على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1432

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خوننده ( xunande ) افا . پ . خواننده و قرائت كننده . و مغنى و سرود گوى و آواز خواننده . و مؤذن . خونه ( xune ) ا . پ . چوب اسطوانه‌اى شكلى كه خمير نان را بدان پهن كنند و غلطك و وردنه . خونى ( xuni ) ا و ص . پ . قاتل و كشنده . و منسوب به خون و خونين . خونيا ( xuny ) و خونياگر ( xuny - gar ) ا . پ . خنياگر . خونيان ( xuny n ) ا . پ . قاتل . و گلو بريده . خونين ( xunin ) ص . پ . منسوب به خون . و آلودهء به خون . و چيزى كه برنگ خون باشد . خوؤر ( xo'ur ) و خوؤرة ( xo'urat ) م . ع . خار خورا و خوؤرا و خوؤرة . مر . خور . خوؤر ( xo'ur ) و خوؤرة ( xo'urat ) ا . ع . ضعف و ناتوانى . خوولة ( xovulat ) ا . ع . خويشى از طرف دائى و برادر و مادر . و ج . خال . خؤون ( xa'un ) ص . ع . دغل و ناراست و خائن . خوه ( xavh ) ا . پ . خوى و عرقى كه از انسان و ديگر حيوانات بيرون مىآيد . خوه ( xuh ) ا . پ . گياهى كه در ميان گندم زار رويد و گندم را زيان رساند . و خواهر و اخت . خوه ( xave ) ا و ص . پ . خبه و خفه و فشردگى گلو . و گلو فشرده و مختنق . و خدمتگار و نوكر . و درهء تنگ ميان دو كوه و يا دو تپه . خوها ( xoh ) ا و ص . پ . خواهان و آرزومند و راغب و طالب . خوهانيدن ( xoh nidan ) ف م . پ . درخواست كردن كنانيدن و فرمودن . خوهد ( xohad ) پ . سيوم شخص زمان استقبال فعل خواستن يعنى خواهد . خوهر ( xohar ) ا . پ . خواهر . خوهش ( xohec ) ا . پ . خواهش و عرض و استدعا و درخواست . خوهل ( xuhal ) و ( xohl ) ا و ص . پ . كج و منحنى و ناراست . و حيوانى كه دست و پاى وى كج و ناراست باشد . و جاى پاى گذاشتن قايق چى در قايق . خوهلگى ( xohlagi ) ا . پ . كجى و انحناء و اعوجاج . خوهله ( xohle ) ص . پ . كج و منحنى و معوج و ناراست . خوهن ( xuhan ) ا . پ . روغن فروش روغن‌هاى نباتى . و عصار . و قمع . و قيف . خوى ( xav ) ا . ع . رعاف . و خالى بودن شكم از طعام . خوى ( xav ) و ( xaviyy ) م . ع . خوى خوى و خواء و خوى و خويا و خواء . مر . خواء . خوى ( xoy ) ا . پ . عرق و خروج آب و رطوبت از مسامات جلد انسان و ديگر حيوانات . و هر قطرهء بسيار كوچك . و نيز خروج رطوبت به شكل قطره‌هاى بسيار كوچك از سطح خارج هر چيزى . و خاشاك و زبيل . و كشت و زرع . و چراگاه و علفزار . و علف راست روئيده شدهء به روى زمين . و عرق گير زير زين . و خود و مغفر . و زنگ فلزات . و هر چيز چركين . و خوى از بغل روان شدن : شرمنده شدن و محنت كشيدن . و خوى آوردن و يا برآوردن : عرق كردن و عرق كنانيدن . و شرمسار كردن . و خوى كردن و يا خوى روان شدن : عرق كردن . خوى ( xuy ) ا . پ . خصلت و طبيعت و عادت و خلق و وضع و روش و رسم و طرز و سرشت و مزاج و اصل و فطرت . و شهرى در در آذربايجان . و خوى آتشناك : طبيعت تند و غضبناك . و خوى كردن و يا خوى گرفتن : عادت كردن و معتاد شدن . و بد خوى : بد خلق و بد سرشت و بد طبيعت . و خوش خوى : خوش خلق و خوش خصلت . خوى ( xavi ) ا . پ . تف و آب دهن . خوى ( xvi ) ا . پ . كلاه خود و مغفر . خوى ( xav ) ا . ع . ثابت . و زمين پست ميان دو كوه . و زمين نرم . خوى ( xaviyy ) ا . ع . زمين صاف و نرم . خوى ( xoviyy ) م . ع . خوت الدار خويا ( از باب ضرب ) : خالى گشت آن خانه و ويران و خراب شد . خوى ( xoviyy ) ا . ع . شهر خوى كه در آذربايجان است . خوياء ( xoveyy ' ) ا . ع . كشادگى ما بين پستان و فرج چارپايان . خوى آور ( xoy - var ) ص . پ . هرچه عرق‌آور و معرق . خوية ( xaviyyat ) ا . ع . طعام زچه يعنى زنى كه تازه زائيده و كاچى گويند . خوية ( xaviyyat ) و ( xoviyyat ) ا . ع . كشادگى ميان پستان و فرج چهارپايان . خويت ( xuyat ) و ( xovyat ) ا . پ . يعنى سرشت تو و فطرت تو و طبيعت تو . خوى چين ( xoy - cin ) و خوى خورد ( xoy - xord ) ا . پ . لباس چسبيده به بدن مانند پيراهن و عرق‌چين و زير جامه . خوى خورد ( xoy - xord ) و خوى خوره ( xoy - xore ) ا . پ . زين پوش و ركاب پوش . خوى ( xuy ) و ( xay ) ا . پ . شرم و خجالت و شرمندگى و حيا .