على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1541
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
پ . آنكه از عقب كسى مىگردد . دنباور ( donb - var ) ا . پ . دمدار و دنباله كش . و ساقهء لشكر و چنداول . دنباوند ( danb vand ) ا . پ . كوه دماوند . دنبح ( donboh ) ا . ع . بد خلق و بدخو . دنبر ( danbar ) ا . پ . شهرى در هندوستان . دنبره ( donbare ) ا . پ . طنبور و دنبه بره . دنبغزه ( donbqaze ) ا . پ . دم غازه و عسيب و استخوان دم جانوران چرنده و پرنده . و دمغزه . دنبك ( donbak ) ا . پ . دهلى دم دراز از چوب و يا سفال كه در زير بغل گرفته نوازند . دنبل ( danbal ) ا . پ . استهزاء و مسخره . و هر چيز مضحك و خندهآور . و نوعى از دهل . دنبل ( donbol ) ا . پ . نام كوهى واقع در كوهستان ديار بكر از يك پارچه سنگ و پيوستگى بكوه ديگر ندارد و اطراف آن جلگه و دشت و خوانين دنبلى آذربايجان منسوب بدانجا مىباشند و نيز طايفهء ضرابى كاشان از اين گروهاند . دنبل ( donbal ) ا . پ . دمل و برآمدگى كوچكى در جلد كه رنگش سرخ و شكلش مخروطى است و نوعا مركز آن متقرح گشته و گود مىگردد . دنبلان ( donbal n ) ا . پ . قسمى از سماروغ مأكول كه بدون ساقه و بدون ريشه در زير زمين پديد مىآيد و ماروغ نيز گويند . دنبوقه ( donbuqe ) ا . پ . موى از پس سر آويخته و شمله و طرهء دستار . دنبه ( donbe ) ا . پ . دم . و آن جزء از گوسپند كه بجاى دم در خلف آن واقع شده و محتوى چربش است . و سرين . و دنبه دادن : غافل كردن و فريب دادن . و دنبه نهادن : فريب دادن و شعبده كردن . دنبه بره ( donbe - bare ) ا . پ . يك نوع سازى كه طنبور و طنبوره نيز گويند يعنى طنبوره معرب دنبه بره است . دنبه پرورده ( donbe - parvarde ) ص . پ . آنكه شعبده بازى مىكند و فريب مىدهد . دنبه گداز ( donbe - god z ) ا . پ . ظرفى كه دنبه در ميان آن برشته كنند . و نوعى از سحر و جادوئى كه ساحران بنام شخص منظور سوزن چند بر دنبهء گوسپند بخلانند و افسونى خوانند و آن را در قبر كهنه بياويزند و چراغى در زير آن روشن كنند تا از حرارت وى دنبه بگداز آيد و گويند چندانكه آن دنبه مىگذارد آن شخص گداخته و لاغر مىشود تا بميرد . دنة ( dennat ) ا . ع . دابهاى كوچك كه بمورچه ماند . دنج ( denj ) ص . پ . جاى امن و امان و جاى آسايش و مخلا بطبع . دنج ( donoj ) ا . ع . دانشمندان . ج : داناج . دنح ( danh ) ا . ع . خوارى و مذلت . دنح ( danh ) م . ع . دنح دنحا و دنوحا . مر . دنوح . دنح ( denh ) ا . ع . عيدى مر ترسايان را كه عيد خاج شويان باشد . و نام روز ششم كانون آخر . دنحبة ( danhabat ) ا . ع . خيانت . دنحس ( danhas ) ا . ع . سخت گوشت تنومند . دنخان ( danax n ) م . ع . گرانبار رفتن از گرانى بار ( و الفعل من نصر ) . دند ( dand ) ا و ص . پ . استخوان پهلو و ضلع . و درويش و مسكين و بىچيز و فقير . و ابله و نادان . و بىباك . و خود كام . و دزد . و بىديانت . و افزارى مر جولاهگان را كه چوبى است دندانه دندانه بعرض پارچهاى كه مىبافند و از هر داندانهء آن تارى مىگذرد . و سن و دندان . و هر چيز عفص و زمخت كه دهان را بيفشرد مانند مازو و پوست انار و جز آن . و بيد انجير خطائى و حب السلاطين . و يك نوع گياهى . و شاخشانه كه نام يك قسم گدائى است كه شاخ گوسپندى بر يك دست و شانهء گوسپندى بر دست ديگر گرفته و بر در خانهء مردمان و پيش دكانها آيد و شاخ را بر شانه به نحوى بكشد كه از آن صداى غريب و عجيبى برآيد و چيزى طلب كند و اگر در دادن آن اهمالى واقع شود بكارد اعضاى خود را مجروح سازد . دند ( dand ) ا . پ . بيد انجير خطائى . دند ( dond ) ا . پ . نوعى از زنبور . دندا ( dand ) ا و ص . پ . گم و غايب شده . و كمر كوه . و كمربند . و مكر و فريب . دندان ( dand n ) ا . پ . سن و هر يك از استخوانهاى كوچكى كه مرتكز در دو فك مىباشند و به كار مىروند در جائيدن و مضغ نمودن غذاها و هر انسانى داراى پنجاه و دو دندان است : بيست عدد از آنها را كه دندان شيرى مىگويند در طفوليت برآمده و از هفت سالگى بناى سقوط را مىگذارند و در جاى آن بيست دندان سى و دو دندان ديگر درمىآيد كه آنها را دندان دائمى مىنامند . و نيز دندان بمعنى طمع و توقع و آرزو و خواهش و انتظار و ميل و چشم داشت مىباشد . و ارهء مار دندان : ارهاى كه دندانههاى آن مانند دندان مار كوچك و تيز باشد . و دندان آسيا : سه دندان آخرى از هر طرف كه شش دندان در فك اسفل و شش