را . و حل ( مجهولا ) : گشاده گرديد و گداخته شد . و كذلك حل المكان اى سكن . و حل المكان و به حلا و حلولا و محلا و حللا ( از باب نصر و ضرب ) : فرود آمد در آنجاى . و حللت القوم و حللت بهم : فرود آوردم قوم را . حل ( hal ) و ( hall ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گداز و ذوب . و باز . و سهولت و آسانى . و جزء آب و يا مايع ديگر شدن چيزى . و حل شدن : گداختن و جزء آب و جز آن شدن . و حل عقده : باز كردن گره . و حل مشكل : آسان كردن كار دشوار . حل ( hell ) ا . ع . آنچه بيرون حرم است . و مرد بيرون آمدهء از احرام . و حلال - نقيض حرام . و نشانه . و گشايش سوگند به كفاره و استثنا . و يق : يا حالف اذكر حلا اى استثن . و حل وبل يعنى مباح . مر : بل . حل ( hell ) م . ع . حل من احرامه حلا ( از باب ضرب ) : بيرون آمد از احرام . و حل حلالا و حلا : حلال شد . حل ( hell ) و ( holl ) ا . ع . فعله فى حله و حرمه ( بالكسر و الضم فيهما ) : اى وقت احلاله و احرامه . حل ( holl ) ص . ع . اسبهائى كه پى آنها سست و فروهشته باشد . ج : احل و حلاء . حلء ( hal ' ) م . ع . حلاء بالحلوء حلا ( از باب فتح ) : كشيد در چشم وى سرمهء حلوء را . و حلاء بالسيف : زد او را بشمشير . و حلاء فلانا بالسوط : تازيانه زد فلان را . و حلاء به الارض : انداخت او را بر زمين . و حلاء المراة : گائيد زن را . و حلاء فلانا مأة درهم : داد فلان راصد درهم . و حلاء الجلد : دور كرد چرك و باز كرد پوست تنك بالاى جلد را . و فى المثل : حلئت حالئة عن كوعها ، لان المراة الصناع ربما استعجلت فقشرت كوعها . حلاء ( hala ' ) م . ع . حلئ الاديم حلا ( از باب سمع ) : تباه شد اديم از زخم كارد در حال پوست باز كردن . و حلئت الشفة : تب خال دميد بر لب . حلا ( hala ' ) ا . ع . تب خال و جوششى كه پس از تب بر لب دمد . حلا ( hal ) ا . ع . دواها كه آنها را با آب سايند . حلاء ( hela ' ) ا . ع . كوههاى بزرگ نزديك ميطان كه هيچ نروياند و از آنجا سنگ آسيا بمدينه آورند . حلاء ( hall ' ) ص . ع . مونث احل زن لاغر سرين و ران و مبتلا به درد سرين و زانو . و ستور سست پى . ج : حل . حلاة ( halaat ) ا . ع . واحد حلا يعنى يك تب خال . حلاءة ( hal at ) ا . ع . وسط قفا . مر : حلاوة . حلاءة ( hal at ) و ( hel at ) ا . ع . زمين بسيار درخت . حلاءة ( hol at ) ا . ع . سرمه و هر داروئى كه ميان دو سنگ سايند جهة كشيدن به چشم . و پوستهاى تنكى كه از چرم در وقت دباغت مىتراشند . حلاءة ( hel at ) ا . ع . واحد حلاء . حلاب ( hel b ) ا . ع . شير دوشه و شير دوشيده شده . حلاب ( hel b ) م . ع . حلب الناقة و غيرها حلبا و حلبا و حلابا ( از باب نصر و ضرب و سمع ) : دوشيد آن ماده شتر و جز آن را . و حلب الرجل : شير دوشيد براى آن مرد . حلاب ( hall b ) ا و ص . ع . دوشنده . و يوم حلاب اى فيه ندى ، يعنى روزى كه در آن دهش بسيار باشد . و نيز حلاب : نام اسبى . حلابس ( hol bes ) ا . ع . دلاور . و ملازم چيزى كه از وى جدا نشود . و شير بيشه . حلاة ( hal t ) ا . ع . حلاة السيف : پيرايهء شمشير . حلاتة ( hol tat ) ا . ع . آنچه بيرون اندازد زهدان در هنگام زادن . و حلاتة الصوف : آنچه بريزد از پشم هنگام كندن آن . حلاج ( hall j ) ا . ع . پنبه بيرون كنندهء از تخم . حلاج ( hall j ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - الباد و نداف و شفشاهنگ و بهين و بهينه يعنى آنكه پنبه و پشم و جز آن را مىزند و مىآرايد و پاك مىكند از چيزهاى خارجى . حلاجة ( hel jat ) ا . ع . حلاجى . حلاجى ( hall ji ) ا . پ . شغل پنبه و كرك زنى . و حلاجى كردن : فلخميدن و بخيدن و پنبه زدن و سخنهاى درشت گفتن و دشنام دادن . و دقت كردن . حلاحل ( hal hal ) ا . ع . نوعى از پياز دشتى . حلاحل ( hal hel ) ع . ج . حلاحل . حلاحل ( hol hel ) ا . ع . مهتر و دلاور و سيد قوم كه شجاع باشد . و بزرگ فربه بسيار مروت . و يا ستبر سخت ( و يخص الرجال ) . ح : حلاحل . و نام موضعى . حلاس ( hall s ) ا . ع . پلاس فروش و قالى فروش . حلاساء ( hol s ) ص . ع . ابل حلاساء : شترانى كه لازم گيرند حوض و چراگاه را .