على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2399
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و زمينى كه داراى علف بسيار بود . علفوت ( elfavt ) و ( olfut ) ا . ع . مرد گول و احمق كه بىپروا سخن گويد و ملتفت صواب و خطاى آن نبود . علفوف ( olfuf ) ا و ص . ع . مرد درشت اندام بدخوى كلانسان . و سپبر آكنده گوشت پرموى . و پيرهزال . و اسب نر استوار اندام ستبر . و ناقة علوف السنام : ماده شتر پيچيده كوهان كه گويا آن كوهان را بپارچهاى پيچيدهاند . علق ( alq ) ا . ع . درختى كه بدان پوست پيرايند . و دشنام . و انبان . و خنور . و بهترين هر چيزى . و اصاب ثوبه علق : رسيد بجامهء او شكافى از آن چيزى كه بدان آويخته شده بود . علق ( alq ) م . ع . علقه بلسانه علقا ( از باب نصر ) : سقط گفت و آزرد او را به زبان . و علقت الابل العضاه علقا و علوقا ( از باب نصر و سمع ) : چريدند شتران سرهاى درختان عضاه را . و علق فلان ( مجهولا ) : چسپيد زلو در حلق فلان . علق ( elq ) ا . ع . گرانمايهء از هر چيزى . ج : اعلاق و علوق . يق : صادف علقا من المال . و انبان . و خنور . و محراب . و مى انگورى . و مى كهنه . و جامهء نيكو . و شمشير . و سپر . علق ( elq ) ص . ع . پيرو . و دوست . يق : فلان علق علم : فلان پيرو علم و دانش و دوست علم است . و كذا فلان علق شر . علق ( elq ) و ( alaq ) م . ع . علقه و به علقا و علقا و علوقا و علاقة ( از باب سمع ) : بدل دوست داشت آن را . و علق فلان دم فلان : كشت فلان به همان را . و علق به : خصومت كرد با وى و در آويخت بوى . و علق يفعل كذا اى طفق يعنى كردن گرفت . و علقت المراة بالولد : باردار گرديد آن زن . و كذا كل انثى . و علقت الدابة : چسپيد زلو در دهان ستور وقت آب خوردن . و علق الظبى فى الحبالة : در آويخت آهو در دام . و علق امره : دريافت كار خود را . المثل : علقت معالقها و صر الجندب يعنى آمد گرما و ممكن نمىشود مرا كوچ و رحيل . مر . معالق . علق ( alaq ) ا . ع . خون . و خون سخت سرخ . و خون بسته . و خون ستبر و غليظ . و كرمكى سياه آبى كه خون مىمكد و به فارسى زلو گويند . و هر چيز كه آويخته شود . و گلى كه بدست چسبد . و خصومت و دشمنى هميشگى . و عشق و محبت دائمى . و دوستى و حب . يق : نظرة من علق يعنى نگاه كرد از روى دوستى . و نيز علق : آنقدر از درخت و علف كه روز گذار باشد ستور را . و چوبى كه بدان چرخ چاه آويزند . و چرخ چاه . و ريسمان دول . و خود دول . و محور جمعيا . و ريسمان بچرخ آويخته . و گوشهاى كه بكرهء چاه را بوى درآويزند . و ميانهء راه و معظم آن . و علق القربة : لغتى است در عرق القربة و كنايه است از سختى و خجالت و كوشش . و اصاب فى ثوبه علق : چسبيد بجامهء آن چيزى كه شكافت آن جامه را . و ذو علق : نام كوهى مر بنى اسد را كه در آن روزى بزرگ دارند . علق ( olaq ) ا . ع . گروه بسيار . و گروه بزرگ . و مرگها . و كارها . علق ( olaq ) ا . ع . علقة . علق ( olaq ) ا . ع . حاء بعلق فلق ( هر دو ممنوعا ) يعنى آمد بلا و سختى . علقاة ( alq t ) ا . ع . استاصل الله علقاتهم : بركند خداى بيخ و بن ايشان را ( لغة فى عرقاتهم ) . مر . عرقاة . علقة ( alqat ) ا . ع . كشيدگى جامه . علقة ( elqat ) ا . ع . جامهء كودك نوزاد . و پيراهن بىآستين . و جامهاى كه دختران پوشند تا نيفهء شلوار كه هر دو كرانهء آن نادوخته است . و بهترين و نفيسترين جامهها . و درختى كه بدان پوست پيرايند . و ما عليه علقة : جامهاى ندارد . علقة ( olqat ) ا . ع . آويزش . و آنقدر از درخت و علف كه خوراك يك روز شتر را كافى باشد . و قوت روزگذار . و درختى كه در زمستان باقى بود و شتر تا هنگام بهار آن را بخورد . ج : علق . و گرانمايهء از هر چيزى . و فلان لا ياكل الا علقة : فلان نمىخورد مگر قوت لا يموت . و لم يبق عنده علقة : باقى نماند در نزد او چيزى . و كل بيع ابقى علقة فهو باطل اى شيئا يتعلق به البايع . علقة ( alaqat ) ا . ع . آويزش . و طور دويم از اطوار نطفه كه مانند خون غليظ شدهء منجمد مىگردد و واحد علق يعنى يك قطعه خون منجمد شده . و يك عدد زلو . علقم ( alqam ) ا . ع . حنظل . و هر چيز تلخ . و كنار تلخ . و هر درخت تلخ . و آب سخت تلخ . علقمة ( alqamat ) ا . ع . تلخى . و واحد علقم يعنى يك عدد حنظل و يك دانه كنار تلخ . و از اعلام است . علقمة ( alqamat ) م . ع . علقم الشيئ علقمة : تلخ گرديد آن چيز . و علقم الطعام : انداخت چيز تلخ در طعام و تلخ كرد آن را . علقه ( alaqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طور دويم از اطوار نطفه . علقى ( alq ) ا . ع . گياهى كه از آن جاروب سازند .