على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1534
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
داروهائى مىباشد كه در طب استعمال مىكنند . دمادم ( dom - dom ) ص . پ . متعاقب و پى در پى . دمار ( dam r ) ا . پ . هلاك . و انتقام . و كينه . و آنچه در زندگانى مردم بدان محتاج باشند . و دم و نفس . و دود و دخان . و منزل دائم و هميشگى . دمار ( dam r ) ا . ع . هلاك . يق : حل بهم الدمار . دمار ( dam r ) م . ع . دمر دمورا و دمارا و دمارة . مر . دمور . دمار ( dem r ) م . ع . دامر مدامرة و دمارا . مر . مدامرة . دمارة ( dam rat ) م . ع . دمر دمورا و دمارا و دمارة . مر . دمور . دماس ( dem s ) ا . ع . هر چيزى كه شخص را پوشد و پنهان كند . دماشق ( dom ceq ) ص . ع . مرد و يا شتر شتاب رو . يق : رجل دماشق و ناقة دماشق . دماع ( dem ' ) ا . ع . داغ . و اثر آب چشم بر رخسار تا بينى . دماع ( dom ' ) ا . ع . يك قسم گياهى . و آب چشم كه از پيرى و يا از علتى باشد . دماع ( damm ' ) ا . ع . خاك نمناك . و روز باران نرم ريزه . دماع ( domm ' ) ا . ع . آبى كه در بهاران از تاك چكد . و جاندانه . و آب چشم كه از علتى و يا از پيرى باشد . دماغ ( dam q ) ا . پ . كام . و حنك . و بينى و انف . و عجب و تكبر و نخوت و تبختر . و طاقت . و نشئه . و كيف و نشاط . و خواهش و به اين معنى اخير در محل تعظيم آيد . و دماغ داشتن : مست و سرخوش بودن و حالت نشاط داشتن . و دماغ رسانيدن : مست و سر خوش شدن . و دماغ سوختن : محنت بسيار كشيدن . و فكر بسيار كردن . و دماغ گرفتن : بينى گرفتن . دماغ ( dem q ) ا . ع . مغز سر . و يا پوست تنك سر . و يا پوست تنك كه زير كاسهء سراست . ح : ادمغة . و ام الدماغ : خريطه مانندى از پوست تنك كه در آن مغز سر واقع است . دماغ دارى ( dam q - d ri ) ا . پ . ديوانگى . و شوردگى و مستى . دماغه ( dom qe ) ا . پ . تاج باز شكارى و جز آن . و بينى كوه و تيغهء كوه . و كمان كشتى و تماغه . دماعى ( dam qi ) ص . پ . باطل و بيهوده و بىمعنى . و مغرور . و هرزه . دمال ( dam l ) ا . ع . خرماى بوى گرفتهء سياه و كهنه و آب آورد . و سرگين . و پا سپردهء ستوران از پشك و خاك و تباهى غورهء خرما پيش از رسيدن چنان كه سياه گردد . دمال ( dom l ) و ( domm l ) ا . پ . زرد آبى كه از قرحه و ريش تراود . و دم و دنبال . دمالج ( dam lej ) ع . ج . دملج و دملج . دمالص ( dom les ) ا . ع . رخشان و براق . دمالق ( dom leq ) ا و ص . ع . سنگ تابان گرد . و رجل دمالق الرأس : مرد سر سترده . و فرج دمالق : كس فراخ . دماليج ( dam lij ) ا . ع . زمينهاى سخت . و ج . دملوج . و القى دماليجه اى ثقله و متاعه . دمام ( dem m ) ا . ع . طلايهاى بر چشم خانه و پشت و بر پيشانى كودك مالند . و غازهاى كه زنان بر روى مالند . و هر چيزى كه طلا كرده شود . و ابر بىآب . دمام ( dem m ) ص . ع . ج . دميم . و ج . دميمة . دمام ( damm m ) ا . ع . مرمت كنندهء ديگ كهنه و شكسته . دمامة ( dam mat ) م . ع . دم الرجل دمامة ( از باب ضرب و نصر و سمع و كرم ) : زشت روى و خرد جسم و حقير گرديد آن مرد . يق : دممت يا فلان او دممت عليه اى صرت دميما . دمامة ( dam mat ) ا . ع . زشت روئى و زشتى . دمامه ( dam me ) ا . پ . كوس و نقاره و نفير . دماميس ( dam mis ) ع . ج . ديماس . دماميل ( dam mil ) ع . ج . دمل . دمان ( dam n ) ا و ص . پ . زود و جلد و چالاك و عاجل و شتابان . و توانا و قوى . و مهيب و هولناك . و حملهء سخت . و زمان و هنگام و وقت . و موسم و فصل . و عهد و پيمان . و بانگ و فرياد از روى شادى و يا از روى غضب . و خروشنده و غرنده . و تعجيل و چالاكى . و طلب يارى و معاونت . و پيل دمان : پيل غرنده و مهيب . دمان ( dam n ) ا . ع . خاكستر . و سرگين . و پوسيدگى و سياهى كه بخرما بن رسد . و نيرودهندهء زمين را بسرگين . دمانك ( dam nak ) ا . پ . تفنگ برزگ و شمخال . دمانكش ( dam n - kac ) ا . پ . وقت و زمان و هنگام و مدت و گاه . و فصل . دماور ( dam - var ) ا . پ . ضيق النفس و دمابر . دماوند ( dam vand ) ا . پ . كوهى بسيار مرتفع از سلسلهء جبال البرز كه هميشه از برف پوشيده شده و واقع ما بين طبرستان