على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1283
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
حمل ( heml ) ا . ع . بارى كه بر سر باشد و يا بر پشت . ج : احمال و حمول . حمل ( heml ) م . ع . حمله حملا و حملانا ( از باب ضرب ) : برداشت آن را بسر و يا به پشت . و حمله على الامر : برانگيخت و ورغلانيد او را بر كار . و قوله تعالى : فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ يعنى ابا كردند از خيانت كردن در امانت و خيانت كرد آن را انسان . حمل ( heml ) و ( haml ) ا . ع . هودج . و شترى كه بر آن هودج بسته باشند . ج . حمول . حمل ( hamal ) ا . ع . بره و برهء چند ماهه و برهء در سال دويم درآمده . ج : حملان و احمال . و ابر بسيار آب . و برج اول از دوازده برج فلكى . و لسان الحمل : بار تنگ . حمل ( hamal ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بره . و نام برج اول از دوازده برج فلكى كه چون آفتاب در آن درآيد اول بهار و عيد نوروز باشد و آن را خان بره نيز گويند . حمل ( homol ) ع . ج . حمالة . حملاج ( heml j ) ا . ع . دمهء زرگران . و شاخ گاو . ج : حماليج . حملاق ( heml q ) و ( homl q ) ا . ع . گرداگرد چشم از اندرون كه بر سرمه سياه گردد . و سپيدى بيغولهء چشم كه پنهان است در درون پلكها . و سرخى درونى پلك كه وقت سرمه كشيدن برآيد . و جاى سرمه از اندرون كه ملاصق چشم است . ج : حماليق . حملان ( homl n ) م . ع . حمل حملا و حملانا . مر . حمل . حملان ( homl n ) ا . ع . ستور باردار كه به كسى دهند . و اجرت حمل . و در اصطلاح زرگران غشى كه بر دراهم نهند . ج : حمل . حملة ( hamlat ) ا . ع . آهنگ بر دشمن در جنگ ( اسم مره است ) . حملة ( hamlat ) م . ع . حمل عليه حملة ( از باب ضرب ) : حمله كرد بر وى در جنگ . و حمل على نفسه : در مشقت انداخت خود را در رفتن . حملة ( hemlat ) ا . ع . بار . و بارى كه محتوى اسباب و اجناس باشد . حملة ( homlat ) و ( hemlat ) ا . ع . نقل كردن و بردن متاع از جائى به جائى . حملة ( hamalat ) ع . ج . حامل . حملجة ( hamlajat ) م . ع . حملج الحبل : سخت تافت رسن را . حملقة ( hamlaqat ) م . ع . گشادن چشم و سخت نگريستن . حملوج ( homluj ) ا . ع . دمهء زرگران . و شاخ گاو . ج : حماليج . حملوق ( homluq ) ا . ع . حملاق و حملاق . حمله ( hamle ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دفعه و مره . و دمش . و هجوم . و فوز . و يك دفعه هجوم و هجوم بطور غلبه و هجوم ناگهانى و تاخت و تاز . و توز . و هله . و همه . و حمله آوردن : هجوم آوردن و رفتن بسوى كسى براى زدن و راندن . و حمله بردن : تاخت بردن . و حمله كردن : تاخت كردن و بسوى كسى رفتن از جهة زدن و راندن . و حملهء اول : دفعهء اول . حمله ( hamale ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بردارندگان . حملى ( hamliyy ) ص . ع . قطعى . حمم ( hamam ) م . ع . حم حمما ( از باب سمع ) : سياه شد و سپيد گرديد . و حمت الجمرة : انگشت شد خدرك آتش . و حم الماء : گرم شد آب . حمم ( hamam ) ا . ع . سياهى . حمم ( homam ) ا . ع . انگشت و خاكستر . و هر چه سوخته باشد به آتش . و ج . حمة . حممة ( homamat ) ا . ع . واحد حمم يعنى يك انگشت و يك زغال . حمن ( hamn ) ا . ع . كنههاى ريزه . حمنان ( hamn n ) ا . ع . كنههاى ريزه . و انگورى خرد دانه در طائف . و دانههاى خرد در ميان دانههاى بزرگ انگور . حمنانة ( hamn nat ) ا . ع . واحد حمنان - كنهء ريزه و اوله قمقامة او قمنانة صغير جدا ثم قراد ثم حلمة ثم عل و طلح . حمنة ( hamant ) ا . ع . واحد حمن - كنهء ريزه . حمو ( hamv ) ا . ع . گرمى و حرارت . و حمو الرجل : پدر زن . و برادر زن . و عم وى . ج : احماء . حمو ( hamu ) و ( hamv ) ا . ع . پدر شوى و خويشاوندان شوهر . حمو ( homavv ) ا . ع . زهر عقرب . حمو ( homovv ) م . ع . حميت الشمس حميا و حميا و حموا ( از باب سمع ) : سخت گرم و سوزان شد آفتاب . و كذلك حميت النار . و حمى الفرس : گرم شد اسب و خوى كرد . و حمى المسمار حميا و حموا : گرم شد ميخ آهن در آتش . و حمى الوحى : بسيار شد نزول وحى و پى هم فرود آمد . حمؤ ( ham ' ) ا . ع . حمؤ الرجل : پدر زن و برادر زن و عم وى . ج : احماء . و حمؤ الشمس : گرماى آفتاب . حموات ( hamav t ) ع . ج . حماة .