على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2401

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

درفش و رايت و جوج و موخ . و نشان . و نشان لشكر . و مشهور و معروف . و نام خاص يعنى نامى كه بدان شخص نامبرده مىشود . و علم انداختن : سپر انداختن و عاجز شدن و رو گردانيدن . و غافل شدن . و علم برداشتن : ميدان گرفتن . و علم شدن : مشهور و معروف گشتن و ظاهر شدن . و علم روز : صبح . و آفتاب . و علم صبح : روشنائى صبح صادق و يا صبح كاذب . و علم كشيدن : از غلاف بيرون كشيدن . و علم كائنات : آسمان . و علم ماتم : علمى كه پيشاپيش تابوت برند . و علم معكوس : رنگارنگ و صاحب رنگهاى مختلف . و علم نمودن : آماده كردن . و بر افراشتن و بادبان كشيدن . و علم همايون : درفش پادشاهى . و مير علم : حاكم ناحيهء كوچك . علما ( olam ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دانايان . و مجتهدين . و علماى محقق : كسانى كه بىشبهه عالم و دانا باشند . علماء ( alam ' ) ص . ع . مونث اعلم يعنى زن كفيده لب و سلنج و زنى كه مبتلا بلب شكرى بود . و شقة علما : لب كفيده . علماء ( alm ' ) ا . ع . زره و درع . علماء ( alm 'e ) ع . مخفف على الماء . علماء ( olam ' ) ع . ج . عليم . علماد ( elm d ) و علمادة ( elm dat ) ا . ع . گروههء ريسمان و كلابه . ج : علامدة و علاميد . علم بخش ( alam - baxc ) ا . پ . حصه و بخشى از غنايم كه بسپاهيانى داده مىشود كه زير علم بوده‌اند . علمة ( olmat ) و ( alamat ) ا . ع . كفيدگى در لب بالائين و يا در طرف آن . علم خوان ( elm - x n ) ص . پ . درس خوان و محصل علم . علمدار ( alam - d r ) ا . پ . كسى كه در ميان سپاه علم و رايت در دست وى باشد . علمدان ( elm - d n ) ص . پ . دانا و خردمند و عاقل . علمص ( olames ) ا . ع . چيز شگفت كه بدان تعجب كنند . علمها ( alam - h ) پ . ج . علم . و علمهاى روز : صبح كاذب و صبح صادق : و ستارهء صبح . و آفتاب . علمى ( elmi ) ص . پ . منسوب بعلم . علميص ( elmis ) ص . ع . قرب علميص : منزل سخت كه مانده كند مسافر را . علميه ( elmiyye ) ص . پ . منسوب بعلم . علن ( alan ) م . ع . علن الامر علنا و علونا و علانية ( از باب نصر و ضرب و كرم و سمع ) : آشكار گرديد آن كار . و علته : پيدا و آشكار كردم آن را . علن ( alen ) ص . ع . آشكار و هويدا . علنا ( alenan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور آشكار و هويدا . علنة ( olanat ) ص . ع . رجل علنة : مردى كه راز خويش را ظاهر سازد . و مردى كه راز را نپوشد . علنداة ( aland t ) ا . ع . واحد علندى يعنى يك درخت خاردار . علندس ( alandas ) ا . ع . سخت و شديد . و شير سخت توانا . علندسة ( alandasat ) ا . ع . مؤنث علندس يعنى حيوان مادهء سخت و شديد . علندى ( aland ) ا . ع . نوعى از عضاه كه داراى خار است . ج : علاند . علندى ( aland ) و ( olandy ) و ( olond ) ص . ع . ستبر از هر چيزى . علندى ( oland ) ص . ع . جمل علندى : شتر قوى آكنده گوشت . علنكد ( alankad ) ا . ع . درشت و رست و سخت . علنكز ( alankaz ) ا . ع . مرد درشت اندام ستبر و سخت و پرگوشت بزرگ جثه . علو ( alv ) و ( olv ) و ( elv ) ا . ع . علو الشيئ : بهترين آن چيز . و بلندتر آن . و اتيته من علو اى من عال . و كذلك : علو الشيئ و علو الشيئ و من علو و من علو . علو ( alv ) ا . ع . اخذه علوا : بستم و درشتى گرفت آن را . و اتيته من علو : آمدم او را از جاى بلند . علو ( olv ) و ( elv ) ا . ع . علو الدار : بالا خانه . و كذلك : علو الدار . علو ( olovv ) ا . ع . بلندى . و بزرگى قدر و منزلت . علو ( olovv ) م . ع . علا علوا و عليا ( از باب نصر ) : بلند گرديد . و علافى المكان : بلند جاى گرديد . و علافى المكارم : بلند قدر گرديد . و علا الشيئ و فيه و عليه : برآمد در آن چيز و صعود كرد بر آن . و علا النهار : بلند گرديد روز . و علا الدابة : سوار گرديد بر آن ستور . و علا به : بلند گردانيد آن را . و علوت الرجل : بر بروازه برآوردم آن مرد را . و علوته بالسيف : زدم آن را بشمشير . و علا فى الارض : بزرگ منشى نمود . و علا بالامر : مطلع شد بر آن كار و بلند كرد آن كار را . علو ( olovv ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بلندى و رفعت و ارتفاع . و علو شأن : بلندى شأن و بزرگى قدر و ترقى . علواء ( alv ' ) ا . ع . قصهء بزرگ و مطلب مهم . و نام اسبى . و نام زنى .