على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1614

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

رئمت الناقة بولدها : مهربانى آورد آن ماده شتر بر بچهء خود و لازم گرفت آن را . و كذا رئمت الناقة الرأم . و رئمت الروائم الرماد : در بر خود داشت ديگ پايها خاكستر را و مهربانى آورد بر وى لان الرماد كالولدها . و رئم الجرح : مداوا كرد آن ريش را تا به گرديد و ملتئم شد . و رئم على الشيئ : كراهت نداشت آن چيز را . و رئم الحبل : سخت تافت آن رسن را . و رأم الحبل رأما ( از باب فتح ) : سخت تافت آن رسن را . و رأم شعب القدح : كفشير كرد آن قدح را و اصلاح نمود آن را . و نيز رأم : بسريشم استوار كردن چيزى را . رام ( r m ) ا و ص . پ . مطيع و فرمان بردار . و الفت گرفته و آموخته و دست آموز و انسى ضد وحشى . و خانگى . و خوش و شاد و خرم . و جاهد و ساعى . و هوشيار و زيرك . و شوق و نشاط و بسيارى و فراوانى . و آرام و طاقت . و روان . و رونده . و نام مخترع ساز چنگ . و نام روز بيست و يكم از هر ماه شمسى . و نام فرشته‌اى كه موكل بر اين روز است و مصالح امور مردم در اين روز با اوست . و نام دره‌اى در هندوستان . و نام عاشق و يس كه رامين نيز گويند . و نام پادشاه سند . و رام كردن : دست آموز كردن . و مطيع فرمان نمودن . و با كسى رام گرفتن : با كسى مأنوس شدن . رام ( r m ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - خداى تعالى جل شأنه . و پادشاه قادر و توانا . و رام رام يعنى اللّه اللّه و در هندوستان بجاى سلام و تحيت اين كلمه را گويند . و رام رام گفتن : سلام كردن . رام ( r m ) ا . ع . يك نوع درختى . رام اردشير ( r m - ardcir ) ا . پ . نام شهرى بنا كردهء اردشير بابكان . رأمان ( re'm n ) م . ع . رئم راما و رأمانا . مر . رأم . رام بر زين ( r m - barzin ) ا . پ . نام آتشكده‌اى . و نام پهلوانى . رأمة ( ra'mat ) ا . ع . مهرهء افسون براى محبت . رامة ( ra'mat ) ا . ع . موضعى در باديه و بيشتر در شعر تثنيهء آن را آورده‌اند . المثل : تسئلنى برامتين شلجما و اين مثل را دربارهء كسى گويند كه چيزى در جائى مىخواهد كه يافت نمىشود . رامتين ( r matayne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه . مر . رامة . رامتين ( r metin ) ا . پ . نام شخصى مشهور در نواختن ساز چنگ . رامج ( r mej ) ا . ع . مرغى كه بدام بندند تا بدان مرغان را شكار كنند . رامح ( r meh ) ا و ص . ع . صاحب نيزه . و نيزه زن . و السماك الرامح : ستاره‌اى بزرگ نزديك دوران عوا و پيش وى ستاره ايست كه او را نيزهء وى گويند . و ثور رامح : گاو دو شاخ‌دار . رامر ( r mar ) و ( r mer ) ا . پ . نام جائى كه آوندهاى سفالى وى مشهور است . رامز ( r mez ) ص . ع . نشان كننده . رامزتان ( r mezat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو قطعه پيه در چشمهء زانو . رامسات ( r mes t ) ا . ع . بادهائى كه راه و پى را ناپديد كنند . رامش ( r mec ) ا . پ . آرامش و فراغت و راحت و آسودگى . و ساز و نواز و عيش و طرب و خوشى و سرور . و سرودگوئى از شعف . و پند و نصيحت . و مطرب و مغنى و خنياگر . رامشت ( r mect ) و ( r moct ) ا . پ . رامش . و آرامش و راحت و فراغت . و نام روز چهارم از خمسهء مسترقه . رامش جان ( r mece - j n ) و رامشخوار ( r mec - x r ) ا . پ . نوائى از موسيقى . رامشك ( r meck ) ا . پ . آسايش و آسودگى و راحت و فراغت . رامشگاه ( r mec - g h ) و رامشگه ( r mec - gah ) ا . پ . جاى آسايش و فراغت . رامشگر ( r mec - gar ) ا . پ . خواننده و سازنده و مطرب و خنياگر و مغنى . و اهل عيش و عشرت . رامشگرى ( r mec - gari ) ا . پ . نغمهء ساز و نغمهء صوت و آواز . رامشى ( r meci ) ا . پ . سازنده و خواننده و رامشگر . رامشين ( r mecin ) ا . پ . سازنده و نوازنده و مطرب . رامع ( r me ' ) ا . ع . آنكه سر را فرود آرد و سپس آن بر دارد . رامق ( r meq ) ا . ع . مرغى كه صياد در دام بندد تا بدان باز را شكار كند . و كسى كه بحسادت نگاه كند . و فقير و بىچيز . و آزرده خاطر و دلگير . ج : رمق . رامق ( r meq ) ص . ع . نگرنده و سبك نگرنده . و رامق الامر : كسى كه ابرام در كار نكند و آن را استوار ننمايد . رامك ( r mak ) ا . پ . مصغر رام كه ضد وحشى باشد . رامك ( r mak ) و ( r mek ) ا . پ . داروئى مركب از زاج سياه و مازو و پوست انار و صمغ و دوشاب كه دفع شكم روش كند . رامك ( r mak ) و ( r mek ) ا . ع . چيزى سياه كه بمشك آميزند .