گرفتن ميوه از درخت . و از بيخ بر كشيدن گياه . و گستردن بساط و متاع . و بر بالاى هم گذاشتن چيزى . چيده ( cide ) ص . پ . ميوهء تازه بر گرفتهء از درخت . و هر چيز روى هم گذاشته . و بساط گسترده شده . و ناخن گرفته شده . چير ( cir ) ا . پ . غالب و مظفر و مستولى بر دشمن . و شجاع و دلاور . و حصه و بهره و نصيب . و شارع و شاهراه . و گاو نر . و ا خ . نام قلعه‌اى . چيرچنگ ( cir - cang ) ا . پ . چرمينه و چيزى باندام آلت تناسل كه از چرم سازند و كيركاشى نيز گويند . چيرگى ( ciragi ) ا . پ . فتح و ظفر و نصرت و غلبه . و مردانگى و دلاورى و بهادرى و شجاعت و بىباكى و بىپروائى و جسارت و خشم و درشتى گفتار . و خطا . و چيرگى كردن : گستاخ و بىادب شدن و غضبناك گشتن . چيره ( cire ) ا و ص . پ . دلاور و قوى و توانا و دلير و زبردست و غالب و قادر و مظفر و فيروز . و اعلا و رفيع . و تيز و نوك‌دار . و بليغ و زبان‌آور . و گستاخ و بىادب و بدخلق و درشت و بدخواه و بدانديش . و زيرك و هوشيار . و فتح و ظفر و نصرت و غلبه . و پيش‌دستى . و حصه و بهره و نصيب . و انجام و آخر . و يك نوع دستارى كه هنديان بر سر پيچند . و چيره شدن : جرى شدن و پر دل گشتن و غلبه كردن و غالب شدن و فتح كردن و دست يافتن و شكست دادن . و آماده شدن . چيره بند ( cire - band ) ا . پ . دستار بند . چيره دست ( cire - dast ) ص . پ . تيز دست و چالاك دست و جلدكار . و هنرمند و پيشه‌ور . و توانا و قوى و سخت و دلير و دلاور . و غالب و سركش . چيره دستى ( cire - dasti ) ا . پ . غلبه و سركشى . چيره زبان ( cire - zab n ) ص . پ . بليغ و زبان‌آور و نطاق . چيره زبانى ( cire - zab ni ) ا . پ . فصاحت و بلاغت و سخن‌رانى . چيز ( ciz ) ا . پ . شيئ و هرچه موجود باشد و هر موجود بىروح و هر هستى و هر بودنى و گرانمايه . و طعام و خوردنى . و ناچيز : معدوم و فرومايه . و ناچيز شدن : معدوم و ناپديد شدن و محو گشتن و هلاك شدن . و فرومايه گشتن . چيزك ( cizak ) ا . پ . مصغر چيز يعنى چيز كوچك . و خارپشت . چيز ليز ( ciz - liz ) ا . پ . بضاعت مزجات . و چيز كم و كالاى اندك . چيزو ( cizu ) ا . پ . خارپشت . چيزو گير ( cizu - gir ) ص . پ . گستاخ و تند مزاج . چيزه ( cize ) ا . پ . منقاش و موچين كه زنان بدان موها را بركنند . چيزه بوذ ( cize - buz ) ا . پ . سبب و باعث و جهة و دليل . چيزه بوذگر ( cize - buz - gar ) ا . پ . مسبب . چيزى ( cizi ) م ف . پ . شيئى . و يك قدر قليلى و كمى و اندكى . و چيز غير معلومى و هيچ چيز . چيست ( cist ) پ . كلمهء فعل كه در مقام استفهام استعمال مىشود يعنى چه است و چه هست و چه مىباشد . چيستان ( cist n ) ا . پ . لغز و معما . و چگونگى و خاصيت و كيفيت . و ماهيت و ذات . چيستى ( cisti ) پ . كلمهء فعل كه در مقام استفهام استعمال مىشود يعنى چه هستى و چه پيشه‌اى و چه هنرى دارى . چيغ ( ciq ) ا . پ . پرده مانندى كه از چوبها و نىهاى باريك سازند و بر در خانه آويزان كنند . و بام برجسته . چيغه زن ( ciqe - zan ) ا . پ . بهادر و دلاور و جنگى و غازى . چيق ( ciq ) ا . پ . چيغ . چيقو ( ciqu ) ا . پ . چاقو و چرخى كه بدان پنبه‌دانه را از پنبه جدا مىكنند . چيك چيك ( cik - cik ) ا . پ . آواز مرغان . چيلان ( cil n ) ا . پ . عناب بن . و هر افزارى كه از آهن سازند همچو زرفين در و زنجير و حلقه‌هاى كوچك و يراق زين و لجام اسب و ركاب . و بيشه‌اى كه در آن خرسها منزل دارند . چيلانگر ( cil n - gar ) ا . پ . كسى كه چيلان مىسازد . چيلانگرى ( cil n - gari ) ا . پ . شغل چيلان‌سازى . چيلانه ( cil ne ) ا . پ . عناب بن . چيلك ( cilak ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - توت فرنگى و فرز كه به فارسى شاكله گويند . چيله ( cile ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - غلام و بنده و برده . چين ( cin ) ا . پ . تا و پيچ و شكن و گره . و چين افگندن : تا و شكن وارد آوردن . و چين برابر و افگندن : پير شدن . و روى در هم كشيدن و در غضب شدن . و چين كردن : جمع كردن و فراهم آوردن . و كشيدن و چيدن . و پسنديدن و گزيدن . و پيوستن و وصل كردن . و صلح كردن . و در هم كشيدن . چين ( cin ) ص . پ . چيننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند سخن چين يعنى عيب‌گو . و گل چين : كسى كه گل مىچيند .