على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2381

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عقاب ( eq b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكنجه و عذاب و تنبيه و سياست . عقاب ( oq b ) ا . ع . مرغ شكارى سياه ( مؤنث آيد ) . ج : اعقب و عقبان و عقبان . و سنگ ميان چاه كه دول را بدراند . و سنگ بزرگ بيرون جستهء از كوه مانند پايهء نردبان . و بادامك كه در پاى ستور برآيد . و رشتهء باريك كه در سوراخ حلقهء گوشواره باشد . و آب راهه بسوى حوض . و سنگ در نورد چاه كه آب كش بر آن ايستد . و علم بزرگ . و نام علم آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و پشته و هر بلندى زمين كه بسيار دراز نباشد . و نام چند اسب . و نام زنى . و نام ماده سگى . و عقاب عقنباة : عقاب تيز چنگال . و كذلك عقاب عقبناة او بعنقاة . عقاب ( oq b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك نوع مرغ شكارى كه إله ( olh ) و يا إله ( ollah ) و يا ججا نيز گويند و قسم سياه آن را دال و دالمن گويند . و عقاب آهنين منقار : تير پيكان دار . و عقاب شدن : طالب شدن به چيزى . عقابيس ( aq bis ) ا . ع . بلاها و آفتها و داهيه‌ها . عقابيل ( aq bil ) ع . ج . عقبولة . و فلان ذو عقابيل : فلان سخت شرير است . عقابين ( oq bayn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو چوب بلند كه مجرمان را بدان بندند . و نيز خارهاى آهنين . عقاة ( aq t ) ا . ع . پيرامون و گرداگرد سراى و منزل و فرود آمد نگاه . عقادة ( eq dat ) م . ع . بهم‌بستن . و گره زدن . و بافتن . عقار ( aq r ) ا . ع . زمين و آب و مانند آن . و هر ملك ثابت پابرجائى مانند خانه و خرمابن . ج : عقارات . و بهترين گياه . و منزل . و درخت خرما . و رنگ سرخ . و رخت و اسباب خانه . و هر چيز خشك . و ما له دار و لا عقار : نيست مر او را چيزى . و بيت كثير العقار : خانهء پر اسباب . عقار ( aq r ) ص . ع . كلاء عقار : گياهى كه خسته و مانده گرداند مواشى را و بكشد آنها را . عقار ( aq r ) و ( oq r ) م . ع . عقر عقرا و عقرا و عقارا و عقارا . مر . عقر و عقر . عقار ( aq r ) و ( oq r ) ا . ع . برگزيدهء از رخت و اسباب كه جز در عيد و مانند آن استعمال نكنند . عقار ( aq r ) و ( eq r ) ا . ع . بريدگى سر خرمابن و خشك شدگى آن . عقار ( eq r ) م . ع . معاقرة . مر . معاقرة . عقار ( eq r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ملك و آب و زمين . و ضياع و عقار : املاك . عقار ( oq r ) ا . ع . مى و شراب . و نوعى از جامهء سرخ . عقار ( oq r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مى و شراب . و عقار آدم : گياهى دوائى . و بيخ درخت انار صحرائى . و عقار كوهان : عاقر قرحا . عقار ( aqq r ) ا . ع . درخت و هر گياهى كه بدان تداوى نمايند . و ريشهء دارو . ج : عقاقير . و نام سگى . و نام مردى . عقار ( oqq r ) ا . ع . نام گياهى . عقار ( oqq r ) ص . ع . كلاء عقار : گياهى كه خسته و مانده كند مواشى را و بكشد آنها را . عقارات ( aq r t ) ع . ج . عقار . عقارب ( aq reb ) ا . ع . سخن چينيها . و سختيها . و انه لتدب عقاربه : او مىدرد ناموس مردم را و سخن چينيها مىنمايد و اذيتها مىرساند . و اقاربك عقاربك : نزديكان تواند كه اذيتها به تو مىرسانند ، و عقارب الشتاء : سختى سرما . و نيز عقارب . ج . عقرب . عقارة ( aq rat ) و ( oq rat ) م . ع . عقرت المراة ( مجهولا ) عقارة و عقارة : نازاينده شد آن زن . عقارى ( aq r ) ص . ع . خيل عقارى : اسبان پى زده . عقاص ( eq s ) ا . ع . گيس باف و رشته‌اى كه بدان گيسو بندند . و پيچه . و ج . عقصة . و ج . عقيصة . عقاص ( oq s ) ا . ع . بيمارى مر گوسپندان را . عقاف ( oq f ) ا . ع . علتى در پاى گوسپند كه بدان پايش خميده گردد . عقافة ( oqq fat ) ا . ع . چوگان . و چوبى سركج كه بدان چيزى را پيش كشند عقاق ( aq q ) م . ع . عقت الناقة عقاقا و عقوقا و عققا ( از باب ضرب ) : باردار گرديد آن ماده شتر . عقاق ( aq qe ) ا . ع . نافرمانى و آزار پدر و مادر ( اسم است عقوق را ) . عقاق ( aq q ) و ( eq q ) ا . ع . بار شكم ماده شتر . عقاق ( eq q ) ع . ج . عقوق . و ج . عقق . عقاق ( oq q ) ص . ع . ماء عقاق : آب تلخ و شور . عقاقل ( aq qel ) ع . ج . عقنقل . عقاقير ( aq qir ) ع . ج . عقار . و ج . عقير . و حديد جيد العقاقير : آهن اصل و نيكو . عقال ( eq l ) ا . ع . ماده شتر نوجوان . و ريسمانى كه بدان ساق و وظيف شتر را بهم