على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1330
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خثارم ( xos rem ) ا . ع . مرد فال گيرندهء از هر چيزى . و مرد ستبر لب . خثة ( xossat ) و ( xassat ) ا . ع . مشتى چوب ريزه كه آتش در آن كرده افروزند . خثة ( xossat ) ا . ع . پشكل نرم . و گل كه با پشكل و سرگين سرشته بر پستان ناقه بندند تا آسيبى از پستان بند به آن نرسد . خثر ( xasr ) م . ع . خثر اللبن خثرا و خثورا و خثارة و خثورة و خثرانا ( از باب نصر و كرم و سمع ) : دفزك شد آن شير و چغرات گشت . و خثرت نفسه خثرا : ( از باب نصر ) : شوريده دل و تباه عقل گرديد . خثر ( xasar ) م . ع . خثر الرجل خثرا ( از باب سمع ) : شرم كرد آن مرد . و خثر فلان : در خانه ماند فلان و با قوم جهة آوردن آذوقه بيرون نرفت . خثراء ( xasr ' ) ا . ع . قوم خثراء الانفس : مردم آميختهء از هر جنس . خثران ( xasar n ) م . ع . خثر خثرا و خثرانا . مر . خثر . خثران ( xasar n ) ا . ع . دفزكى و هنگفتى شير . خثرمة ( xasramat ) م . ع . خثرم الرجل خثرمة : بىوقوف گرديد آن مرد در كردن كار و نتوانست . خثرمة ( xesremat ) ا . ع . سر بينى و طرف آن . و مغاكچهء لب زبرين - لغتى است در حثرمة ( بحاى مهمله ) . و سكوت از ترس . خثرى ( xasr ) ا . ع . قوم خثرى الانفس : مردم بهم آميختهء از هر جنس خثعلة ( xas'alat ) م . ع . خثعل الرجل خثعلة : آهستگى كرد آن مرد در رفتن . خثعم ( xas'am ) ا . ع . شير بيشه . و نام كوهى . و نام شتر نرى . خثعمة ( xas'amat ) ص . ع . عنز خثعمة : ماده بز سرخ . و لا يقال للنعجة . خثعمة ( xas'amat ) ا . ع . آلوده شدن بدن به خون . و آنكه مردم جمع شده جزور را ذبح كنند و بخورند و در خون آن خوشبوى آميخته دست فرو برند و با هم عهد و پيمان بندند كه در يارى يكديگر كوتاهى نكنند . خثعمى ( xas'amiyy ) ص . ع . ساكن در كوه خثعم . ج : خثعميون . خثعميون ( xas'amiyyuna ) ع . ج . خثعمى . خثلات ( xasl t ) و ( xasal t ) ع . ج . خثلة و خثلة . خثلة ( xasl t ) ا . ع . زن كلان شكم . خثلة ( xaslat ) و ( xasalat ) ا . ع . خثلة البطن : ميان ناف و زهار و كذلك خثلة البطن . ج : خثلات و خثلات . خثلمة ( xaslamat ) م . ع . آميخته شدن . و پنهان گرفتن چيزى را . خثم ( xasm ) م . ع . خثم انفه خثما ( از باب نصر ) : كوفت بينى آن را . خثم ( xosm ) ع . ج . اخثم و خثماء . خثم ( xasam ) ا . ع . پهناى بينى و ستبرى آن . و پهناى سرگوش و مانند آن . خثم ( xasam ) م . ع . خثم خثما ( از باب سمع ) : پهن بينى و ستبر بينى شد و پهن گرديد سر گوش او . و خثم العول : پهن گشت كلنگ . و خثمت اخلاف - الناقة : بند گرديد سوراخهاى پستان آن ماده شتر . خثم ( xasem ) ص . ع . بزرگ و ستبر بينى . و بزرگ و ستبر گوش . خثماء ( xasm ' ) ص . ع . مؤنث اخثم آنكه بينى وى پهن و ستبر باشد و آنكه سرگوش وى پهن بود . ج : خثم ( xosm ) . خثماء ( xasm ' ) ا . ع . ناقهاى كه سپل آن گرد و خرد باشد . و موضعى . خثمة ( xosmat ) ا . ع . كوتاهى بينى گاو . خثو ( xasv ) ا . ع . اسفل شكم كه فرو هشته باشد . خثواء ( xasv ' ) ص . ع . امراة خثواء : زنى كه اسفل شكم وى فروهشته بود و لا يقال للرجل اخثى . خثور ( xosur ) و خثورة ( xosurat ) م . ع . خثر خثرا و خثورا و خثورة و خثرانا : مر . خثر . خثى ( xasy ) م . ع . خثى البقر خثيا ( از باب ضرب ) : سرگين انداخت آن گاو . و كذلك خثى الفيل . خثى ( xesy ) ا . ع . سرگين گاو . و پيل . ج : اخثاء و خثى ( xasiyy ) و ( xosiyy ) . خثى ( xasiyy ) و ( xosiyy ) ع . ج . خثى . خثير ( xasir ) ع . واحد خثراء و واحد خثرى . خثيم ( xasim ) ا . ع . فرج زن كه بلند و درشت باشد . خج ( xaj ) پ . كلمهء امر از خجيدن يعنى كوشش كن و جهد نما و زور كن و فراهم آور . خج ( xajj ) م . ع . دفع كردن . و شكافتن و كج جستن باد . و گائيدن . و ريخ زدن . و خاك برانگيختن ( و الفعل من ضرب ) . خجا ( xaj ) ع . ج . خجاة . خجء ( xaj ' ) م . ع . خجاءه خجأ ( از باب فتح ) : زد آن را . و خجاء الليل : درآمد شب و منقطع شد . و خجأ المراة : گائيد آن زن را . و نيز خجاء : پنهان به خانه درآمدن .