حيرة ( hayrat ) م . ع . حار حيرا و حيرا و حيرة . مر . حير و حير . حيرت ( hayrat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرگشتگى و تعجب و تحير و كاتوره و بيخودى و والهى و سرگردانى و آشفتگى . حيرة ( hirat ) ا . ع . پاسخ . و شهرى در موز و پوتامى و حيرى و حارى منسوب به آن . حيرتان ( hirat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - حيرة و كوفة . حيرت‌انگيز ( hayrat - angiz ) ص . پ . تعجب‌انگيز و موجب تعجب و تحير . حيرم ( hayram ) ا . ع . گاو . حيرما ( hayram ) ا . ع . ربما و بسيار بار و بسا و چند بار . حيرمة ( hayramat ) ا . ع . واحد حيرم - يك گاو . حيرى ( hayr ) ص . ع . امراة حيرى : زن سرگشته . حيرى ( hiri ) و ( hir ) ا . ع . لا آتيه حيرى دهر : نيايم پيش وى گاهى . و كذلك حيرى دهر . حيرى ( hiriyy ) ص . ع . منسوب به شهر حيرة كه در موز و پوتامى مىباشد . حيرى ( hiryy ) و ( hayriyy ) ا . ع . لا آتيه حيرى الدهر : نيايم پيش وى گاهى و كذلك حيرى الدهر . حيز ( hayz ) م . ع . سخت راندن . و نرم راندن - از اضداد است - و گرد آوردن چيزى ( و الفعل من ضرب ) . حيز ( hayz ) و ( hayyes ) ا . ع . مرافق خانه يعنى جاى آب و برف انداختن . و خلا جاى و جز آن . و هر ناحيه را حيز گويند . ج : احياز . حيز ( hayze ) ا . ع . بدين كلمه خران را مىرانند . حيز ( hiz ) ا . پ . هيز و نامرد و ملوط و مخنث . و آوندى در حمام كه بدان آب بر بدن ريزند . حيز ( hayyez ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جاى و مكان . و كرانهء هر چيزى . و صحن خانه . و پيشگاه خانه و باصطلاح حكما سطح باطنى جسم حاوى كه مماس سطح ظاهرى جسم محتوى است . حيزبور ( hayzabur ) ا . ع . زن گندهء پير . حيزيون ( hayzabun ) ا . ع . حيزبور و زن گندهء پير . حيزوم ( hayzum ) ا . ع . سينه و ميانهء سينه كه جاى تنگ بستن باشد . و آنچه گردا گرد پشت و شكم بندند . و آن استخوان كه در زير وى دل است . و گرداگرد خشك ناى گلو از سينه . و زمين درشت و يا زمين بلند . ج : حيازيم . و نام اسب جبرئيل عليه السلام . حيزى ( hizi ) ا . پ . نامردى و مخنثى و و هيزى . حيس ( hays ) ا . ع . طعامى كه از خرما و روغن و پينو سازند و گاه عوض پينو پست ريزند . و هلاك . و امر ردى نامحكم . يق هذا الامر حيس . و فى المثل : عاد الحيس يحاس ( مجهولا ) اى عاد الفاسد يفسد ، گويند زنى مردى را در فجور ديده سرزنش كرد و مدتى نگذشت كه آن مرد آن زن را در همچنان فجور ديد ، اوان رجلا امر بامر فلم يحكمه فذمه آخر فقام ليحكمه فجاء بشر منه فقال الامر : عاد الحيس يحاس . حيس ( hays ) م . ع . حاس الحيس حيسا ( از باب ضرب ) : حيس ساخت . و حاس الحبل : تافت رسن را . و نيز حيس : آميختن . و حيس حيسهم ( مجهولا ) : نزديك شد هلاك آنها . حيسمان ( haysom n ) ا . ع . مرد ستبر گندم گون . حيش ( hayc ) م . ع . حاش حيشا ( از باب ضرب ) ترسيد و ترسانيد ( لازم و متعدى ) . و منقبض شد و شتافت . و حاش الوادى : ممتد گرديد وادى . حيشان ( hayc n ) ا . ع . مرد خوفناك و ترسندهء از تهمت و كثير الفزع . حيشانة ( hayc nat ) ا . ع . مؤنث حيشان - زن خوفناك و ترسندهء از تهمت و كثير الفزع . حيشة ( hicat ) ا . ع . حرمت . و شرم . و انقباض . حيص ( hays ) م . ع . حاص عنه حيصا و حيصة و حيوصا و حيصانا و محيصا و محاصا ( از باب ضرب ) : برگشت از آن و بيك سوى شد . و در حق دوستان : حاصوا عن العدو . و دربارهء دشمنان : انهزموا عن العدو گويند . حيص ( hays ) ا . ع . حيص بيص سختى و تنگى . مر . بيص . حيصاء ( hays ) ا . ع . تنگ فرج . حيصان ( hayas n ) و حيصة ( haysat ) م . ع . حاص حيصا و حيصة و حيصانا . مر . حيص . حيصل ( haysal ) ا . ع . بادنجان . حيض ( hayz ) ا . ع . دشتان و بىنمازى زن . حيض ( hayz ) م . ع . حاضت المراة حيضا و محيضا و محاضا ( از باب ضرب ) : دشتان شد آن زن و بىنماز گرديد . و حاضت السمرة حيضا : روان گرديد از درخت سمرة چيزى مانند خون . حيض ( hayz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىنمازى زن و دشتان و سمغند . و حيض عروس رز : شراب لعل انگورى . و حيض سپيد : منى .