على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1266

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

زراعت . المثل : لا تنبت البقلة الا الحقلة . و بيمارى مر شتران . در او در شكم اسب از خوردن خاك با علف . ع : احقال . حقلة ( haqlat ) م . ع . حقلت الابل حقلة و حقولا ( از باب سمع ) : مبتلا شد شتر ببيمارى حقلة و كذلك حقلت الفرس . حقلة ( heqlat ) ا . ع . شير باقى مانده . و خرماى تباه فرو ريختهء از درخت . و آنچه كم باشد از مقدار پرى قدح . حقلة ( heqlat ) و ( haqlat ) و ( hoqlat ) ا . ع . آب صافى باقى ماندهء در حوض . حقلد ( haqaled ) ا . ع . بدخوى گران روح . حقلد ( haqallad ) ا . ع . كينه و عداوت . و بخيل تنگخوى و ضعيف و آثم و گناهگار . حقم ( haqm ) ا . ع . كبوتر و يا مرغى مانند كبوتر . حقن ( haqn ) م . ع . حقنه حقنا ( از باب نصر و ضرب ) : بازداشت او را و نگاهداشت . و حقن دم فلان : رهانيد فلان را از قتل . و حقن اللبن فى السقاء : ريخت شير دوشيده را بر شير خفته براى آوردن مسكه . و نيز حقن : حقنه كردن . حقن ( hoqan ) ع . ج . حقنة . حق ناحق ( haq - n - haq ) م ف . پ . درست و يا نادرست . و صحيح و يا غلط . حقنة ( haqnat ) ا . ع . نوعى از درد شكم . حقنة ( hoqnat ) ا . ع . داروئى كه بدان اماله كنند كسى را . ج : حقن . حقنه ( hoqne ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اماله و داخل كردن در رودهء مستقيم دواى مايعى را باعانت آلت مخصوص به اين كار . حقو ( haqv ) ا . ع . تهيگاه . و جاى ازار بستن از ميان . ج : احقى و احقاء و حقى و حقادء . و جاى سختى كه بلندتر از سيل باشد . ج : حقاء . و جاى پر از تير . و دو كرانهء پشته . حقو ( haqv ) م . ع . حقاه حقوا ( از باب نصر ) زد بر تهيگاه او . حقو ( haqv ) و ( heqv ) ا . ع . ازار و زيرجامه . حقوان ( haqv ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو تهيگاه . حقوب ( hoqub ) ع . ج . حقبة . حقوة ( haqvat ) ا . ج . ازار و جاى ازار بستن از ميان . و نوعى از بيمارى شتران و آن ريش گرديدن شكم باشد از سرفه . حقوة ( hoqvat ) ا . ع . درد شكم از خوردن گوشت . حقود ( haqud ) ا . ع . كينه‌ور . حقود ( hoqud ) ع . ج . حقد . حقوف ( hoquf ) م . ع . حقف الشيئ حقوفا ( از باب نصر ) : كج و معوج گرديد آن چيز . حقوف ( hoquf ) ا . ع . ج . حقف . حقوق ( hoquq ) ع . ج . حق و حق . و حقة . حقوق ( hoquq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قوانين . و حصه‌ها و بهره‌ها . و وظائف و مواجب . و تكاليف . و لوازم . و راستيها . و اديان . حقول ( hoqul ) م . ع . حقل حقلة و حقولا . مر . حقلة . حقول ( hoqul ) ع . ج . حقل . حقه ( hoqqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظرف كوچكى كه از چوب يا مقوا و جز آن سازند و در آن چيزهاى نفيس مانند گوهر و مرواريد و معجون گذارند و تبنگو و قطى نيز گويند . و ظرف شيشه‌اى و فلزى كوچك و پياله . و گوى . و در هندوستان غليان را نيز حقه گويند . و حقهء آتش : نوعى از گلولهء آتشين . و حقهء بىمغز مرده دل و نااهل و خلل بهم‌رساننده . و حقهء سبز : آسمان . و حقهء كاوس : نوائى از موسيقى و لحن ششم از سى لحن باربد كه حقهء كالوس نيز گويند . و حقهء مينا : آسمان . و حقهء مينافام : افلاك . حقه باز ( hoqqe - b z ) ا و ص . پ . مردم طرار و مكار و عيار و بازىگر و بازى كننده و شعبده‌باز . حقه‌بازى ( hoqqe - b zi ) ا . پ . شعبده بازى و شغل حقه‌باز . حقه بردار ( hoqqe - bar - d r ) ا . پ . كسى كه حقه مهيا مىكند و ترتيب مىدهد . حقه پردازه ( hoqqe - pard ze ) ا . پ . تير هوا كه نوعى از آتش بازى است . حقه‌گر ( hoqqe - gar ) ا . پ . حقه‌ساز و پياله‌گردان . حقى ( haqi ) ا . ع . كسى كه پهلو و يا كمر و يا خاصره را اذيت رساند . حقى ( hoqiyy ) ع . ج . حقو . حقى ( hoqqiyy ) ا . ع . نوعى از خرما . حقيبة ( haqibat ) ا . ع . رفادهء در دنبالهء قنب و باردان . ج : حقائب . حقيت ( haqqiyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راستى و سزاوارى و صاحب حق بودن و سزاوار بودن . حقيدة ( haqidat ) م . ع . حقد حقدا و حقدا و حقدا و حقيدة . مر . حقد و حقد و حقد . حقير ( haqir ) ص . ع . ذليل و ضعيف و خوار و صغير . ج : حقار . و حقير الشمائل : پست صفت . و حقير المقدار : كم قدر و زبون . حقير ( haqir ) ص . پ . مأخوذ از تازى - پست و زبون و ضعيف و خوار و خرد