على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1557

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

معده به كار برند . و آب غليظ و سياهى كه آهنگر در آن آهن گرم را سرد كند . دو صحن ( do - sahn ) ا . پ . آسمان و زمين . دوصد ( do - sad ) ص . پ . دويست و دو دفعه صد . دوصر ( davsar ) ا . ع . معرب دو سر فارسى كه تلخ دانه باشد . دو طرفى ( dov - tarfi ) م ف . پ . بين اثنين و جانبين و از دو كنار . دو طفل ( do - tefl ) ا . پ . يعنى دو كودك . و دو طفل پسنديده و يا دو طفل نور و يا دو طفل هندو : دو مردمك چشم . دو طوطى ( do - tuti ) ا . پ . دو لب معشوق . دوطيرة ( davtirat ) ا . ع . دنبال كشتى و سكان آن . دوع ( dav ' ) م . ع . داع دوعا ( از باب نصر ) : جهان و دوان و يا شتابان رفت . دوع ( du ' ) ا . ع . ماهى سرخ و خرد به قدر انگشت . ج : دوع . دوع ( dov'a ) ع . ج . دوع . دوعة ( dua't ) ا . ع . واحد دوع يعنى يك دوع . دو علوى ( do - olvi ) ا . پ . زحل و مشترى . دو عيار طرار ( do - ayy re - tarr r ) ا . پ . روز و شب . دوغ ( davq ) م . ع . داغ القوم دوغا ( از باب نصر ) : همهء آن قوم بيمار شدند . و داغه الحر : تباه كرد آن را گرما . و داغ الطعام : ارزان گرديد طعام . و داغ القوم بعضهم الى بعض : همديگر را آرميدند آن قوم . دوغ ( duq ) ا . پ . شير ترش مسكه گرفته . و آب ماست . و ماست مخلوط با آب مسكه گرفته . و نى و قصب . و نام داروئى . و دوغ زدن : مسكه گرفتن و مسكه برآوردن . و دوغ خوردن : سهو شدن و خطا كردن . دوغ آبا ( duq - b ) ا . پ . طعامى كه با شير سازند . دوغبا ( duq - b ) ا . پ . آش ماست . و ماستابه . دوغة ( davqat ) ا . ع . بيمارى عام و شدت آن . و و با . يق : هم فى دوغة من المرض . و سردى . و گولى و رعونت . دوغو ( duqov ) ا . پ . دردى كه از مسكه در ته ديگ مىماند چون جهة گرفتن روغن آن را بگدازند . دوغوا ( duq - v ) ا . پ . دوغبا و هر غذائى كه با دوغ پزند . دوغه ( duqe ) و دوغينه ( duqine ) ا . پ . صافى كه بدان روغن و يا مسكه را صاف كنند . و جرم روغن و يا مسكهء ذوب شده . دوف ( davf ) م . ع . داف الدواء و غيره دوفا ( از باب نصر ) : تر كرد دارو و جز آن را با آب و مانند آن . و داف الشيئ : آميخت و مخلوط كرد آن چيز را . و داف يديف ( از باب ضرب ) نيز گويند . و نيز دوف : سودن و تر كردن مشك . دوفان ( duf n ) ا . ع . كابوس . دوفص ( davfas ) ا . ع . پياز و پياز سفيد . دوق ( davq ) و ( duq ) م . ع . داق دوقا و دوقا و دواقة و دوقة . مر . دواقة . دوقانية ( davq niyyat ) ا . ع . تباهى . و حماقت . دوقة ( davqat ) ا . ع . تباهى . و حماقت . دوقة ( duqat ) م . ع . داق دوقا و دوقا و دوقة و دواقة . مر . دواقة . دوقرة ( davqarat ) ا . ع . آنجاى در ميان كوهها كه گياه نداشته باشد . دو قرص گرم و سرد ( do - qorse - garm - o - sard ) پ . ك . از آفتاب و ماه . دوقعة ( davqa'at ) ا . ع . حالت فقر و درويشى و خوارى . دوقل ( davqal ) ا . ع . تير كشتى . و نره . و نام مردى . دوقلة ( davqalat ) ا . ع . سر نرهء ستبر . و نام شاعرى . دوقلة ( davqalat ) م . ع . دوقله دوقلة : گرفت و خورد آن را . و دوقلت خصيتاه : برآمدند خايه‌هاى وى و فروهشته بر پشت رانها افتادند . و دوقل المراة : گائيد آن زن را . دوقلى ( doqoli ) ا . پ . جفت و توأم و جملى . دوقو ( dovqu ) و دوقوس ( dovqus ) ا . پ . تخم گزربرى . دوقولى ( do - qavli ) ا . پ . كذب و دروغ و دروغ‌گوئى . دوك ( davk ) م . ع . داكه دوكا و مداكا ( از باب نصر ) : ماليد و سائيد آن را . و كذلك داك الطيب يعنى ماليد و سائيد بوى خوش را . و داك المراة : جماع كرد با آن زن . و داك القوم : در حيص و بيص افتادند قوم و مريض گشتند . و بات القوم يدوكون دوكا اى باتو فى اختلاط و دوران . و منه حديث خيبر : لا عطين الراية رجلا يحبه الله فبات الناس يدوكون اى يخوضون فيمن يدفعها اليه . و داك فلانا : غوطه داد فلان را در آب و يا در خاك .