هيئت دم تنين الفلك . و ذنب الثعلب : گياهى كه بدم روباه ماند . و ذنب الخيل : گياهى . و ذنب السبع : نيز گياهى . و ذنب العين : ماق اصغر . و دنبالهء چشم . و ذنب الفار : بار تنگ و لسان الحمل . و ذنب الفرس : ستاره‌اى كه بدم اسب ماند . و ضرب فلان بذنبه يعنى ايستاد فلان و ثابت گرديد . و ركب ذنب البعير : ببهرهء ناقص و ناتمام راضى و خشنود گرديد . و ركب ذنب الريح : پيشى گرفت و كسى به او نرسيد . ذنب ( zonob ) ا . ع . ج . ذنوب . ذنبات ( zanab t ) ا . ع . ذنبات الناس : مردم كم پايه . و حواشى و خدم . و سپس روندگان . ذنبان ( zanab n ) ا . ع . يك قسم گياهى كه بارزن ماند . ذنبانة ( zanab nat ) ا . ع . واحد ذبان يك دانه از آن گياه . ذنبب ( zonbob ) ا . ع . گاو دشتى . ذنبة ( zanabat ) ا . ع . ذنبة الوادى : جاى منتهاى سيل وادى . و ذنبة الدهر : اواخر زمانه . ذنبى ( zenebb ) و ( zonobb ) ا . ع . دنب و ذنب . ذنذن ( zenzen ) و ( zonzon ) ا . ع . عطف پيراهن و يا جامهء ديگر . ج : ذناذن . ذنن ( zanan ) م . ع . ذنن فلان ذننا ( از باب سمع ) : و ذن ذنينا ( از باب ضرب ) : آب تنك از بينى فلان روان گرديد . و انه ليذن ( از باب ضرب ) : به‌درستى كه او هلاك شونده است از نهايت پيرى و يا از بيمارى و يا سست مىرود . و هويذن فلانا على حاجته : او از فلان حاجت خود مىخواهد و سؤال مىكند . و ما زال يذن فى تلك الحاجة : همواره در جستجوى حاجت خود بوده تا آنكه بر برآوردن آن پيروزى يافت . ذنوب ( zanub ) ا . ع . اسب دراز دم بسيار موى . و روز بسيار بد . و دول بزرگ . و دول پر آب . و دولى كه نزديك پرى باشد ( يذكر و يونث ) . و حظ و بهره و نصيب ( يذكر ) . قوله تعالى : فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحابِهِمْ . و گوشت پائين پشت . و گوشت سرين . و گوشت سرسرين . و سرين . و قبر و گور . ج : اذنبة و ذنائب و ذناب و ذنب . ذنوب ( zonub ) ع . ج . ذنب . ذنوبات ( zonub t ) ع . ج . ذنوب . و ج ج . ذنب . ذنوبان ( zonub ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو پشت . و دو گوشت پاره‌اى كه ميان سرين و هر دو كنار پشت است . ذنيباء ( zonayb ' ) ا . ع . يك قسم دانه‌اى كه در گندم است و گندم را از آن پاك مىكنند . ذنيبى ( zonaybiyy ) ا . ع . يك قسم پارچهء مخططى . ذنين ( zanin ) ا . ع . آب بينى . و آب بينى تنك . و آب بينى روان . ذنين ( zanin ) م . ع . ذن ذنينا . مر . ذنن . ذو ( zu ) ا . ع . صاحب . و خداوند و تثنيهء آن : ذوا و ذوى و جمع : ذووا و ذوون و ذوى و مؤنث آن : ذات و تثنيهء مونث : ذواتا و جمع آن : ذوات و هو لازم الاضافة فان وصفت به نكرة اضفته الى نكرة و ان وصفت به معرفة اضفته الى المعرف بالالف و اللام و لا يجوز ان تضيفه الى مضمر و لا الى زيد و ما اشبهه فى العلمية تقول : جاءنى رجل ذو مال . و هذه امرأة ذات مال و مررت برجل ذى مال و برجال ذوى مال و بنسوة ذوات مال و هكذا فى النصب . و گاه بمعنى الذى باشد مانند انا ذو عرفت و انا ذو سمعت و هذه امرأة ذو قالت كذا فتكون ناقصة مبنية لا تظهر فيها اعراب كما فى الذى و يستوى فيها الجمع و التثنية و التذكير و التأنيث . و ذو الثدية : لقب مردى كه نافع نام داشت . و ذو الجلال : صاحب جاه و جلال و بزرگوار . و ذو الجوشن : لقب شرحبيل پدر شمر كه قاتل حضرت سيد - الشهدا حسين بن على بن ابي طالب عليهما السلام بود و انما لقب بذى الجوشن لان صدره كان ناتيا . و ذو الحاسة : صاحب حس و دريافت . و ذو الحجة : ماه دوازدهم از سال تازيان . و ذو الحركة : جنبان و متحرك . و ذو الحوت : يونس پيغمبر . و ذو الحيوة : زنده و داراى زندگانى . . ذو الخويصرة : لقب مردى از خوارج كان صحابيا و هو الذى قال لرسول اللّه صلى اللّه عليه و آله اعدل فقال ويحك و من يعدل اذا لم اعدل . و ذو ذوابة : ستارهء گيسودار . و ذو الشهادتين : لقب خزيمة بن ثابت صحابى شهد بدرا و ما بعدها و كان مع على يوم صفين فلما قتل عمار بن ياسر جرد سيفه فقاتل حتى قتل رضى اللّه عنه . و ذو الفقار : نام شمشير آن حضرت است صلى اللّه عليه و آله اعطاء عليا سمى لانه كان فى وسطه خط فى طوله فشبه بفقار الظهر . و ذو فنون : دانشمندى كه از همهء علوم اطلاع داشته باشد . و ذو القدر : قادر و توانا و قوى . و ذو القربى : خويشاوند . و ذو القعدة : ماه يازدهم از سال تازيان . و ذو المنن : از اسماى الهى . و ذو وجهتين : داراى دو معنى . ذوا ( zov ) ا . ع . تثنيهء ذو . مر . ذو .