على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2426

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و جانورى خردتر از خار پشت . و كرمى در ريگ . و نام آبى . عوانس ( av nes ) ع . ج . عانس . عوانى ( av ni ) ع . ج . عانية . عواور ( av ver ) ع . ج . عوار . عواوير ( av vir ) ع . ج . عوار . عواهج ( av hej ) ا . ع . نام گروهى از تازيان . عواهق ( av heq ) ع . ج . عوهق . عواهن ( av hen ) ع . ج . عاهن . و قولهم : رمى بالكلام على عواهنه يعنى در سخن گفتن پرواى صواب و خطا نكرد . عوائد ( av 'ed ) ع . ج . عائدة . عوائذ ( av 'ez ) ا . ع . نام چهار ستاره بتربيع مختلف كه در وسط آنها ستاره‌ايست مسمى بربع . عوائر ( av er ) ا . ع : گروه ملخ از هر گونه . عوائق ( av 'eq ) ع . ج . عائق . عوايق ( av yeq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عوارض و موانع و حوادث و آفت‌ها و آسيبها و بدبختيها و سختيها و مصيبتها و كارهاى پر زحمت و مشقت . عوبث ( avbas ) ا . ع . راه در كوه . عوبر ( avbar ) ا . ع . بچهء پلنگ . عوبطة ( avbatat ) ا . ع . داهيه و بلا و سختى . و لجهء دريا . عوة ( avvat ) م . ع . عوى عيا و عواء و عوة . مر . عى . عوث ( avs ) م . ع . عاث فلانا عن الامر عوثا ( از باب نصر ) : برگردانيد فلان را از آن كار چندانكه متحير گرديد . عوج ( avj ) م . ع . عاج عوجا و معاجا ( از باب نصر ) : اقامت كرد . و عاجه : اقامت داد او را ( لازم و متعدى ) . و عاج بالمكان : اقامت كرد در آنجاى . و عاج فلان : ايستاد فلان . و عجت بالمكان : ايستادم در آنجاى . و عجته انا : متوقف كردم آن را من . و عاج فلان : برگشت فلان . و فلان ما يعوج عن شيئ : فلان باز نمىگردد از چيزى . و ما عاج بكلامه : ملتفت نمىگردد بسخن او . و ما عاج بفلان : راضى نمىشود بفلان . و نيز عوج : منعطف كردن و برگردانيدن سر شتر را بكشيدن مهار . عوج ( uj ) ص . ع . ج . اعوج و عوجاء . عوج ( uj ) ا . ع . حبلا عوج : نام دو كوه در يمن . و عوج بن عنق : نام شخصى طويل العمر و بلند قامت . عوج ( avaj ) ا . ع . كجى . و كجى در بالاى چيزى ايستاده چون ديوار و درخت و چوبدستى و جز آن . عوج ( avaj ) م . ع . عوج العود عوجا ( از باب سمع ) : كج گرديد آن چوب . عوج ( evaj ) ا . ع . كجى . و كجى در معيشت و راى و دين و زمين و مانند آن . قوله تعالى : قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ . و قوله : لا تَرى فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً . و گفته‌اند : كل ما كان ينتصب كالحائط و العود قيل فيه عوج ( avajon ) و ما كان فى ارض او دين او معاش قيل فيه عوج ( evajon ) . عوجاء ( avj ' ) ص . ع . مؤنث اعوج . عوجاء ( avj ' ) ا . ع . شتر لاغر و باريك . و كمان . و نام پشته‌اى . و نام اسبى . و ابن ابى العوجاء : نام مردى از زنادقه . عود ( avd ) ا . ع . كلانسال از شتر و گوسپند . ج : عودة و عيدة . و دويم در مهترى . و راه ديرينه . المثل : ان جرجر العود فزده و قرا : اگر انند شتر كلانسال بار كشيد بار آن را زياد كن . ايضا المثل : زاحم بعود اودع يعنى در جنگ از پيران ماهر داناى آزموده كار استعانت جوى و مدد خواه . و قولهم : عود على عود لاقوام اول يعنى شتر كلانسال در راه ديرينه . و سود دعود : مهترى قديم . قال : هل المجد الا لسودد العود و الندى ؟ و رجع عودا على بدء و يا عوده على بدئه : باز گشت به همان راه كه آمده بود يعنى هنوز رفتنش منقطع نشده بود كه باز گرديد . و كذا : رجع عودا و بدء . و لك العود يعنى بايد كه باز گردى و عود كنى . و العود احمد : باز گشت سزاوار حمد است . عود ( avd ) ص . ع . ج . عائد . عود ( avd ) م . ع . عاد اليه عودا و عودة و معادة : باز گشت بسوى او . و قيل : رجع بالذات او بالقول او بالعزيمة . و عاد فلانا : باز گردانيد فلان را . و عاد السائل : رد كرد آن سائل را . و عاد المريض عودا و عيادا و عيادة و عوادة : عيادت كرد آن مريض را . و عاد الشيئ : پياپى آمد آن چيز را و مكرر آمد و عادت كرد بر آن چيز . و عاد الشيئ عودا و عيادا : دوباره و ثانيا شروع در آن چيز نمود . و عاد كذا : گرديد چنين . و قد عاد له بعد ما كان اعرض عنه : بازگشت مر او را پس از آنكه اعراض كرده بود از او . عود ( avd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مراجعت و بازگشت و برگشت . و دوباره بازگشت . عود ( ud ) ا . ع . چوب . ج : عيدان و اعواد . و چوبى كه دود آن بوى خوش دارد و با ان بخور مىدهند . و استخوان بن زبان . و رود جامه ،