على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1694

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و رنجيدن و آشفتن . و شوريده كردن . و مزاحمت كردن . رنجين ( ranjin ) ا . پ . سپار و آهن قلبه . رنح ( ranh ) ا . ع . دوار سر . و دماغ كوچك . و پاره‌اى از دماغ به شكل گنجشك كه از آن جدا مىباشد . رنخ ( ranx ) م . ع . رنخ رنخا و رنوخا . مر . رنوخ . رند ( rand ) پ . ح م . رنديدن . وا . حرف و سخن و گپ . و هر چيز خوش‌بو . و هر چيز مطبوع و خوشگوار و سهل الهضم . و هر چيز زمخت و قابض مانند پوست انار و مازو . و تراشه‌اى كه از چوب جدا شود . و دست افزارى كه درودگران بدان چوب و تخته تراشند و رنده نيز گويند و چوب‌تراش . و گرد و غبار . و دزدى و سرقت و يغما و تاراج . و درخت غار مورد . رند ( rand ) ا . ع . جوال مانندى كه از برگ خرما سازند . و نوعى از درخت خوشبوى . و عود . و مورد . رند ( rend ) ا و ص . پ . مردم زيرك و هوشيار . و غدار و بىباك و حيله‌باز . و لا ابالى و بىقيد . و منكر و باده پرست و مىخواره . و اوباش و فاجر و شهوت‌پرست . و آواره و ابن - سبيل . و گستاخ و شوخ و منكر اهل قيد و صلاح و كسى كه انكار وى از امور شرعى از زيركى باشد نه از جهل . و كسى كه ظاهر خود را در ملامت دارد و باطنش سلامت باشد . و رندان خاك بيز : باريك‌بينان و دقيق نظران و كسانى كه دقيقه‌اى از دقائق تحقيقات را فرو - نگذارند . و رند دهل دريده : كسى كه قدم از جادهء شرع بيرون نهاده باشد . رند ( rond ) ا . پ . يك نوع مرغى از جنس بلبل . رندان ( rend n ) پ . ج . رند . رندانه ( rend ne ) م ف . پ . بطور رندى و زيركى و حيله بازى . رندانيدن ( rand nidan ) ف م . پ . رنديدن كنانيدن و تراشيدن و ستردن فرمودن . و حكاكى كردن . رندش ( randec ) پ . م ح . رنديدن . وا . ريزه‌هائى كه از تراشيدن چوب و مس و برنج و جز آن بريزد . و تراشه و براده و خراشه . رندك ( rendak ) ا . پ . مصغر رند يعنى رند كوچك . و غلام بچه و كودك . رنده ( rande ) ا . پ . دست افزارى كه درودگران چوب و تخته را بدان تراشيده هموار كنند . و گياهى بهارى كه چرندگان ويژه گوسپندان بچريدن آن فربه گردند . و نوعى از چرم سياه رنگ . و بزرگ و عظيم . رندى ( randi ) ا . پ . جلا دهنده و هموار كننده . و براده . و خاك اره . رندى ( rendi ) ا . پ . زيركى . و حيله‌بازى و فريب و نيرنگ . و جرعه و نوش . رنديدن ( randidan ) ف م . پ . تراشيدن و رنده كردن . و جلا دادن و صيقل كردن و زدودن . و هموار و برابر كردن . و تراش كردن با تبر و تيشه . و ستردن . و سوهان كردن . و سودن . و خراشيدن . و رستن و روئيدن . و خراميدن بناز و تبختر . رنديده ( randide ) ص . پ . صيقل شده . و هموار و برابر شده . و تراشيده شده . رنز ( ronz ) ا . ع . ارز و برنج . رنف ( ranf ) و ( ranaf ) ا . ع . بيدمشك برى . رنق ( ranq ) و ( ranaq ) و ( raneq ) ص . ع . آب كدر و تيره . رنق ( ranq ) و ( ranaq ) م . ع . رنق الماء رنقا و رنقا و رنوقا ( از باب سمع و نصر ) : تيره و كدر گرديد آن آب . و رنق العيش كذلك . رنق ( raneq ) ص . ع . عيش رنق : زيست مكدر و ناخوش . رنقاء ( ranq ' ) ا . ع . زمينى كه هيچ نروياند . ج : رنقاوات . و مرغ بر بيضه نشسته . رنقاوات ( ranq v t ) ع . ج . رنقاء . رنگ ( rang ) ا . پ . لون يعنى اثر مخصوصى كه در چشم از انعكاس اشعهء نور در روى اجسام پديد مىآيد . و هر مادهء ملونى . و گونه و چهره و سيما . و حصه و قسمت و نصيب . و عيب و عار . و محنت و آزار و رنج . و زور و قوت و توانائى . و روح و جان . و شترى قوى كه از بهر نتاج نگاهدارند . و مال و زر و اسباب . و نفع و فايده . و ژنده‌اى كه درويشان پوشند . و طرز و روش و سيرت و قاعده و قانون . و مثل و مانند و نظير و شبه . و نخجير . و بز كوهى . و گاو دشتى . و مكر و حيله و دغا . و رو و روئيدگى مانند خود رنگ يعنى خود رو . و خوبى و لطافت . و خوشى و خوشحالى . و تندرستى . و خجلت و شرمندگى . و خون . و رواج و رونق كار . و مايهء اندك و قليل . و زر و سيم دزدى . و قمار و حاصل قمار . خداوند و والى و صاحب . و بد كه نقيض خوب باشد . و شخص احول . و اخذ و دريافت . و خال و نقطهء سياهى كه بر جائى گذارند . و شيرين‌كارى . و جلاجل دايره . و خشم با خجالت آميخته . و شرم و حيا . و ناراستى و خيانت . و رنگ آزادان : طرز و روش و سيرت جوانمردان . و رنگ از آسمان تراشيدن : طلب محال كردن . و سعى و كوشش بىفايده نمودن . و رنگ از ديوار تراشيدن : گستاخى و شوخى كردن و ظريفى و بيحيائى نمودن . و رنگ آوردن و يا رنگ برآوردن : خجل