على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1605
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رابة ( r bbat ) ا . ع . زن پدر . رابج ( r bej ) ا . ع . پر . و سير آب . رابح ( r beh ) ا . ع . شتر بچهء از مادر جدا شد . ج : ربح . رابح ( r beh ) ص . ع . سود برندهء از تجارت . و مال رابح : مال داراى سود . رابحة ( r behat ) ص . ع . تجارة رابحة : خريد و فروخت با سود . رابد ( r bed ) ا . ع . گنجينهدار و خزانهدار . رابض ( r bez ) ا . ع . مقيم و ساكن . رابضان ( r bez ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه ترك و حبشة . رابضة ( r bezat ) ا . ع . ملائكهاى كه با آدم ابو البشر به زمين فرود آمدند . و حملهء حجة كه زمين از آنها خالى نباشد . و مرد حقير و عاجز و از طلب معالى امور بازمانده . و در چشم زدگى گويند : فلان ما يقوم رابضته يعنى چشمزدهء فلان برنخيزد و در حال بميرد . رابط ( r bet ) ا . ع . راهب و مرد زاهد و حكيم از دنيا رميده . رابط ( r bet ) ص . ع . نفس رابط : نفس واسع و فراخ . و فلان رابط الجأش : فلان سخت دل و شجاع و دلير است . رابطة ( r betat ) ص . ع . جيش رابطة : لشكر گران بهم پيوسته . و نيز رابطة : علاقهء ما بين دو چيز . ج : روابط . رابطه ( r bete ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علاقه . و آنچه بدان چيزى را به چيزى بندند . و هر چيزى كه بستگى به چيز ديگر داشته باشد . و سلسله و زنجير . و كلمهء پاورقى يعنى كلمهاى كه در پائين صفحه نويسند و به عين همان كلمهاى باشد كه در اول سطر صفحهء بعد نوشته مىشود . و رابطهء آشنائى : ارتباط و پيوندى كه در ميان دو كس بواسطهء دوستى و آشنائى پيدا مىشود . رابع ( r be ' ) ا . ع . چهارم . و شتر نوبت آب رسيدهء در روز چهارم . ج : روابع . و حماى ربع . رابع ( r be ' ) ص . ع . ربيع رابع : بهار بسيار فراخ با ارزانى . رابعا ( r be'an ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - چيزى كه در مرتبهء چهارم باشد . رابغ ( r beq ) ا . ع . آنكه مقيم باشد بر امرى كه قدرت دارد بر آن . و نام وادى ما بين حرمين نزديك دريا . و از اعلام است . رابغ ( r beq ) ص . ع . عيش رابغ : زيست با ناز و نعمت . و ربيع رابغ : بهار بسيار فراخ با ارزانى . رآبل ( ra bel ) ع . ج . رئبال . رأبلة ( ra'balat ) ا . ع . كرپزى و زيركى . و فعل ذلك من رأبلته اى من خبثه و دهاه . رأبلة ( ra'balat ) م . ع . آهسته و خرامان و ناو ناوان رفتن . رابلة ( r belat ) ا . ع . هر گوشت پارهء ستبر . و شكم ران . و گرداگرد پستان . رابلتان ( r belat ne ) ا . ع . تثنيهء رابلة يعنى قسمت گوشتى هر دو ران . رابن ( r ben ) ا . ع . آنجاى از مردم كه از ران كه قسمى از موزه است پوشيده مىشود . مر . ران . رابو ( r bu ) ا . پ . يك قسم گلى بهارى . رابى ( r bi ) ص . ع . فزون شونده و و گوالنده . و بر بلندى و پشته برآينده . رابية ( r biyat ) ا و ص . ع . بلندى و پشته . و فزونى . قوله تعالى : فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رابِيَةً اى زائدة شديدة . رآبيل ( ra bil ) ع . ج . رئبال . راپورت ( r port ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - خبر و اخبار . و راپورت دادن : اخبار كردن و خبر دادن . رأت ( ra't ) و رات ( r t ) ا . ع . بلغت مردم يمن كاه و تبن . ج : روات و يا روات ( rovv t ) . راتب ( r teb ) ا . پ . روزمره و وظيفه . و بهره و نصيب . و بهرهء از ضروريات معاش . راتب ( r teb ) ص . ع . امر راتب : كار ثابت و بر جاى و برقرار . راتب ( r teb ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - بهرهء هر روزه از خوراك حيوانات بخصوص سگ و فيل . و وظيفهء يوميه . راتبة ( r tebat ) ص . ع . مؤنث راتب . راتبه ( r tebe ) ا . پ . وظيفهء ساليانه . و وظيفه و مواجب . و وظيفهء يوميه . راتبهخوار ( r tebe - x r ) و راتبه خور ( r tebe - xor ) ا . پ . وظيفه خوار . راتج ( r tej ) ا . ع . نام قلعه و حصارى . راتخ ( r tex ) ص . ع . عجين راتخ اى رقيق . و كذلك طين راتخ . راتع ( r te ' ) ص . ع . جمل راتع : شتر چرنده . ج : رتاع و رتع و رتع ( rotta ' ) و رتوع . و نيز راتع : پوينده و سير كننده . ج : راتعون . راتعون ( r teuna ) ع . ج . راتع . راتق ( r teq ) ا . ع . كسى كه رخنه و شكاف را بند كند . ج : رتقة . راتق ( r teq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه بند و بست كار بدست وى باشد . و راتق و فاتق : تمشيت دهنده و كارگزار و مصلحتگزار . راتلة ( r telat ) ا . ع . زن كوتاه بالا . راتم ( r tem ) ص . ع . ثابت و بر جاى . يقال : هو ما زال راتما . راتى ( r ti ) ا . ع . مرد دانا و عالم و مرد