حاضران ( h zer n ) پ . ج . حاضر يعنى اشخاص موجود و حاضر و حضار . حاضر باش ( h zer - b c ) پ . كلمهء امر يعنى آماده و مهيا باش . حاضر باشى ( h zer - b ci ) ا . پ . پايدارى در خدمت . حاضرة ( h zerat ) ا . ع . شهر - خلاف بادية - . ج . حواضر . و گوش فيل . حاضر جواب ( h zer - jav b ) ا و ص . پ . آماده و مهياى در پاسخ . و شوخ و گستاخ . و آواز برگشت و رد صدا . حاضر جوابى ( h zer - jav bi ) ا . پ . ظرافت و بذله و آمادگى در ظرافت . حاضر سخن ( h zer - soxan ) ص . پ . آماده و مستعد براى سخن گفتن . حاضر ضامن ( h zer - z men ) ا . پ . شخص پذرفتار و كفيل حاضر . حاضر ضامنى ( h zer - z meni ) ا . پ . تمسك و سندى كه ضامن آن حاضر و موجود باشد . حاضرى ( h zeri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماحضر و طعام موجود و طعام مختصر . و آمادگى و حضور و خدمت و ملازمت . و دفتر لشكر . و هديه‌اى كه شخص بزرگى بفرستد . حاضرين ( h zerin ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حاضران و حضار . حاضن ( h zen ) ص . ع . آنكه كودك را در كنار گيرد و پرورش داده دايگى كند . ج : حضان . حاضن ( h zen ) و حاضنة ( h zenat ) ص . ع . كبوترى كه تخمها را در زير بال خود گيرد يق حمامة حاضن و حاضنة . حاضنة ( h zenat ) ا و ص . ع . آنكه بجاى دايه باشد در تربيت و تعهد بچه . و خرما بن كه خوشه‌هاى خرد آورد . و النخلة التى خرجت كبائسها و فارقت كوافيرها و قصرت عراجينها . ج : حواضن . حاطب ( h teb ) ا و ص . ع . جمع‌كنندهء خوب و يا بد . و حاطب بن ابى بلتعة ا خ : نام شخصى صحابى . المثل : صفقة لم يشهدها حاطب . و چون حاطب مردى حازم بود و باع بعض اهله بيعة غبن فيها حين لم يشهدها حاطب فضرب هذا المثل لامر يبرم دون صاحبه . و حاطب ليل : گردكنندهء هيزم در شب . و آنكه سخن رطب و يابس در هم گويد . حاطم ( h tem ) ص . ع . كسى و يا چيزى كه چيزى را بشكند و يا بر هم زند . حاطورة ( h turat ) ص . ع . سيف حاطورة : شمشير برنده . حاطوم ( h tum ) ا . ع . قحطسال و گوارش . ج . حواطيم . حاظب ( h zeb ) ص . ع . فربه . حاف ( h ff ) ص . ع . گرداگرد چيزى آينده و طواف‌كننده . ج : حافون . قوله تعالى وَ تَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ . و چشم‌زخم رساننده . و سويق حاف : پست لت ناكرده . حاف ( h ff ) ا . ع . كوه دور دنيا . و ما له حاف و لا راف : نه كسى دور او مىگردد و نه به او اعتنا مىكنند . حافات ( h f t ) ا . ع . ج . حافة . حافان ( h f ne ) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو رگ سبز زير زبان . حافة ( h fat ) ا . ع . حاجت . و شدة . و گاو خرمن‌كوبى كه بر كناره باشد و نسبت به گاوان همراه خود زيادتر گردش دارد . و كرانهء وادى . و حافتا الوادى : دو كرانهء آن . ج : حافات . و بدون الف و لام نام موضعى . حافة ( h fat ) ع . ج . حائف . حافد ( h fed ) ا . ع . خدمتگار . ج : حفد ( hafad ) و حفدة و احفاد . و نقش و نگاركننده . و مددگار . ج : حفد و حفدة . و دختر و پسر و فرزند فرزند . ج : حفيد . و فرزند پسر . ج : حفاد و حفدة . و رفتارى كم از پويه . حافدات ( h fed t ) ع . ج . حافدة . حافدة ( h fedat ) ا . ع . فرزند دختر . ج : حوافد و حافدات . حافر ( h fer ) ا . ع . سم ستور و پا و ناخن و پنجه . ج : حوافر . و كنندهء چيزى و كاوش‌كننده . حافرة ( h ferat ) ا . ع . اول هر چيزى و التقوا فاقتتلوا عند الحافرة يعنى در اولين ملاقات با هم جنگ كردند . و رجع على حافرته : بازگشت به همان راه كه اول آمده بود . و رجعت على حافرتى : برگشتم بر همان راهى كه از آن گذشته بودم . و خلقت نخستين . و حالت اولى . قوله تعالى أَ إِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحافِرَةِ : و فى المثل النقد عند الحافرة او عند الحافر يعنى در اول كلمه و اصله ان الخيل اكرم ما كانت عندهم و كانوا لا يبيعونها نسئة يقوله الرجل للرجل اى لا يزول حافره حتى يأخذ ثمنه او كانوا يقولونها عند السباق و الرهان اى اول ما يقع حافر الفرس على الحافر اى المحفور فقد وجب النقد هذا اصله ثم كثر حتى استعمل فى كل اولية . حافز ( h fez ) ا . ع . جائى كه دو تا مىشود كنج دهان بجانب رو . حافشة ( h fecat ) ا . ع . آب‌راهه . ج . حوافش . حافظ ( h fez ) ا و ص . ع . نگهبان و موكل بر چيزى . و نامى از نامهاى خداى تعالى يعنى آنكه از علم او چيزى غائب نيست . و از بركننده . و چرانندهء گوسپندان و شتران .