على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1385
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و خفقانا . مر . خفق . خفقان ( xafaq n ) و ( xafq n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طپش دل . خفقانى ( xafaq ni ) ص . پ . منسوب بخفقان . خفقة ( xefqat ) ا . ع . آنچه بوى زنند مانند تسمه و روده و دره و جز آن . و بيابان املس سرابدار . خفقة ( xafeqat ) و ( xofaqat ) ص . ع . فرس خفقة : اسب باريك ميان . و كذلك فرس خفقة . ج : خفقات و خفقات . خفگى ( xafagi ) ا . پ . حالت فشردگى گلو و حبسى و تنگى نفس . و اضطراب . و كم هوائى جائى . و آزردگى خاطر . خفن ( xafn ) ا . ع . استرخاى شكم . خفنج ( xafanj ) ا . پ . نفع و فايده . و عيش و طرب . و ناز و غمزه . خفنج ( xofonj ) ا . پ . مجسمه خصوصا مجسمهء مردمان بزرگ . خفنجل ( xafanjal ) ص . ع . گران ناگوار . و زشت كژپا كه پيش پايها نزديك نهد و پاشنهها دور . خفنجى ( xafanj ) ص . ع . مرد سست بىنفع . يق : رجل خفنجى . خفندن ( xafandan ) ف ل و م . پ . افشاندن و پاشيدن . و سرفه كردن بشدت و سختى . و سخت نفس كشيدن . خفنديدن ( xafandidan ) ف ل . پ . خفه شدن . خفنشل ( xafancal ) ص . ع . زشت كج پا كه پيش پايها نزديك نهد و پاشنهها دور . خفو ( xafv ) و ( xofovv ) م . ع . خفا البرق خفوا و خفوا ( از باب نصر ) : درخشند برق . و خفا الشيئى : هويدا گرديد آن چيز . خفو ( xafv ) و ( xofovv ) ا . ع . برقى كه از كنارهء ابر بدرخشد و منبسط گردد و چون جزئى و ضعيف به نظر آيد آن را وميض گويند و اگر عمودا بدرخشد آن را عقيقة نامند . خفوة ( xefvat ) ا . ع . بطور پنهانى و فريب . و يا كله خفوة اى يسرقه . خفوة ( xefvat ) م . ع . خفى له خفوة ( از باب سمع ) : پنهان و پوشيده كرد آن را . خفوت ( xafut ) ا . ع . زن لاغر . و زنى كه تنها پسند آيد نه در ميان زنان . خفوت ( xofut ) م . ع . خفت خفوتا ( از باب نصر ) : آرميد و خاموش شد . و شخص همينكه مرد و خاموش شد مىگويند خفت . و خفت بصوته خفتا ( از باب ضرب ) : بلند نكرد آواز را . خفود ( xafud ) ص . ع . ناقهاى كه بچهء ناقص افگند . يق : ناقة خفود . خفور ( xafur ) و ( xofur ) م . ع . خفر خفرا و خفورا و خفورا . مر . خفر . خفوش ( xafuc ) ا . ع . نوعى از نان ارزن . خفوف ( xofuf ) م . ع . خف خفا و خفوفا . مر . خف . خفوف ( xaffuf ) ا . ع . كفتار . خفوق ( xafuq ) ص . ع . ناقة خفوق : ناقهء تيز دهنده . خفوق ( xofuq ) م . ع . خفق النجم خفوقا ( از باب ضرب ) : غائب شد ستاره . و خفق فلان : سر جنبانيد فلان از خواب و غنود . و خفق الليل : گذشت بيشتر از شب . و خفق الطائر : پريد آن مرغ . و خفقت الناقة : تيز داد آن ماده شتر . خفوق ( xofuq ) ا . ع . باريكى ميان اسب . خفه ( xafe ) ا و ص . پ . خپه و فشردگى گلو و گلو فشرده . و بدار آويختگى . و خنق . و احتباس نفس و نفس بريده و دم گرفته . و عطسه . و خفه كردن : گلو فشردن و خپه كردن . و بدار آويختن . خفه ( xofe ) و ( xafe ) ا . پ . سرفه و سعال . خفى ( xafi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - نهان و پوشيده و مخفى . خفى ( xafy ) م . ع . خفاه و خفيا و خفيا ( از باب ضرب ) : آشكارا كرد و بيرون آورد آن را . و پنهان كرد - از اضداد است - . و نيز خفى : درخشيدن برق . خفى ( xafiyy ) ص . ع . نهان و پوشيده و پنهان و عدم آشكارا ضد جلى . ج : خفايا . خفى ( xofiyy ) م . ع . خفا خفيا و خفيا . مر . خفى . خفيات ( xafiyy t ) ع . ج . خفية . خفيان ( xafiyv ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه آواز زن و گام آن . يق : اذا حسن من المراة خفياها حسن سائرها يعنى صوتها و اثر وطئها الارض . خفية ( xefyat ) و ( xofyat ) م . ع . خفيت له خفية و خفية ( از باب سمع ) : نهان گشتم مر او را . خفية ( xafiyyat ) ا . ع . چاه . ج : خفايا و خفيات . و بيشهء انبوه . و نوعى از جنون . يق : به خفية اى لمم و مس من الجن . و نام موضعى كه در آن شير فراوان است . خفية ( xafiyyat ) ص . ع . مونث خفى . ج : خفيات و خفايا . و نون خفية : اى خفيفة . خفيج ( xafij ) ص . ع . برآماسيدهء از آب . و ضعيف پا . خفيدد ( xafidad ) ا . ع . شتر مرغ نر . و شتاب رو . ج : خفادد و خفاديد و خفيددات .