على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1489

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خداوندى . و درگاه معلا : عتبهء عالى . درگذشتن ( dar - gozactan ) ف ل و م . پ . به آن طرف گذشتن و عبور كردن . و سبقت گرفتن و پيش رفتن . و ترقى نمودن . و دست برداشتن . و مردن و وفات يافتن . و عفو كردن . و از حد درگذشتن : بيرون از حد و اندازه شدن و از حدود خويش تجاوز كردن . درگر ( dor - gar ) ا . پ . درودگر و نجار . در گردانيدن ( dar - gard nidan ) ف م . پ . غلطانيدن . و انداختن . درگرفتن ( dar - gereftan ) ف ل و م . پ . سوختن و شعله كشيدن . و اثر كردن و كارگر شدن . و گرفتن و قبض كردن . و پر كردن و آگندن . در گسلانيدن ( dar - gosalanidan ) ف م . پ . گسستن . و كشيدن . و پاره پاره كردن . درگشتن ( dar - gactan ) ف م . پ . بر گشتن . و پائين آمدن و نزول كردن . درگلاله ( dar - gol le ) ا . پ . در كاله و يخ و يخى كه در شدت سردى هوا در زير ناودان بندد كه گل فهشنگ نيز گويند . درگه ( dar - gah ) ا . پ . درگاه . درلك ( derlek ) و درليك ( derlik ) ا . پ . جامهء كوتاه قد آستين كوتاه پيشواز . درم ( darm ) و ( daram ) و ( darem ) م . ع . درم درما و درما و درما و درمانا و درامة . مر . درامة . درم ( dorm ) ع . ج . ادرم و درماء . درم ( daram ) م . ع . درم الساق درما ( از باب سمع ) : هموار شد ساق . و درم الكعب : پوشيده شد پاشنه از گوشت به حدى كه حجم آن معلوم نبود . و كذلك العظم . و كل ما غطاه الشحم و اللحم و خفى حجمه فقد درم . و درم الاسنان : سوده و ريخته شدند دندانها . و درم البعير : ريخته و يا نزديك بريختن شد دندانهاى شتر . درم ( darem ) ا . ع . درختى . و نام شخصى كه بوى مثل زنند . درم ( deram ) ا . پ . نقود و نوع پول . و نوعى از نقرهء مسكوك . و وزنى كه معادل شش دانگ است و هر دانگى معادل دو قيراط . و فلس ماهى . و گل سفيد . و درم شرعى : پول نقره‌اى كه سه ماشه و چهار جو وزن آن باشد و وسعت آن بقدرى بود كه در كف دست مرد متوسط آب گيرد . درما ( darm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خرگوش . درماء ( darm ' ) ا . ع . خرگوش . و شوره گياهى سرخ رنگ . درماء ( darm ' ) ص . ع . مؤنث ادرم . و امراة درماء : زنى كه شتالنگ و آرنج وى بسبب پيه و گوشت زياد ظاهر نشود . ج : درم . در مار ضحاكى كشيدن ( dar - m re - zahh ki - kacidan ) ف م . پ . در بند و زنجير نهادن . درمان ( darm n ) ا . پ . علاج و چاره و مداوا . و دوا و دارو . درمان ( dar - m n ) ص . پ . ضعيف و ناتوان و درمانده . درمان ( daram n ) م . ع . درم درما و درما و درما و درمانا و درامة . مر . درامة . درماندگى ( dar - m ndagi ) ا . پ . خوارى و نكبت و بدبختى و سختى و تنگدستى و دل شكستگى و رنج و احتياج و گدائى و ناتوانى و كم روزى و بىكمكى . و فالج . و درماندگى سخن : زبان گرفتگى و لكنت زبان . درماندن ( dar - m ndan ) ف ل و م . پ . عاجز شدن و بدبخت و بىنصيب شدن و بيچاره و بىنوا شدن . و محكم و قايم چسبيدن . و مأيوس گشتن و نااميد شدن . و شك نمودن و شبهه داشتن . و لكنت در زبان پيدا شدن و الكن شدن . درمانده ( dar - m nde ) ص . پ . پريشان و تنگدست و بىكمك . و عاجز . و ناچار . درمان كنا ( darm n - kon ) ص . پ . شافى و شفا دهنده . درمايه ( dar - m ye ) ا . پ . فهم و ادراك و دريافت . درمة ( darmat ) ا . ع . خرگوش . درمة ( daremat ) ص . ع . درع درمة : زره تابان و نرم و فراخ . درم خريده ( deram - xaride ) ص . پ . زر خريد و بنده و غلام و كنيز . درمدار ( deram - d r ) ص . پ . مايه دار و پول دار . و فلس‌دار مانند ماهى . درمدان ( deram - d n ) ا . پ . صندوق پول . و كيسهء پول . درم دزد ( deram - dozd ) و درم دوز ( deram - duz ) ا . پ . جعل . درمسة ( darmasat ) م . ع . درمس درمسة : خاموش شد . و درمس الشيئى : پنهان كرد آن چيز را . درم‌سرا ( deram - sar ) ا . پ . دار الضرب و ضرابخانه . درمسنگ ( deram - sang ) ا . پ . صراف . درمشت ( dar - moct ) م ف . پ . در تحت تصرف و در دست و دريد اقتدار . و در مشت كردن : ضبط كردن . درمق ( darmaq ) ا . ع . آرد نيك سپيد .