على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1452

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

گازران : نشانى كه بر كنار پارچه باشد و از شستن بر طرف نشود . و داغى كه به هيچ چيز نرود و نشان ثابت و تغيير ناپذير . داغ بررو ( d q - bar - ru ) ا . پ . نشان و علامت بندگى و عبوديت . داغدار ( d q - d r ) ا و ص . پ . لكه دار و خط دار . و عيب‌دار . و بنده و عبد . داغ دل ( d q - del ) ص . پ . دل شكسته . داغ ديده ( d q - dide ) ص . پ . لكه‌دار و داغدار . و تباهى ديده و زيان رسيده . و آنكه فرزندش مرده باشد . داغر ( d qer ) ص . ع . فرومايه و ذليل . و ذهب صاغرا داغرا : رفت خوار و ذليل . داغستان ( d qest n ) ا . پ . نام مملكتى كه بيشتر آن كوهستان است . داغسر ( d q - sar ) ا و ص . پ . اصلع و كسى كه پيش سروى تا فرق سرش بىموى باشد . و پرنده‌اى از جنس گنجشك و خوش آواز كه در سر او چند پر مىباشد . و گنجشك نر . داغصة ( d qesat ) ا . ع . سر زانو و آئينهء زانو . و آب صاف تنك . ج : دواغص . داغگاه ( d q - g h ) ا . پ . جائى كه در آن اسبان ايلخى را داغ مىگذارند . و جزيه خانه و انجائى كه فرامين و احكام را مهر مىكنند . داغگر ( d q - gar ) ا . پ . آنكه حيوانات را داغ مىگذارد . داغلة ( d qelat ) ا . ع . كينهء نهانى . و مردم عيب‌جو و خيانت كار . داغم ( d qem ) ص . ع . مردم سيه چرده . و راغم داغم : از اتباع است . داغنه ( d q - neh ) ا . پ . رسواكننده . و داغ گذارنده . داغول ( d qul ) ص . پ . عيار و مكار . و حرامزاده . داغولى ( d quli ) ا . پ . تلبيس و عيارى و فريب و مكر و حيله و تزوير و حرامزادگى . و نام جاسوس نصر سيار . داغى ( d qi ) ا و ص . پ . افزارى آهنين و نوك آن شبيه بزيتون و جز آن كه در آتش تافته و بدن انسان و يا حيوان را بدان داغ كنند . و لكه‌دار و عيب‌دار . و داغى شدن : عيب‌دار شدن . و كهنه و فرسوده شدن . و شهرت يافتن . داغينه ( d qine ) ا و ص . پ . كهنه و مستعمل و فرسوده . و داغى يعنى آهن تافته شده كه بدان داغ كنند . دافة ( d ffat ) ص . ع . جماعة دافة : گروه نرم رو . ج : دواف . و كذلك الابل . دافة ( d ffat ) ا . ع . لشكرى كه بجانب دشمن مرور كند . دافر ( d fer ) ص . ع . متعفن و بدبو . دافع ( d fe ' ) ص . ع . ناقة دافع : شتر ماده‌اى كه فله باز گيرد در پستان پيش از زادن . دافع ( d fe ' ) افا . ع . راننده و سپوزنده . و بر طرف كننده . ج : دافعون . دافع ( d fe ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راننده و دور كننده و پس نشاننده . و حامى . دافعة ( d feat ) ا و ص . ع . رودبار و نهر جارى . و توجبه . و زمين نشيب نرم كه در آن رود افتد . و ناقة دافعة : شتر ماده‌اى كه در پستان وى پيش از زادن فله باز گيرد . و باصطلاح طب قوه‌اى كه فضلهء باقى غذا را كه صلاحيت اغتذا ندارد دفع كند تا متعفن نگردد . دافعه ( d fee ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - راننده و بر طرف كننده . و باصطلاح طب قوهء دافعه قوه‌اى كه فضلهء باقى غذا را كه صلاحيت اغتذا ندارد دفع كند . دافق ( d feq ) ص . ع . ماء دافق : آب جهنده ( فاعل بمعنى مفعول ) . دافناء ( d fen ' ) ا . ع . دافناء الامر : داخل كار . دافنة ( da'fenat ) ص . ع . بقرة دافنة الجذم : گاو دندان سودهء از پيرى . دافه ( da'feh ) ا . ع . مسافر و در آينده . و مرد غريب ( مقلوب الهادف ) . داق ( d qq ) ص . ع . عيب گوى مسلمانان . ج : دققة . و آنكه مىكوبد و كوبنده . داقع ( d qe ' ) ص . ع . فرومايه و خوار . و تهيدست . و آنكه طلب اندك از معيشت نمايد . داكس ( d kes ) ا . ع . فالى كه از عطسه و جانور و مانند آن گيرند و هى لغة فى كادس . دأل ( d 'l ) ا . ع . گرگ . و فريب و حيله . و نوعى از راسو . و نام پدر قبيله‌اى . دأل ( da'l ) و ( d al ) م . ع . دأل دألا و دألا و دألى ( از باب فتح ) : آهسته رفت و گامها را نزديك نهاد . دأل ( daal ) م . ع . دأل فلانا و له دألا و دألانا ( از باب فتح ) : فريفت فلان را . دال ( d l ) ا . پ . عقاب سياه بزرگ كه پر او را بر تير نصب كنند . و زن فربه سمين . و ماهى بزرگ . و دال مينوفر : نسكى از بيست و يك نسك كتاب زند . دال ( d l ) ص . پ . دار و دارنده . دال ( d l ) ا و ص . ع . حرف چهارم از حروف ابجد . و خم و كج و منحنى . و ج . دالة . دال ( d l ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دلالت كننده و هدايت كننده و نشان دهنده و تعيين كننده . و مفسر و مبين . دال ( d ll ) افا . ع . دلالت كننده و راه نماينده .