على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1204

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

الجماعة من الناس حالفوا قريشا و تحالفوا باللّه انا ليد على غيرنا ما سجى ليل و وضح نهار و مارسا حبشى مكانه . حبشى ( habaciy ) ا خ . ع . كوهى شرقى ضميراء . و كوهى ببلاد بنى اسد . حبشية ( hobaceyyat ) ا . ع . نوعى از موران بزرگ و سياه . حبشية ( habaceyyat ) ا . ع . گياه بهمى بسيار و درهم پيچيده . حبشية ( habaceyyat ) و ( hobaceyyat ) ا . ع . شتران سخت سياه . حبض ( habz ) م . ع . حبض فلان حبضا ( از باب ضرب ) : مرد فلان . و حبض الغلام : بر خلاف گمان خير مردم برآمد آن كودك . و حبض القوم : كم و ناقص گرديدند قوم . و نيز حيض . طپيدن دل و قرار گرفتن آن يق القلب يحبض اى يضرب ضربا ثم يسكن . حبض ( habz ) ا . ع . آواز پست و ضعيف و ما به حبض و لا نبض يعنى نيست در آن حركتى . حبض ( habaz ) و ( habaz ) م . ع . حبض السهم حبضا و حبضا ( از باب سمع و ضرب ) : افتاد تير پيش تير اندازنده . و حبض بالوتر : چلهء كمان را كشيد و گذاشت تا آواز كند . حبض ( habaz ) ا . ع . جنبش و آواز . و آواز زه كمان . و اضطراب . و جنبش رگ و قوت و بقيهء جان . حبض ( habaz ) م . ع . جنبيدن و جنبيدن رگ زياده از نبض ( و الفعل من سمع ) . حبط ( habt ) م . ع . حبط عمله حبطا و حبوطا ( از باب سمع و ضرب ) : باطل و ناچيز شد كار او . و حبط دم القتيل : هدر و باطل شد خون قتيل . حبط ( habat ) ا . ع . نشان زخم و تازيانه بر بدن و نشان آماسيدهء ناكفيده . حبط ( habat ) م . ع . حبط البعير حبطا ( از باب سمع ) : بر آماسيده شكم گرديد آن شتر و درد كرد از بد هضمى گياه و يا از خوردن حندقوق . و نيز حبط : آماسيدن پستان و غير آن . و تازه شدن جراحت . و باقيماندن اثر ريش پس از درستى و به شدگى . حبط ( habet ) ص . ع . بعير حبط : شتر شكم برآماسيده و درد گرفته . ج : حباطى . حبط ( habet ) و ( habat ) ا خ . ع . لقب حارث بن مالك بن عمرو . حبطات ( habat t ) ا . ع . اولاد حارث ابن مالك بن عمرو . حبطة ( habtat ) ا ع . آب باقىماندهء در حوض . حبطى ( habatiy ) ص ع . منسوب به حبط كه حارث بن مالك بن عمرو باشد . حبطيطة ( habatitat ) ا . ع . چيز حقير خرد . حبق ( habq ) ا . ع . شاخ درخت . و ريسمان . حبق ( habq ) م . ع . حبقه حبقا ( از باب ضرب ) : زد آن را بتازيانه و يا شاخهء درخت و يا ريسمان . حبق ( habq ) و ( habeq ) م . ع . حبقت الابل حبقا و حبقا و حباقا ( از باب ضرب ) : تيز دادند شتران . و كذلك حبقت العنز . حبق ( habaq ) ا . ع . پودينه . و حبق البقر : بابونه . و حبق الترنجان : بلسان . و حبق التمساح : پودينهء آبى و حبق الراعى : بر نجاسف و بو مادران . و حبق الريحانى : آنچه خورده مىشود از مقل مكى . و حبق الشيوخ : مرو خوش كه مرور شك نيز گويند . و حبق الصعترى : شاه اسپرم . و حبق الفيل : مرزنجوش . و حبق القرنفلى و حبق الكرمانى : فرنجمشك . و حبق القنا : مرزنجوش . و حبق الماء : پودينهء آبى . و حبق النبطى : فرنجمشك و ريحان . حبق ( habeq ) ا . ع . تيز و گوزو بيشتر در شتران و گوسپندان استعمال مىگردد . حبق ( hobaq ) ا . ع . مرد كم عقل . حبق ( hebeqq ) ص . ع . طويل و دراز . حبقبق ( hoboqboq ) ا . ع . گياهى معطر در يمن شبيه بريحان . حبقة ( habqat ) ا . ع . يك تيز و يك بار تيز دادن ( اسم للمرة ) . حبقة ( habaqat ) ص . ع . نادان . حبقة ( hobaqat ) ا . ع . مؤنث حبق زن كم عقل . حبقة ( hebeqqat ) ا . ع . كوتاه بالا و قصير . حبقر ( habaqorr ) ا . ع . ژاله و تگرگ و ابرد من حبقر يعنى سردتر است از تگرگ و يخچه . حبقى ( hebeqq ) ا . ع . سير سريع و شتاب . حبك ( habk ) م . ع . حبك بها حبكا ( از باب ضرب ) : گوز زد . و حبك فلانا فى البيع : رد كرد بيع را . و حبك الثوب حبكا ( از باب نصر و ضرب ) : نيكو بافت جامه را . و نيز حبك : بستن و استوار و نيكو كردن هر چيزى . و بريدن و گردن زدن . حبك ( habak ) ا . ع . بيخ و ريشهء انگور . حبك ( hobak ) ع . ج . حبكة ( hobkat ) . حبك ( hobok ) ع . ج . حباك . و ج . حبيكة . حبك ( hobok ) و ( hobak ) ع . ج . حباك . حبك ( hebakk ) ا . ع . ناكس و فرومايه . حبك ( hobokk ) ا . ع . سخت . حبكة ( hobkat ) ا . ع . بستنگاه بندازار