در نزد من براى آن كار . و عهدت الشيئ : اصلاح كردم آن چيز را . و تجديد عهد كردم براى آن چيز . و عهد بالمكان : ( مجهولا از باب نصر ) : باران نخستين بهار رسيده شد . و نيز عهد : مدارا كردن . و شناختن . و پيش كسى در آمدن به چيزى . و نگاهداشتن مودت . و اندرز كردن . عهد ( ahd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيمان و معاهده و شرط و قرار داد . و ضمانت و پيغان و غنوند . و پذرفتارى . و زينهار . و ذمه . و زمان و روزگار و عصر . و عهد بستن : پيمان بستن و معاهده كردن و قول دادن . و عهد كردن : ضمانت كردن و شرط نمودن . و عهد و پيمان : شرط و پيمان . و در عهد فلان : در زمان فلان . و ولى عهد : جانشين . عهد ( ahed ) ا . ع . كسى كه تيمار دارى امور ولايت كند . عهدان ( ehd n ) ا . ع . پذرفتارى و ضمانت . عهدة ( ahdat ) و ( ehdat ) ا . ع . نخستين باران بهار . عهدة ( ohdat ) ا . ع . نبشتهء سوگند و پيمان . و نبشتهء خريد و فروخت . و تاوان . و ضعف و سستى عقل . و سستى خط . و بازگشت و رجعت . و فى الامر عهدة : در اين كار تاوان است . و لا عهدة : بازگشت ندارد . و عهدته على فلان اى ما ادرك فيه من درك فاصلاحه عليه يعنى هر چه رسيده شود به دو از درك و فسادى اصلاح آن بر فلان است . عهد شكن ( ahd - cekan ) ص . پ . پيمان شكن . عهدشكنى ( ahd - cekani ) ا . پ . پيمان‌شكنى . و تخلف از شرط و پيمان . عهدنامه ( ahd - n me ) ا . پ . قرارداد و شرطنامه و پيمان‌نامه . و صلح‌نامه . عهده ( ohde ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تاوان . و ذمه . و تعهد . و برعهده گرفتن : بر ذمه گرفتن و تعهد كردن . و از عهده بيرون آمدن : تاوان دادن و از عهدهء عهد بيرون آمدن . عهده‌برائى ( ohde - bar 'i ) ا . پ . تشكيل تعهد . و قابليت تشكيل دادن چيزى و وسايل چيزى و كار آمدى . عهده‌بندى ( ohde - bandi ) ا . پ . زمانى كه براى پرداختن وام معين و برقرار كرده‌اند . عهده‌دار ( ohde - d r ) ا . پ . صاحب شغل و داراى مأموريت و صاحب منصب و سركار . و معاهده‌كننده و جمع‌كننده و جمعدار . و ضمانت مال الاجاره . عهر ( ahr ) م . ع . عهر الرجل عهرا ( از باب فتح ) : مرتكب بدى گشت آن مرد . و عهر فلان : دزديد فلان و دزدى كرد . عهر ( ahr ) و ( ehr ) و ( ahar ) م . ع . عهر عهرا و عهرا و عهرا و عهارة . مر . عهارة . عهر ( ehr ) ا . ع . زنا و فجور . عهر ( ahar ) م . ع . عهر الرجل عهرا ( از باب سمع ) : زنا كرد آن مرد . عهعخ ( oh'ox ) ا . ع . نام درختى كه از تنه و برگ آن تداوى مىنمايند كه عهخع نيز گويند . عهعه ( ah'ah ) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان شتر را زجر كنند تا بازايستد . عهعهة ( ah'ahat ) م . ع . عهعهه بالابل عهعهة : زجر كرد شتر را بكلمهء عهعهه . عهن ( ahn ) م . ع . عهن عهنا ( از باب نصر ) : جاى گرفت و اقامت كرد . و بيرون آمد . و سفر كرد . و كوشيد در كار . و عهن له مراده : بشتاب و تعجيل برآورد مراد و مطلب او را . و عهن الى فلان : عهد و پيمان نمود بسوى فلان . و عهن السعف : خشك گرديد آن شاخهء خرمابن . و عهن القضيب عهنا ( از باب ضرب ) : دوتا شد آن چوب و شكست بدون آنكه جدا گردد . عهن ( ehn ) ا . ع . پشم . و پشم گوسپند . و پشم رنگين . ج : عهون . عهن ( ehn ) ص . ع . هو عهن مال : او نيكو سياست‌كننده است مر شتران را . عهنة ( ehnat ) ا . ع . واحد عهن يعنى پاره‌اى از پشم . و درختى كه گلش سرخ است . و كينه و خشم ( لغة فى الاحنة ) . عهنة ( ohnat ) ا . ع . دوتا شدگى چوب و شكسته شدن آن بدون جدا گشتن . عهو ( ehv ) ا . ع . كره‌خر . و شتر نجيب نازك شانهء باريك پشت استوار و توانا . عهود ( ohud ) ع . ج . عهد . عهور ( ohur ) م . ع . عهر الرجل عهورا ( از باب نصر ) : زنا كرد آن مرد . عهور ( ohur ) و عهورة ( ohurat ) م . ع . عهر عهارة و عهورا و عهورة . مر . عهارة . عهون ( ohun ) ع . ج . عهن . عهيد ( ahid ) ص . ع . هم‌عهد و هم‌پيمان . و هم روزگار و هم‌عصر . و باج‌گزار و اهل ذمه . و قديم و ديرينه .