على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1560
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دولتخواه ( davlat - x h ) ا . پ . نيكخواه و خيرخواه . دولتخواهى ( davlat - x hi ) ا . پ . نيك خواهى و خيرانديشى . دولتسرا ( davlat - sar ) ا . پ . كوشك و بارگاه . دولت گراى ( davlat - ger y ) ص . پ . مشتاق قدرت و سلطنت و حكمرانى . دولت گزاى ( davlat - gaz y ) ص . پ . تازه بدولت رسيدهاى كه بمردم آزار و اذيت مىرساند . دولتمدار ( davlat - mad r ) ص . پ . مقبل و كسى كه اقبال و بخت با او همراه باشد . دولتمند ( davlat - mand ) ص . پ . توانگر و مالدار و غنى و بختيار و سعادتمند و مرد مالدار . ج : دولتمندان . و سبب و باعث . و اثر . دولتمندى ( davlat - mandi ) ا . پ . توانگرى و مالدارى و بختيارى . دولتى ( davlati ) ا و ص . پ . صاحب و خداوند دولت و توانگر و مالدار . و بختيارى و بهرهمندى . و منسوب و متعلق بدولت . دولتياب ( davlat - y b ) ص . پ . بختيار و بهرهمند . دولتين ( davlatayn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو دولت و دو مملكت . دولج ( davlaj ) ا . ع . خانهء زير زمينى . و خانهء وحوش . دولچه ( dul - ce ) ا . پ . دول كوچك . و ظرف دستهدارى كه بدان آب بردادند . دولخجه ( dulaxje ) ا . پ . گروههء ريسمان . و نام مرغى . دولسى ( davlasiyy ) ا . ع . آنچه بواسطهء وى به ديگرى پيوندند . و منه قول اين - المسيب : رحم الله عمر لو لم ينه عن المتعة لاتخذها الناس دولسيا اى ذريعة الى الزنا . دولع ( davla ' ) ا . ع . راه فراخ و نرم . دولعة ( davla'at ) ا . ع . يك نوع صدف مدورى كه چون آن را بخاكستر گرم اندكى گرم كنند بر شكل ناخن چيزى از آن برميآيد و چون آن چيز را بكشند به قدر انگشت مىگردد . دولميان ( dul - miy n ) ا . پ . كيسه و خريطهاى كه از پوست و امثال آن دوزند و بر كمر بندند . دولو ( do - lu ) ص . پ . مضاعف . و تا شده و دولا شده و آستر شده . دؤلوك ( do'luk ) ا . ع . امر عظيم . ج : دآليك . دؤلول ( do'lul ) ا . ع . سختى و شدت . ج : دآليل . و اختلال و ترديد . يق : وقع - القوم فى دؤلول : اى فى اختلاط من امرهم . دوله ( davle ) ا . پ . گردباد . و پياله و ساغر . و دايره . و زلف . دوله ( dule ) ا . پ . مكر و حيله . و پشتهء بلند . و زمين سرابالا و سراشيب . و دايره . و مويه و زارى و فغان و ناله و ولوله و غريو . و شكم . و احمق و ابله . و شخصى كه خود را صاحب كمال وانمايد و آنچنان نباشد . و گرد باد . و چلپاسه . و خاك و غبار و گرد . دوله ( davale ) ا . پ . پياله و ساغر و جام . دولى ( dul ) ا . ع . سختى و بلا . دوله چر ( davle - car ) ا . پ . فلك گردنده . دولى ( dul ) ا . ع . سختى و بلا . دولى ( davali ) ا . پ . فريب و مكر و حيله . دوم ( davm ) ا و ص . ع . درخت بوى جهودان و درخت كنار . و هر درخت بزرگ . و هميشه آرميدهء از هر چيز . و ظل دوم : سايهء آرميده . و نام شخصى . دوم ( davm ) م . ع . دام الشيئ دوما و دواما و ديمومة ( از باب نصر و سمع ) : هميشگى نمود آن چيز . و دام غليان القدر : آرام گرفت جوشش ديگ و ساكن شد . و كذا الماء فى الغدير . و دام المطر : پى هم باريد باران . و دامت الدلو : پر گرديد دول . و ديم به ( مجهولا ) : مبتلا به علت دوام گرديد . دوم ( dovom ) ا و ص . پ . انگشت چهارم كه انگشت بنصر باشد . و پست . و زيردست . دوم ( dovom ) و ( dovvom ) ص . پ . دويم و دويم ( doyyom ) . دوماء ( davm ' ) ا . ع . گردش مرغ بر گرد چيزى . دوما دوما ( davman - davman ) ا . ع . ما زالت السماء دوما دوما يعنى هميشه بارنده است . دومان ( davam n ) ا . ع . دوماء و گردش مرغ بر گرد چيزى . دومة ( davmat ) ا . ع . زن مست . و خايه . و زنى بوده مىفروش . دومة ( davmat ) و ( dumat ) ا . ع . دومة الجندل : شهرى نزديك تبوك كه در آن حصنى محكم بوده . و كذا دومة الجندل . دو مرجان ( do - marj n ) ا . پ . لبهاى معشوق . دو مريخ ذرب فعل ( do - merrixe - zarb - fe'l ) و دو مريخ