على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1218
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
حدت ( heddat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تيزى و تندى كارد و شمشير و جز آن . و تيزى در ذائقه . و ترشى و سوزندگى و تندى مزاج . و خشم و غضب . حدث ( heds ) ص . ع . رجل حدث : مرد بسيار سخن و خوش سخن . و رجل حدث الملوك صاحب حديثهم و سمرهم . و كذلك رجل حدث النساء . حدث ( hadas ) ا و ص . ع . چيز نو زشت غير معتاد . و ناقص وضوء . و رجل حدث : مرد جوان . ج : احداث . و باصطلاح فقه - الحدث اسم للحادثة الناقضة للطهارة شرعا . و نيز حدث : باران اول سال . ج : احداث . حدث ( hadas ) م . ع . حدث حدوثا و حدثا و حداثة و حدثى و حادثة و حديثى و حدثانا . مر . حدوث . حدث ( hades ) و ( hados ) ص . ع . رجل حدث : مرد بسيار سخن و خوش سخن . و كذلك رجل حدث . حدث ( hades ) ص . ع . رجل حدث السن : مرد جوان . ج : احداث . حدثات ( hadas t ) ا . ع . اتفاقات و حوادث . حدثان ( heds n ) ا . ع . حدثان الامر : اول كار و آغاز آن . حديث عايشه رضى اللّه عنها لو لا حدثان قومك بالكفر لهدمت الكعبة . و حدثان الدهر : سختيها و بلاهاى زمانه . حدثان ( hods n ) و ( heds n ) ع . ج . حديث . و آخرى شاذ است . حدثان ( hadas n ) ا . ع . چيزى نو كه نبود . حدثان ( hadas n ) م . ع . حدث حدوثا و حدثا و حدثانا . مر . حدوث . حدثة ( hadasat ) ص . ع . زن جوان . يق امراة حدثة . حدثية ( hadaseyyat ) ا . خ . ع . نام فرقه و طايفهاى . حدج ( hadj ) م . ع . حدج البعير حدجا ( از باب ضرب ) : حدج بست بر شتر . و حدجه بالسهم : زد او را به تير . و نيز حدج : زدن و چشم انداختن بر چيزى . يق حدجه ببصره اى رماه به . و غبن در بيع لازم كردن . و تهمت نمودن بر كسى . حدج ( hedj ) ا . ع . بار و مركبى است زنان را مانند محفه . ج : حدوج و احداج . حدج ( hadaj ) ا . ع . حنظل كه سخت شده باشد . حدجة : يكى . و بطيخ خرد . حدج ( hadaj ) و ( hodaj ) ا . ع . خار تر از گياه قتب . حدجة ( hadajat ) ا . ع . واحد حدج يعنى يك دانه حنظل سخت شده . و نام مرغى . حدحة ( hodohhat ) ص . ع . امراة حدحة : زن كوتاه بالا . حدد ( hadad ) ا و ص . ع . چاره . يق ما لى عنه حدد اى بد . و دونه حدد اى منع . و نيز حدد ا خ : نام كوهى و نام زمينى . و دعوة حدد اى باطلة . و هذا امر حدد اى منيع حرام حدد ( hadad ) م . ع . حد عليه حددا ( از باب ضرب ) : خشم گرفت بر آن . و حدحدا و حددا . مر . حد . و قولهم حددان لا يكون ذلك كقولهم معاذ اللّه . حدر ( hadr ) م . ع . حدر السفينة حدرا ( از باب نصر و ضرب ) : راند كشتى را بسوى نشيب . و حدره حدرا و حدورا : فرو آورد آن را از بالا به پائين . و حدر الرجل : فرود آمد آن مرد ( لازم و متعدى ) . و حدر الاذان و الاقامة و القرآن و فيها : شتاب كرد در خواندن اذان و اقامه و قرآن . و حدر الجلد : آماس كرد جلد از زدن چوب . و حدر الجلد : آماسانيد جلد را ( لازم و متعدى ) . و حدر ثوبه : پيچيد جامهء خود را و نيز بر تافت ريشههاى آن را . و حدر البطن الدواء : روان كرد آن دو اشكم را . و حدر بالشيئ : احاطه كرد آن چيز را . و حدرتهم السنة : به تنگدستى انداخت آن سال ايشان را . و حدر حدرا و حدارة ( از باب نصر و كرم ) : فربه درشت و گرد اندام گرديد . و نيز حدر : پرگوشت شدن چشم خانه . حدر ( hadr ) ا . ع . گردى اندام با ستبرى . حدر ( hodr ) ص . ع . ج . احدر و حدراء . حدر ( hadar ) ا . ع . زمين نشيب يا جائى كه از آن فرود روند . حدر ( hadar ) م . ع . حدرت العين حدرا ( از باب نصر و ضرب ) : روان گرديد اشك از چشم . و حدر الدمع : روان گرديد اشك . و حدر حدرا ( از باب سمع ) : يكى را دو ديد . حدر ( hadar ) ا . ع . حول در چشم . حدر ( hodorr ) ا . ع . ستبر و غليظ . حدراء ( hadr ' ) ص . ع . مؤنث احدر زنى كه يك را دو بيند . ج : حدر ( hodr ) . و زنى كه رانش پرگوشت و اعلاى بدن وى باريك باشد و هو نعت حسن للخيل . و زمين نشيب و زنى كه فرزدق بوى تشبيب كرده . حدراء ( hodar ' ) ا . ع . نشيب . حدرة ( hadrat ) ا و ص . ع . ريشى كه درون پلك چشم برآيد . و عين حدرة : چشم كلان يا پر گوشت و صلب و يا تيزنظر . حدرة ( hodrat ) ا . ع . كثرت و اجتماع . و گلهء شتران تا سى عدد . حدرج ( hadraj ) ا . ع . كسى . ما