على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1660
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رصاف ( res f ) ع . ج . رصفة . و ج . رصيف . رصافة ( ras fat ) ا . ع . نرمى در كار . و استوارى . رصافة ( ras fat ) م . ع . رصف العمل رصافة ( از باب كرم ) : استوار گرديد آن كار . و رصف الجواب : محكم گرديد آن پاسخ به نحوى كه برگشت ندارد . رصافة ( ros fat ) ا . ع . پى كه بر تير و كمان پيچند . و نام چند شهر و چند موضع . رصانة ( ras nat ) م . ع . رصن رصانة ( از باب كرم ) : محكم و استوار گرديد . رصائع ( ras e ' ) ع . ج . رصيعة . رصب ( rasab ) ا . ع . فضاى واقع ما بين بن سبابه و بن وسطى . رصح ( rosh ) ص . ع . ج . ارصح . رصحاء . رصح ( rasah ) ا . ع . نزديكى هر دو ران . رصح ( rasah ) م . ع . رصح رصحا ( از باب سمع ) : رانهاى وى بهم نزديك شده و لاغر سرين گرديد . رصحاء ( rash ' ) ص . ع . مؤنث ارصح زن لاغر سرين . ج : رصح . رصخ ( rasx ) م . ع . ثابت و بر جاى بودن در كارى ( و الفعل من نصر ) . رصد ( rasd ) و ( rasad ) م . ع . رصده رصدا و رصدا ( از باب نصر ) : چشم داشت او را . و رصدت الارض ( مجهولا ) : يك دفعه باران رسيد آن زمين را . رصد ( rasad ) ا . ع . گروه چشم دارندگان يستوى فيه الواحد و الجمع و المذكر و المؤنث و ربما قالوا ارصاد بلفظ الجمع . و گياه . و باران اندك . ج : ارصاد . رصد ( rasad ) ا . پ . باصطلاح نجوم چو ترهاى كه بر قلهء كوهى سازند و هفتصد گز اقلا بلندى آن باشد و منجمان بر آن نشسته احوال كواكب را معلوم كنند و هودل نيز گويند . و رصد بستن : تعيين حركات و احوال كواكب را در رصدگاه كردن . و رصد در كار بستن : كار را به خوبى انجام دادن . رصد ( rosad ) ا . ع . ج . رصدة . رصدبند ( rasad - band ) ا . پ . واضع زيج و قوانين نجومى و هو دلبند . رصدة ( rasdat ) ا . ع . يك دفعه باران . ج : رصاد . رصدة ( rosdat ) ا . ع . گازهء صياد . و حلقهاى از مس و يا نقره كه در دوال شمشير باشد . ج : رصد . رصدخانه ( rasad - x ne ) ا . پ . رصدگاه و جائى كه در آن رصد بندند . رصدگاه ( rasad - g h ) ا . پ . مرصد . و قدمگاه . و نظرگاه . و جائى كه در آن شب و روز نشسته نگاه كنند و حساب حركات و درجات سيارات و ثوابت را ضبط نمايند و آن را رصدخانه نيز گويند . و درگاه . و محل بار دادن پادشاه مردم را . و باجگاه يعنى جائى كه از مردم سوداگر باج گيرند . و جائى كه اصناف و رعايا بنيچه بندند و حساب مال و خراج ديوانى را مفروغ سازند . و رصدگاه دهر : دنيا . و رصدگاه خاكى : دنيا . و قالب و جسد آدمى . رصدگه ( rasad - gah ) ا . پ . رصدگاه . رصدى ( rasadiyy ) ا . ع . راهدار و محافظ راه . و باجگير . رصراصة ( rasr sat ) ا . ع . سنگ چفسيدهء بكنار چشمهء روان در زمين درشت و سخت . رصرصة ( rasrasat ) م . ع . رصرص البناء رصرصة : استوار و محكم كرد آن بنا را . و رصرص فى المكان : ثبات و قرار ورزيد در آن جاى . رصع ( ras ' ) م . ع . رصعه رصعا ( از باب فتح ) : با دست زد او را . و رصع بالمكان : اقامت كرد در آن جاى . و رصع الحب : كوفت آن دانه را ميان دو سنگ . و رصع السنان : فرو برد نيزه را در مطعون . رصع ( ros ' ) ص . ع . ج . ارصعه رصعاء . رصع ( rasa ' ) ا . ع . خرما بنان ريزه . رصع ( rasa ' ) م . ع . رصع به رصعا ( از باب سمع ) : چسبيد به آن . و رصع بالطيب : آلود ببوى خوش . و نيز رصع : لاغر سرين گشتن زن . و لاغر شدن هر دو كنار فرج زن . رصعاء ( ras'a ' ) ص . ع . مؤنث ارصع و زن لاغر سرين . و زن هر دو كنار فرج لاغر . ج : رصع . رصعة ( rasaat ) ا . ع . واحد رصع يك خرما بن ريزه . رصغ ( rosq ) ا . ع . رسغ و بند دست . رصف ( rasf ) م . ع . رصف السهم رصفا ( از باب نصر ) : پيچيد پى را بر پيكان تير . و رصف المصلى قدميه : پاى بر پاى پيچيد مصلى و با هم ملاصق كرد پايها را . و نيز رصف : سنگ بر هم نهادن در بنا . و يق : ذا امر لا يرصف بك يعنى كارى است كه سزاوار تو نيست . رصف ( rasaf ) ا و ص . ع . آبى كه از كوه بر سنگى فرو ريزد . و يق : مزج هذا الشراب من ماء رصف نازع رصفا آخر لانه اصفى له وارق اى مسيله من رصف الى رصف منازعة منه اياه و نيز رصف : ج . رصفة . رصف ( rosof ) ع . ج . رصاف . و نام موضعى .