على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1510
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دشناد ( docn d ) ص . پ . بسيار و فراوان و چندان و كثير . دشنام ( docn m ) ا . پ . نام زشت و فحش و سرزنش و طعنه و بهتان و لعنت . و دشنام دادن : فحش دادن و نام كسى را بزشتى بردن . و عيب كسى را گفتن . دشنام داده شده ( docn m - d de - code ) ص . پ . سرزنش كرده شده و ملامت كرده شده . و ملعون و لعنت كرده شده . دشنام دهنده ( docn m - dehande ) ا . پ . انگشت سبابه . و كسى كه دشنام مىدهد . دشنام گير ( docn m - gir ) ص . پ . آنكه در زير فحش و بد گفتن آرام مىگيرد . دشنام يافته ( docn m - y fte ) ا . پ . فحش داده شده . و سرزنش شده . دشناوى ( dacn viyy ) ص . ع . منسوب به شهر دشنى . دشنگ ( dacang ) ا . پ . غلاف خوشهء خرما . و شاخيكهء خوشه بر آن است . و بندى كه در جلو آب بندند . و رشتهء ابريشمين . و نام شهرى از ملك ختاى . دشنگى ( dacangi ) ا . پ . روزگار و دنيا و عالم سفلى . دشنوه ( dacnave ) ا . پ . دشنه . دشنه ( dacne ) ا . پ . نوعى از خنجر كه بيشتر مردم لار با خود مىدارند . و شمشير و كارد تيغه باريك . و دشنهء صبح : روشنى صبح و عمود صبح . دشنه كارد ( dacne - k rd ) ا . پ . خنجر . دشنى ( dacn ) ا . ع . شهرى در صعيد مصر . دشو ( dacv ) م . ع . دشا دشوا و دشوة ( از باب نصر ) : نيك درآمد در جنگ . دشوار ( doc - v r ) ا و ص . پ . مشكل و سخت و با زحمت و عسير و صعب و دشخوار . و كوهسار . و ملك كوهستانى . و ديار دشوار گذار يعنى صعب المرور . و قلعهء دشوار گير يعنى حصن حصين . دشوار پسند ( docv r - pasand ) ص . پ . مايل باشكال در كارها . دشوارخو ( docv r - xu ) ص . پ . بدخو و كج خلق . دشوارزاى ( docv r - z y ) ص . پ . زنى كه به زحمت ميزايد و عسر الولادة . دشوار گذار ( docv r - goz r ) ص . پ . صعب المرور . دشوارگر ( docv r - gar ) ا . پ . پ . كوه و كوهسار و كوهستان . دشوارگير ( docv r - gir ) ص . پ . محكم . و قلعهء دشوار گير : حصن حصين . دشوارى ( docv ri ) ا . پ . اشكال و سختى و زحمت و عسرت . و دشوارى راه : سختى و زحمت راه . دشوة ( dacvat ) م . ع . دشا دشوا و دشوة : مر . دشو . دشيشة ( dacicat ) ا . ع . آشى كه از گندم كوفته ترتيب دهند . دشيشك ( dacicak ) و دشيشگه ( dacicgah ) ا . پ . شب و ليل . دص ( dass ) م . ع . دص دصا ( از باب نصر ) : خدمت كرد با رعايت آداب آن . دصدصة ( dasdasat ) ا . ع . غربال را بدست زدن تا آرد فرو ريزد . دصق ( dasq ) م . ع . شكستن آبگينه و جز آن ( و الفعل من نصر ) . دض ( dazz ) م . ع . دض دضا ( از باب نصر ) : خدمت كرد با رعايت آداب آن . دظ ( dazz ) م . ع . راندن . و شك كردن . و دريدن ( و الفعل من نصر ) . دع ( da ' ) ع . كلمهء فعل كه هميشه مبنى بر سكون است به كسى گويند كه لغزيده افتاده باشد يعنى برخيز و بمان او لم يستعل الادع دعا . دع ( da ' ' ) م . ع . سپوختن . و سخت راندن ( و الفعل من نصر ) : قوله تعالى : فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ . دعا ( do ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سميز و درخواست از درگاه خدا . و نيايش و نماز . و مدح و ثنا و تحية و درود . و استغاثهء به خدا . و استدعاى بركت . و تضرع . و تهنيت و سلام . و خواندن كلمات مأثور از آن حضرت و ائمه كه از براى آمرزش و برآوردن حاجات در اوقات معين مىخوانند . و دعاى باران : نماز استسقا . و دعاى بد : نفرين . و دعاى خير : بركت و تحيه و درود و نيايش . و دعا كردن و يا دعا گفتن : در وقت مرخصى خداحافظ گفتن . و مدح و ثنا گفتن . و دعاى عافيت كردن : سلامتى خواستن و سلام گفتن و تهنيت گفتن . و بركت خواستن . و بد دعا : لعنت . و جماعت دعا : نماز عمومى و نماز جماعت . و خير دعا : نيايش و دعاى بركت . دعاء ( do ' ) ا . ع . خواهانى بسوى خدا . ج : ادعية . و الدعاء : خداحافظ . دعاء ( do ' ) م . ع . دعاه دعاء و دعوى ( از باب نصر ) : خواهانى نمود و خواند آن را آن را . و يقال للمراة : انت تدعين و انت تدعوين و انت تدعين ( باشمام العين الضمة ) . و دعوت له : دعاى خير كردم او را . و دعوت عليه : دعاى بد كردم او را . و دعاه : راند آن را . و دعا فى الضرع : باقى گذاشت شير را در پستان تا ديگر فرود آيد . و دعاه الله بمكروه : فرود آورد