على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1366

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

كردن سلاح . و آواز كردن هر چيزى خشك از افتادن چيزى بر آن و درآمدن در چيزى . خش خشت ( xec - xect ) ا . پ . بانگ كاغذ و جامهء نو و آهار دار . خشداش ( xocd c ) ا . ع . مأخوذ از خواجه تاش فارسى و بمعنى آن . خشداشة ( xocd cat ) ا . ع . مونث خشداش . خشر ( xacr ) م . ع . خشر خشرا ( از باب ضرب ) : باقى داشت بر خوان از طعام آنچه به كار نيايد . و خشر الطعام : دور كرد از طعام چيزى كه به كار نيايد - از اضداد است - . و نيز خشر : آزناك و حريص شدن . خشر ( xacar ) م . ع . خشر خشرا ( از باب سمع ) : گريخت از جبن و بددلى . خشربة ( xacrabat ) م . ع . خوب و نيكو نكردن كار را . خشرم ( xacram ) ا . پ . كسى كه حلقه بر در مىزند و كسى كه در مىزند . خشرم ( xacram ) ا . ع . جماعت مگس انگبين و زنبوران . و سردار مگس انگبين . و خانهء زنبوران و خانهء مگس انگبين . و سنگ نرم . و سنگى كه از آن گچ گيرند . و پشتهء بلند كه سنگ ريزه‌هاى آن املس باشد . ج : خشارمة . و از اعلام است . خشرم ( xocrom ) ا . ع . آواز و صدا . و بينى درشت . خشرمة ( xacramat ) م . ع . خشرمت الضبع : آواز كرد كفتار در خوردن . خشرمة ( xacramat ) ا . ع . واحد خشرم يعنى يك مگس انگبين و يك زنبور . و واحد خشارم الرأس يعنى يك غضروف بينى . خشسبرم ( xacasbaram ) ا . ع . - مأخوذ از خوش اسپرم فارسى - نوعى از رياحين دشتى . خشش ( xacac ) ا . ع . آهوبرهء خرد به حركت و رفتار درآمده . خششاء ( xocac ' ) ا . ع . خشاء ( xocc ' ) كه استخوان برآمدهء پس گوش باشد . خششاوان ( xocac v ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو برآمدگى پس گوش . خشع ( xoca ' ) ع . ج . خشعة ( xoc'at ) . خشع ( xocca ' ) ع . ج . خاشع . خشعة ( xec'at ) ا . ع . كودكى كه در شكم مادر باشد و چون آن مادر بميرد شكم وى را درانيده و كودك را بدر آرند . خشعة ( xoc'at ) ا . ع . قطعه‌اى از زمين درشت . و توده‌اى كه بلند نباشد . ج : خشع ( xoca ' ) . خشف ( xacf ) ا . ع . آواز . و جنبش . و حس خفى . و خوارى . خشف ( xacf ) م . ع . خشف الانسان خشفا ( از باب ضرب ) : جنبيدن انسان و دريافت . و خشف الثلج : آواز برآمد از برف چون به روى وى راه رفتند . و خشف فلان خشفا ( از باب نصر و ضرب ) : آواز كرد فلان . و خشف فى السير : شتافت و تيز رفت . و خشف راسه بالحجر : كوفت و شكست سر او را به سنگ . و خشفت المراة بالولد : انداخت آن زن بچه را . خشف ( xacf ) و ( xocf ) ا . ع . پشم به كار نيامدنى . خشف ( xacf ) و ( xecf ) و ( xocf ) ا . ع . مگس سبز . و آهو بچهء نخست زاده و يا نخست برفتار آمده . و آهو ماده‌اى كه از بچگان خود گريخته باشد . ج : خشفة ( xecafat ) خشف ( xocf ) ص . ع . ج . اخشف . خشف ( xacaf ) ا . ع . آواز . و جنبش . و حس خفى . و برف درشت و سخت . و بيخ نرم . خشف ( xacaf ) م . ع . خشف خشفا ( از باب سمع ) : از گرى و خارش مانند پيران رفت . خشف ( xocaf ) ا . ع . مگس سبز . خشف ( xocof ) ع . ج . خشوف . خشف ( xoccaf ) ع . ج . خاشف . خشفان ( xocaf n ) م . ع . خشف خشوفا خشفانا ( از باب نصر ) : رفت در زمين . و خشف فى الشيى : درآمد در آن چيز . و خشف الماء : منجمد گشت آب . و خشف البرد : سخت شد سرما . و خشف فلان : غايب شد فلان . و خشف زيد خشفانا : رفت و خراميد زيد بشب و گرد برآمد . خشفة ( xacfat ) ا . ع . آواز رفتار مار . و آواز كفتار . و زمين بلند و نرم كه سنگ در آن كمتر باشد . و جنبش و حركت . خشفة ( xacfat ) و ( xecfat ) و ( xocfat ) ا . ع . آهو بچهء مادهء نخست زاده و يا نخست برفتار آمده . خشفة ( xacafat ) ا . ع . جنبش و حركت . و آواز ملايم . خشفة ( xecafat ) ع . ج . خشف و خشف و خشف . خشك ( xock ) ص . پ . يابس و چيزى كه ترى و رطوبت نداشته باشد . و پژمرده . و بىبر . و بيفايده . و محض و بحت و صاف و خالص . و ممسك و بخيل . و لقب اسحق بن عبد اللّه نيشابورى . و خشك آوردن : سخن نگفتن و سكوت كردن از غايت اعراض و بيدماغى . و خشك باختن : بىشرط و گرو قمار بازى كردن و همهء ما يعرف خود را باختن . و خشك جنبانيدن : حركت و جنبش بىنفع و فايده كردن و خشك و تر : دو چيز ضد مانند نيك و بد و كم و زياد و جز آن . و ما حضر و هر چه موجود باشد .