على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1593
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ذفاريق ( zaf riq ) ع . ج . ذفروق . ذفاف ( zaf f ) ا . ع . اثبات قتل جريح و زود كشتن آن . ذفاف ( zaf f ) م . ع . ذف ذفا و ذففا و ذفافا . مر . ذف . ذفاف ( zef f ) و ( zaf f ) ا . ع . چيزى . يق : ما ذاق ذفافا . و كذلك ذفافا . ذفاف ( zef f ) م . ع . ذافه مذافة و ذفافا : كشت خسته را . و كذا ذاف عليه و ذاف له و ذف ذفا و ذفافا . مر . ذف . ذفاف ( zef f ) ا . ع . ما فيه ذفاف : نيست در آن چيزى كه بدان تعلق گيرد . ذفاف ( zef f ) و ( zof f ) ا . ع . زهر كشنده . و آب اندك و يا بلت و ترى . ج : ذفف . ذفاف ( zof f ) ص . ع . سريع . و خفيف و سبك . و خفاف ذفاف : از اتباع است . ذفافة ( zof fat ) ا . ع . از اعلام است . ذفة ( zaffat ) ا . ع . واحد ذف يعنى يك گوسپند . ذفذفة ( zafzafat ) م . ع . ذفذفه ذفذفة : كشت خسته را . و نيز ذفذفة : خراميدن . ذفر ( zafar ) ا . ع . بوى تند و تيز خوش و يا ناخوش . و بوى گندهء بغل . و بوى ناخوش . و آب فحل . ذفر ( zafar ) م . ع . ذفر ذفرا ( از باب سمع ) : بوى آمد . ذفر ( zafer ) ص . ع . مرد گنده بغل . و مسك ذفر : مشك تيز بوى . ذفر ( zeferr ) و ( zeffarr ) ا . ع . صلب و سخت . و شتر ذفرى كه بزرگ باشد . و بزرگ خلقت . و جوان چابك دراز بالا و تمام بدن . ذفراء ( zafr ' ) ا و ص . ع . ترهء بهارى بدبوى كه شتر آن را نخورد . و مؤنث اذفر . كتيبة ذفراء : لشكرى كه بوى زنگ آهن دارد . ذفرة ( zafarat ) ا . ع . بوى تند و تيز خوش و يا ناخوش . و بوى گندهء بغل . و بوى ناخوش . و آب فحل . ذفرة ( zaferat ) ا و ص . ع . يك نوع گياهى . و روضة ذفرة : مرغزار بويا . ذفرة ( zeferrat ) ا . ع . ماده شتر نجيب . و ماده شتر بزرگ ذفرى . و خر دفزك درشت خلقت . ذفروق ( zofruq ) ا . ع . قمع خرما . ج : ذفاريق . ذفرى ( zefr ) ا . ع . پس سر و گردن . و پس گوش شتر كه خوى كند و يا عام است . و يق : هذه ذفرى اسيلة اى ملساء بلا تنوين لان الفها للتانيث . ج : ذفريات و ذفارى ( zaf r ) و ذفارى ( zaf riyy ) . ذفريات ( zefray t ) ع . ج . ذفرى . ذفط ( zaft ) م . ع . ذفط الطائر ذفطا ( از باب ضرب ) : برجست آن مرغ بر مادهء خود . و كذلك ذفط التيس و ذفط الذباب يعنى ريد مگس . ذفطسة ( zaftasat ) م . ع . ذفطس الرجل ذفطسة : ضايع كرد آن مرد مال خود را . ذفف ( zafaf ) م . ع . ذف ذفا و ذفافا و ذففا . مر . ذف . ذفف ( zofof ) ع . خ . ذفاف و ذفاف . ذفكر ( zafkar ) ا . پ . فطر اساليون كه تخم كرفس كوهى باشد . ذفل ( zefl ) و ( zafl ) ا . ع . قطران تنك . ذفوط ( zafut ) ا . ع . سست و ناتوان . ذفيف ( zafif ) ا و ص . ع . سريع سبك . و سبك بر روى زمين . و طاعون ذفيف : طاعون زود كشنده . و مرگ . و خفيف ذفيف : سبك زود : و يا از اتباع است . و نيز ذفيف : نام مردى . ذفيفة ( zafifat ) ص . ع . سريع و سبك . و صلوة خفيفة ذفيفة : نماز شتاب و سبك مانند نماز مسافر . ذقاحة ( zoqq hat ) ا . ع . متهمكنندهء كسى بر گناهى كه نكرده باشد . ذقذاق ( zaqz q ) ا . ع . تيز زبان زود گوى كه در آن شتاب زدگى باشد . ذقط ( zaqt ) و ( zoqt ) م . ع . ذقط الطائر ذقطا و ذقطا ( از باب ضرب ) : بر جست آن مرغ بر مادهء خود . و ذقط الذباب : ريد مگس . ذقط ( zaqet ) ا . ع . مرد خشمناك . ذقط ( zoqat ) ا . ع . مگس ريزه . ج : ذقطان . ذقطان ( zaqt n ) ا . ع . مرد خشمناك . ذقطان ( zeqt n ) ع . ج . ذقط . ذقطة ( zoqatat ) ص . ع . رجل ذقطة : مرد پليد . ذقن ( zaqn ) م . ع . ذقنه ذقنا ( از باب نصر ) : گم كرد او را . و نيز زد بر زنخ او . و ذقن على يده : نهاد زنخ خود را بر دست خود . و كذا ذقن على عصاه . و ذقن فلانا : زد بر پس گردن فلان به كف دست خود . ذقن ( zeqn ) ا . ع . پير فانى . و زنخ . ذقن ( zoqn ) ع . ج . اذقن و ذقناء . ذقن ( zaqan ) ا . ع . زنخ ( مذكر است ) . ج : اذقان و ذقون . المثل : مثقل استعان بذقنه : دربارهء شخصى گويند كه از خوارتر از خودش يارى جويد و اصله البعير يحمل عليه ثقل فلا يقدر ينهض فيعتمد بذقنه على الارض .