على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1417
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
صلى افق . و خوافق السماء : برآمدنگاه بادهاى چهارگانه . خوافى ( xav fi ) ا . ع . پرهاى بال مرغ كه چون بالها را منضم گرداند پنهان شوند او هى الاربع اللواتى بعد المناكب او هى سبع ريشات بعد سبع المقدمات . و شاخههاى برگ درخت و هى فى لغة اهل الحجاز العواهن . خوافى ( xav fi ) ع . ج . خافية . خواقين ( xav qin ) ع . ج . خاقان . خواگ ( x g ) ا . پ . مرغ خانگى . و خاگينه و خاگينهء بروغن بريان كرده . خوال ( x l ) و ( xov l ) ا . پ . دودهاى كه جهة ساختن مركب از چراغ گيرند . و طعام و خوردنى . خوالب ( xav leb ) ص . ع . خالبة . خوالد ( xav led ) ا . ع . ريگ پايهها . و سنگها و كوهها . خوالستان ( x lest n ) ا . پ . دوات مركب و دوات تحرير و دوات سياهى . خوالسته ( x leste ) ا . پ . ليقه و ابريشمى كه در دوات تحرير مىگذارند . و دوات تحرير و دوات مركب . خوالف ( xav lef ) ا . ع . زنان . قوله تعالى : رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ . * و زمينهائى كه نروياند مگر پس تر از همه زمينها . و ما ادرى اى الخوالف هو : نمىدانم كدام كس است او . خوالف ( xav lef ) ع . ج . خالفة . خوالق ( xav leq ) ا . ع . در اين شعر لبيد بمعنى كوههاى املس است : و الارض تحتهم مهادا راسيا * ثبتت خوالقها بضم الجندل . خوالگر ( x l - gar ) ا . پ . مطبخى و طباخ و طعامپز و آشپز و سفرهچى و خوانسالار . خوالنجان ( x lenj n ) و خوالنجن ( x lenjan ) ا . پ . خولنجان . خوالى ( x li ) و ( xev li ) ا و ص . پ . طعام و خوراك . و مطبخ . و بستر رودخانه . و زيبا و آراسته و پيراسته . و تهنيت كرده شده . خواليدن ( x lidan ) ف م . پ . گستردن و پهن كردن . و افشاندن و پاشيدن و چشيدن . خواليدن ( xav lidan ) ف ل و م . پ . آمدن . و خوردن . و خسبيدن و خفتن . خواليگر ( x li - gar ) و ( xav li - gar ) ا . پ . خوالگر و طباخ و مطبخى و آشپز و سفرهچى و خوانسالار . و طعام . خوامزه ( x maze ) ا . پ . قابل خوردنى و قوت باندازهء كفايت روز . خوامس ( xav mes ) ص . ع . ابل خوامس : شترانى كه نوبت آب آنها روز چهارم بعد سه روز باشد . خوامش ( xav mec ) ع . ج . خامشة . خوامع ( xav me ' ) ع . ج . خامعة . خوان ( x n ) ا . پ . طبق . و سفرهء غذا خورى . و ميز . و مائده . و ميزى كه به روى آن طعام نهاده باشند . و سفرهء فراخ و گشاده . و سامان . و رخت خانه . و خار و خلاشه . و گياه خودروى در ميان زراعت و ناكاره . و خوان دل : خانهء كعبه . و خوان يغما : خوان و سفرهاى كه مردمان كريم بگسترانند و صلاى عام در دهند . و خوان آراستن و يا افگندن و يا چيدن و يا درهم چيدن : گستردن سفره . و نيز خوان ساختن و يا كشيدن و يا گستردن : سفره گستردن . و بر خوان نشستن : بر سفره نشستن . و بر خوان نهادن : به روى سفره نهادن . خوان ( x n ) ص . پ . خواننده . و طلب كننده و سؤال كننده و پرسنده و درخواست كننده و دعوت كننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود . و خوشخوان : خوش آواز و كسى كه خوش مىخواند ضد بدخوان . و ذكر خوان : كسى كه ذكر خدا مىكند . و انگشت الله خوان : انگشت سبابه . خوان ( xev n ) و ( xov n ) ا . ع . - معرب خوان فارسى - هر چه به روى طعام خورند . ج : اخونة و خون . خوان ( xavv n ) ص . ع . مرد دغل و و ناراست و خائن و خيانتكار . خوان ( xavv n ) ا . ع . شير بيشه . خوان ( xavv n ) و ( xov n ) ا . ع . ماه ربيع الاول . ج : اخونة و خون و خون . خوان ( xov n ) ع . ج . خائن . خوانا ( x n ) ص . پ . خطى كه آسان خوانده شود . و خوانا نوشتن : واضح و آشكارا نوشتن . خوانانيدن ( x n nidan ) ف ل و م . پ . خوانيدن . خوان بره ( x n - bareh ) ا . پ . برج حمل . خوان پايه ( x n - p ye ) ا . پ . دستار خوان . و سفرهء دراز . خوانپوش ( x n - puc ) ا . پ . روپوش و سرپوش خوان و خوانچه . خوانة ( xavv nat ) ا . ع . دبر . خوانچه ( x n - ce ) ا . پ . خوان كوچك و سفرهء كوچك . و خوان طبق مانندى مربع مستطيل كه از چوب و يا از فلز سازند . و خوانچهء زر و خوانچهء زرين و يا خوانچهء سپهر : آفتاب . خواندگان ( x ndag n ) ا . پ . مردمان دانا و عالم . و ج . خوانده . خواندگى ( x ndogi ) ا . پ . قرائت . و دعوت و طلب . و نامزدگى . و قبول كردن