على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2415

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عناب ( ann b ) ا . ع . انگور فروش . و از اعلام است . عناب ( ann b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ميوهء سرخ مانا بسنجد كه ريزفين و شيلان و شيلانه و سيلانه و شيدانه و شيزگون نيز گويند . و كنايه از لب معشوق . و عناب‌تر : انگشت معشوق . و درخت عناب را زفيزف و شيدانه گويند . عناب ( onn b ) ا . ع . عناب . و ميوهء اراك . عنابج ( on bej ) ا . ع . مرد تندخوى درشت . عناب رنگ ( ann b - rang ) ص . پ . هر چيزى كه برنگ عناب بود و سرخ رنگ . عنابس ( an bes ) ا . ع . نام شش نفر در قريش از اولاد امية و آن شش كس حرب و ابو حرب و سفيان و ابو سفيان و عمرو و ابو عمرو و جز اين شش را اعياص خوانند . عنابس ( an bes ) ا . ع . ج . عنبسة . عنابس ( on bes ) ا . ع . شير بيشه . عناب‌گون ( ann b - gun ) ص . پ . هر چيز كه برنگ عناب باشد و سرخ رنگ . عنابل ( on bel ) ا . ع . مرد تمام اندام ستبر . و زه درشت ستبر . عنابى ( ann bi ) ص . پ . رنگ سرخ شبيه برنگ عناب . عناة ( on t ) ع . ج . عانى . عناتل ( an tel ) ع . ج . عنتل . عناثج ( on sej ) ا . ع . بز كوهى فربه درشت اندام . و گشن فربه ستبرى كه در هنگام گشنى حالت فتور در آن پيدا شده و گشنى نتواند . عناثى ( an si ) ع . ج . عنثوة و عنثوة . عناج ( en j ) ا . ع . ريسمانى كه بته دول بزرگ بسته و سپس آن را بچنبرهء آن دول مىبندند . و ريسمان باريكى كه بر گوشهء دول بسته و سپس آن را به چوب چنبر بند مىكنند . و درد صلب و كمر . و كار و قوام و نظام آن . و قول لا عناج له : كلامى كه در آن تأمل و فكر نكرده باشند . عناجيج ( an jij ) ع . ج . عنجوج . عناد ( an d ) ا . ع . از اعلام است . عناد ( en d ) م . ع . عاند فلانا معاندة و عنادا : مكافات بخلاف كرد مر فلان را . و عاند زيد : مرتكب خلاف و عصيان گشت زيد . عناد ( en d ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تمرد و سركشى و گردنكشى و خودسرى . و كجروى و گمراهى . و اغتراض . و لجاجت و مخالفت . عنادا ( en dan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تمرد و سركشى و لجاجت . عنادل ( an del ) ع . ج . عندليب . و ج . عندل . عنادلان ( an del ne ) و ( on del ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو خصيه . عنادى ( en di ) ص . پ . منسوب بعناد عناز ( en z ) ع . ج . عنز . عناس ( en s ) ا . ع . آئينه . و دختر در خانه مانده چندانكه از شمارهء دوشيزگان بيرون شود . عناس ( en s ) م . ع . عنس عناسا و عنوسا . مر . عنوس . عناش ( en c ) م . ع . معانشة و دست به گردن يكديگر شدن در جنگ . عناش ( ann c ) ا . ع . كسى كه با دشمن پيكار و كارزار كند . عناشط ( an cet ) و عناشطة ( an cetat ) ع . ج . عنشط و عنشطة . عناصر ( an ser ) ع . ج . عنصر . عناصر ( an ser ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه اصل و بنياد چيزى باشد و آخشيجان . و عناصر چهارگانه : آب و خاك و پناد و آتش . عناصل ( an sel ) ع . ج . عنصل . عناصى ( an si ) ع . ج . عنصوة و عنصوة . و ج . عنصية . عناظب ( an zeb ) ع . ج . عنظب . عنافة ( an fat ) ا . ع . تكلف و عدم مرافقت . عنافة ( an fat ) م . ع . مرافقت نكردن . و آزردن . و درشتى نمودن . عنافش ( on fec ) ص . ع . رجل عنافش اللحية : مرد انبوه دراز ريش . عنافط ( an fet ) ع . ج . عنفط . عنافق ( an feq ) ع . ج . عنفقة . عنافق ( an q ) ا . ع . بزغالهء ماده . ج : اعنق و عنوق . و بلا و سختى . و كار سخت . و نوميدى . و ستارهء ميانهء بنات النعش كبرى . و زكات دو ساله . المثل : العنوق بعد النوق يعنى چوپان بزغاله‌گان شد پس از آنكه ساربان ماده شتران بود و اين مثل را در تنگ حالى پس از فراخ حالى آرند . و عناق الارض : جانورى كه سياه‌گوش نامند . و يا جانورى شبيه بفهد . عناق ( en q ) ع . ج . معانقة و به گردن همديگر از روى محبت دست در آوردن . عناقة ( an qat ) ا . ع . نوميدى . عناقيد ( an qid ) ع . ج . عنقود . عناك ( an k ) ا . ع . ريگ توده . عناكب ( an keb ) ع . ج . عنكبوت . عنان ( an n ) ع . ج . عنانة . عنان ( en n ) ا . ع . دوال لگام كه بدان اسب و ديگر ستور را بازدارند . ج : اعنة و عنن . و رگ پشت . و آنچه از آسمان به نظر درآيد . و پيرامون سراى . و پيش آمدگى . و معارضه .