على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
834
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تداوك ( tad vok ) م . ع . با هم تنك شدن در خصومت و شر و يا در جنگ و مانند آن . تداول ( tad vol ) م . ع . از يكديگر فرا گرفتن نيزه در جنگ . و تداولوه : فرا گرفتند آن را نوبت بنوبت . و تداوله : بنوبت گرفت آن را . تداوم ( tad vom ) م . ع . گرد برگشتن . تداوى ( tad vi ) م . ع . تداوى به : خويشتن را دارو كرد به آن . تداوى ( tad vi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مداوا و معالجه و درمان . تداوير ( tad vir ) ع . ج . تدوير . تداهى ( tad hi ) م . ع . زيرك و هوشيار گرديدن . و مكار و بد نيت شدن . تداين ( tad yon ) م . ع . به نسيه و وام خريد و فروخت كردن . تدبر ( tadabbor ) م . ع . انديشه كردن و حقيقت چيزى دريافتن قوله تعالى افلم يدبروا القول : آيا نفهميدند چيزى را كه بدان مخاطب شدند . تدبق ( tadabboq ) م . ع . شكار شدن بسريشم . تدبيئ ( tadbi ' ) م . ع . دباه و عليه تدبيئا : پوشيد آن را و پنهان كرد . تدبيب ( tadbib ) م . ع . دبب تدبيبا : نيك نرم رفت ( شدد للمبالغة ) . تدبية ( tadbeyat ) م . ع . تجارت كردن . تدبية ( tadbeyat ) ا . ع . صنعت و كارگرى و كسب و تجارت . تدبيج ( tadbij ) ا . ع . زينت . تدبيح ( tadbih ) م . ع . گستردن پشت را و سر پست فرود آوردن در ركوع و جز آن و ذليل و خوار شدن . و دبح فى بيته : لازم گرفت خانه را و جدا نشد از آن . و دبحت الكماة : منتفخ شد زمين از سماروغ و هنوز برنيامد . تدبيخ ( tadbix ) م . ع . كوز كردن پشت و سر پست فرود آوردن و سرين بيرون كردن . تدبير ( tadbir ) م . ع . پايان كار نگريستن . و آزاد كردن بنده پس از مرگ . و روايت حديت از ديگرى كردن . تدبير ( tadbir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تامل و تفكر و انديشه . و پند و نصيحت . و پيشدل . و كنگاش . و جدگاره و جگاره و جلكاره . و مشورت و رأى و تصور و تجويز . و شرط و بند و بست . و هنر و زيركى و هوشيارى . و تدبير سلطان : پولتيك و علم سياست . و تدبير غذا : ترتيب غذا و پرهيز . و تدبير كار : انتظام كار و بند و بست آن . و تدبير كردن : وضع كردن و اندازه گرفتن . و تدبير معاش و يا تدبير منزل : خانهدارى . تدبيرات ( tadbir t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انديشه و رأى و حسن ترتيب . تدبيرشناس ( tadbir - cen s ) ص پ . زيرك و دانا و هوشيار . تدبيس ( tadbis ) م . ع . پوشيدن چيزى را و پوشيده شدن ( لازم و متعدى است ) . و دبس خفه : موزهء خود را زد بر چيزى تا آواز برآمد از آن . تدبيق ( tadbiq ) م . ع . شكار كردن بسريشم . تدبيل ( tadbil ) م . ع . دبل اللقمة تدبيلا : پيچيد و بزرگ كرد لقمه را براى فرو بردن . تدبيه ( tadbih ) م . ع . دبه تدبيها : در ريگستان افتاد و اختيار كرد راه نيك را . تدة ( tedat ) م . ع . و تدالوتد وتدا و تدة . مر . وتد ( vatd ) . تدثر ( tadassor ) م . ع . پوشيدن دثار . و برآمدن گشن بر ماده . و برجستن مرد بر پشت اسب و سوار شدن بر آن . و تدثر بالثوب : پوشيد جامه را . تدثير ( tadsir ) م . ع . دثر الطائر تدثيرا : درست ساخت مرغ آشيانهء خود را . و دثر على القتيل ( مجهولا ) : سنگ نهادند به روى آن كشته . تدثين ( tadsin ) م . ع . آشيانه گرفتن مرغ در درخت . و دثن الطائر : پريد مرغ و بشتاب فرود آمد جاى جاى نزديك بهم . تدجج ( tadajjoj ) م . ع . در پوشيدن تمام سلاح . و تدججت السماء : ابرناك گرديد آسمان . تدجدج ( tadajdoj ) م . ع . تدجدج الليل : تاريك شد شب . تدجى ( tadajji ) م . ع . تاريك گرديدن شب يق تدجى الليل . تدجيج ( tadjij ) م . ع . دججت السماء : ابرناك گرديد آسمان . تدجيل ( tadjil ) م . ع . همهء اندام شتر را قطران ماليدن و پوشيدن به چيزى و براى فريب زر اندود كردن . تدجيه ( tadjih ) م . ع . دجه تدجيها : درد جيه يعنى در گازه خفت صياد . تدحدر ( tadahdor ) م . ع . غلطيدن . تدحرج ( tadahroj ) م . ع . گرد گرديدن . تدحى ( tadahhi ) م . ع . چون واوى باشد گسترده شدن و غلطيدن يق دحا الله الارض فتدحت : گسترانيد خدا زمين را پس گسترده شد . و چون يائى بود وارفتن بهر طرف . تدخدخ ( tadaxdox ) م . ع . منقبض و گرفته شدن .