على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1587
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ذبذبة ( zabzabat ) م . ع . ذبذبه ذبذبة : متردد و حيران گذاشت آن را . ذبر ( zabr ) ا . ع . دانست چيزى . و نامه . ج : ذبار . و سخن . و زبان . الحديث : اهل الجنة خمسة اصناف : منهم الذى لا ذبر له اى لا نطق له و لا لسان يتكلم به من ضعفه . و بلغت حبشه كوه . يق : ما احب ان لى ذبرا من ذهب . و بلغت حمير : كتابى كه بر شاخ خرما كه برگ برنياورده باشد نوشته شود . ذبر ( zabr ) م . ع . ذبر الكتاب ذبرا ( از باب نصر و ضرب ) : نوشت آن كتاب را . و ذبر الكتاب : نقطه گذاشت حروف آن كتاب را . و ذبر القرآن : بقراءة خفى و يا سريع خواند قرآن مجيد را . و ذبر الكتاب : به خط حميرى نوشت آن كتاب را . و ذبر الشيئ : فهميد آن چيز را و دانست . ذبر ( zab r ) م . ع . ذبر ذبرا ( از باب سمع ) : خشمناك شد و غضب كرد . ذبر ( zaber ) ص . ع . كتاب ذبر : نامهاى كه به آسانى خوانده شود . ذبل ( zabl ) ا . ع . پوست باخهء دريائى و يا برى . و گوش ماهى . و استخوان پشت دابهء دريائى كه از آن دست برنجن و شانه سازند . و نام كوهى . و ذبلا ذابلا و يا ذبلا ذبيلا : كلمهء نفرين كه بدان دعاى بد كنند اى الزمه اللّه هلاكا . ذبل ( zabl ) م . ع . ذبل النبات ذبلا و ذبولا ( از باب نصر و كرم ) : پژمريد آن گياه . و ذبلت بشرته : خشك پوست گرديد . و ذبل الفرس : باريك گرديد آن اسب . و ذبل ماله : پشكل انداخت ستور او . و قولهم : ما له ذبل ذبلة : دعاء عليه . ذبل ( zebl ) ا . ع . بىفرزندى زن . و ذبل ذبيل : مبالغه است اى ثكل ثاكل . ذبل ( zobbal ) و ( zobol ) و ( zobl ) ع . ج . ذابل . ذبلاء ( zabl ' ) ص . ع . امرأة ذبلاء : زن خشك لب . ذبلة ( zablat ) ا . ع . پشكل . و باد گرم پژمردهكننده . ذبلة ( zoblat ) ا . ع . خوشيدگى لب از تشنگى . ذبنة ( zobnat ) ا . ع . خوشيدن لب از تشنگى ( لغة فى الذبلة ) . ذبوب ( zobub ) م . ع . ذب ذبا و ذببا و ذبوبا . مر . ذب . ذبول ( zobul ) ا . ع . سن الذبول : سن پيرى و شيخوخة لان البدن يذبل فيه و يخرج طبيعة الاعضاء من النموالى النقصان و منه الذبول الدقى . ذبول ( zobul ) م . ع . ذبل ذبلا و ذبولا . مر . ذبل . ذبى ( zebbiyy ) ا . ع . سرهنگ شحنه . ذبيان ( zoby n ) و ( zeby n ) ا . ع . قبيلهاى از تازيان كه نابغة شاعر از آن قبيله است . ذبيح ( zabih ) ا و ص . ع . مذبوح و ذبح كرده شده و بسمل و قربانى . و لقت اسمعيل پسر ابراهيم جد اعراب مستعر به . الحديث : انا ابن الذبيحين لان عبد المطلب لزمه ذبح عبد اللّه لنذر ففداه بمأة من الابل . ذبيحة ( zabihat ) ا . ع . مذبوح و قربانى . ج : ذبائح . ذبيل ( zabil ) ص . ع . غمناك و درد ناك كه در حرمان گويند . و ذبلا ذبيلا . مر . ذبل . ذج ( zajj ) م . ع . ذج الماء ذجا ( از باب ضرب ) : آشاميدن آب را . و ذج من سفره : باز آمد از سفر . ذجل ( zajl ) ا . ع . ستم و ظلم . ذجل ( zajl ) م . ع . ذجله ذجلا ( از باب نصر ) : ستم كرد و ظلم نمود مر او را . ذح ( zahh ) م . ع . ذحه ذحا ( از باب سمع ) : سيلى زد او را . و ذح الشيى : شكافت و كوفت آن چيز را . و ذح المراة : گائيد آن زن را . ذحج ( zahj ) م . ع . ذحجه ذحجا ( از باب فتح ) : پوست كند آن را و خراشيد ، و ذحجت الريح فلانا : كشيد فلان را باد از جائى به جائى . ذحذح ( zohzoh ) ا . ع . كوتاه بالاى كلان شكم . ذحذحة ( zahzahat ) م . ع . ذحذحت الريح التراب : برد باد خاك را . و نير ذحذحة : گام نزديك گذاشته شتاب رفتن . ذحل ( zahl ) و ( zahal ) ا . ع . كينه و دشمنى . ج : ذحول و اذحال . و كينهخواهى يق : طلب بذحله . و نيز كشنده را باز كشتن . و كين خواستن . و طلب پاداش گناهى كه بر شخص رفته نمودن . و پاداش دشمنى خواستن ( و الفعل من فتح ) . ذحلطة ( zahlatat ) م . ع . ذحلط فى الكلام : خلط ملط كرد در سخن . ذحلمة ( zahlamat ) م . ع . ذحلمه : ذبح كرد آن را . و فراهم آورد . ذحم ( zahm ) م . ع . ذحمه ذحما : عيب كرد او را . و حقير پنداشت . و راند . و رسوا نمود . ذحملة ( zahmalat ) م . ع . ذحمله ذحملة : غلطانيد آن را . ذحول ( zohul ) ع . ج . ذحل . ذخائر ( zax er ) ع . ج . ذخيرة . ذخاير ( zax yer ) ا . پ . - مأخوذ از