ذره ( zarre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر مادهء بسيار خردى كه ابعاد آن را با چشم نتوان معين كرد . و ذرهء آتش : پارهء بسيار خرد از اخگر . و ذره‌بين : آلتى كه بدان چيزهاى بسيار خرد را كه با چشم ديده نمىشود مىتوان ديد . ذره صفت ( zarre - sefat ) ص . پ . حقير و فروتن مانند ذره . ذره قدر ( zarre - qadr ) ص . پ . باندازهء ذره و در حقيقت هيچ . ذره‌وار ( zarre - v r ) ص . پ . ذره صفت . ذرى ( zary ) م . ع . ذرت الريح التراب ذريا ( از باب ضرب ) : برد باد خاك را . و نيز ذرى : بر باد كردن خرمن . يق : ذرى الناس الحنطة : بر باد دادند گندم را . ذرى ( zor ) ا . ع . آنچه از چيزى برافتد . و ج . ذروة و ذروة . ذرى ( zarriyy ) ا . ع . شمشير بسيار آب . و جوهر شمشير و آب شمشير . ذرئ ( zari ' ) ص . ع . كشت تخم افشانده . يق . زرع ذرئ . ذريات ( zorriyy t ) ع . ج . ذرية . ذرياطة ( zery tat ) ص . ع . ارض ذرياطة : زمين بريگ سرشت . ذريب ( zeryab ) ا . ع . شكوفه و يا گل زرد . و تب زرد . ذريبا ( zarayabb ) ا . ع . عيب . و سختى و بلا . ذرية ( zorriyyat ) و ( zarriyyat ) و ( zerriyyat ) ا . ع . نسل و ولد و بچه و خلف و تخمه . ج : ذرارى و ذريات . و زن و زنان و در اين معنى آخرى واحد و جمع در آن يكسان است . و كاه ذرية بمعنى آباء استعمال مىگردد . قوله تعالى : حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ . ذريح ( zarih ) ع . ج . ذريحة . ذريح ( zerrih ) ا . ع . جانورى كوچك سرخ رنگ و سم . ج : ذراريح . ذريحة ( zarihat ) ا . ع . پشته . و جماعت . و جانوركى سرخ رنگ و سم كه مىپرد . ج : ذريح . ذريحى ( zarihiyy ) ص . ع . احمر ذريحى : سرخ ارغوانى . ذريحيات ( zarihiyy t ) ا . ع . نوعى از شتران . ذريرة ( zarirat ) ا . ع . نوعى از بوى خوش . و داروى پراكندنى . و ذراتى كه در روى سطح شراب شناور و مواج‌اند . ذريرح ( zarirah ) ا . ع . مصغر ذرحرح . ذريره ( zarire ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوعى از عطريات كه پرگنه نيز گويند . ذريس ( zaris ) ا . پ . يك قسم از كبك . ذريع ( zari ' ) ص . ع . تيزرو فراخ گام . و فى صفته صلى اللّه عليه و آله : كان ذريع المشى اى واسع الحظو . و امر فراخ و وسيع . و مرگا مرگى . و قتل ذريع اى سريع . الحديث فاكل اكلا ذريعا اى سريعا كثيرا . و فرس ذريع : اسب سبك سير تيز رو فراخ كام . و كذلك بعير ذريع . و نيز ذريع بمعنى شفيع و شفاعت كننده . ذريعة ( zari'at ) ا . ع . وسيله و سبب . و طريقه . و موقع . و آنچه به دو به ديگرى پيوندند . و ماده شتر و جز آن كه صياد در پس آن شده بر صيد تير اندازد . ذريعه ( zari'e ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وسيله و سبب . و واسطه . و هديه و انعام . ذريف ( zarif ) ا . ع . اشك روان . ذريف ( zarif ) م . ع . ذرف ذرفا و ذروفا و ذريفا . مر . تذرأف . ذريه ( zorriyye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - احفاد و اولاد مرد بزرگ و اولاد اولاد او و كسان و اخلاف او . و ذريهء رسول خدا : سادات . ذش ( zacc ) م . ع . ذش الرجل ذشا ( از باب ضرب ) : سير كرد و رفت ( لغة فى دش ) . ذعاذع ( za ze ' ) ا . ع . خرما بن بلايه وردى . و تفرقوا ذعاذع : متفرق و پراكنده شدند اين جا آنجا . ذعار ( zo ' ' r ) ص . ع . ج . ذاعر . ذعارير ( za rir ) ا . ع . ذعارير الانف : آب سبز رنگ كه از بينى برآيد . و تفرقوا ذعارير : پريشان و پراكنده شدند . ذعاع ( za ' ? ' ) ع . ج . ذعاعة . ذعاعة ( za ' 'at ) ا . ع . فرقه و گروه و جماعت . و خرما بن بلايه وردى . ج : ذعاع . ذعاعة ( za ' 'at ) و ( zo ' 'at ) ا . ع . فاصلهء ما بين دو خرمابن در رسته . ذعاف ( za f ) م . ع . ذعف ذعفا و ذعافا ( از باب سمع ) : مرد و هلاك گرديد . ذعاف ( zo f ) ا . ع . زهر و زهر قاتل . ج : ذعف . ذعاف ( zo f ) ص . ع . موت ذعاف : مرگ سريع و زودكش . ذعاق ( zo q ) ص . ع . ماء ذعاق : آب تلخ و ستبر كه خورده نشود . و داء ذعاق : بيمارى كشنده . ذعالب ( za leb ) ع . ج . ذعلب . و ج . ذعلبة . ذعاليب ( za lib ) ع . ج . ذعلوب .