على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1175

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و قابليت و استعداد و اين كلمه را در مقام طعنه و سرزنش مىگويند مانند فلان چك و چانهء اين كار را ندارد يعنى استعداد و قابليت آن را ندارد . و چك و چانه زدن : پوچ گوئى كردن و ياوه و بسيار گفتن . چكوك ( cakuk ) ا . پ . چكاوك و خرفه . و نام نوائى از موسيقى . چكوك ( cokuk ) ا . پ . گنجشك و چغوك . چكونه ( cekune ) ا . پ . هوبره و كاروانك . چكه ( cake ) ص . پ . كوچك و خرد و خرده . چكه ( cakke ) ا . پ . قطره و جزء بسيار كوچك از هر مايعى كه كروى شكل باشد . چكى ( caki ) و ( cakki ) ا . پ . سوراخ ميان سنگ آسيا كه بدان سنگ بر دور محور گردش مىكند . چكيدگى ( cakidagi ) ا . پ . تقطير . چكيدن ( cakidan ) ف ل . پ . ريزان شدن مايع به شكل قطره و تقطير شدن و مقطر شدن . و ناگهان دوچار شدن . و گمان بردن . چكيدن ( cokidan ) ف م . پ . مكيدن چيزى . چكيده ( cakide ) ص . پ . مقطر و تقطير شده و بيرون تراويده . چكيده ( cakide ) ا . پ . گرز و عمود . چكيده ( cokide ) ص . پ . مكيده . چكيده خون ( cakide - xun ) ا . پ . شراب لعلى . چكين ( cakin ) ا . پ . زركش‌دوزى . و ا خ . نام ولايتى . چگار ( cag r ) ا . پ . چكاد و چكاده . چگال ( cag l ) ا و ص . پ . گران و سنگين و كثيف . و درهم نشسته . و سپر تيرانداز . چگامه ( cag me ) ا . پ . قصيده و چكامه و چغامه . چگانى ( cagg ni ) ا . پ . نوعى از خربزهء شيرين . چگك ( cogok ) ا . پ . چغوك و گنجشك . چگل ( cegel ) ا خ . پ . شهرى در تركستان كه مردم آنجا بغايت خوش‌روى و در تير اندازى بىعديل و نظيراند . و گل و لاى و لجن . چگلك ( cagalak ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - توت فرنگى كه بفرانسه فرز گويند . چگلى ( cegeli ) ص . پ . منسوب به شهر چگل . چلگيز ( cegeliz ) و چگلين ( cegelin ) ا . پ . نام گياهى . چگندر ( cogondar ) ا . پ . چغندر . چگوك ( caguk ) ا . پ . چكاوك . چگوك ( coguk ) ا . پ . چغوك . چگونگى ( cegunagi ) ا . پ . طبيعت و طريقهء هر چيز و كيفيت و حقيقت . و سرگذشت . و خاصيت . چگونه ( cegune ) م ف . پ . بطور استفهام استعمال مىشود يعنى از چه نوع و در چه وضع و در چه حالت و چطور . چل ( cal ) ا . پ . بندروغ و بندى كه از چوب و نى و علف و گل و لاى و خاك در جلو رودخانه و نهر بندند . و ميان دريا . چل ( cal ) پ . كلمهء امر از چليدن يعنى برو . چل ( cel ) ا و ص . پ . اسب دست راست و پاى چپ سفيد . و مردم كم عقل و احمق و نادان و گول . چل ( cel ) ص . پ . تعيينى عددى بمعنى چهل . چل ( col ) ا . پ . آلت تناسل و نره . چلا ( cell ) ا . پ . چهل روزى كه مرتاضان چله نشينند . و مدت چهل روز ايام نفاس يعنى آن مدت پس از زائيدن كه زن در آن ناپاك مىباشد . و چله . چلاس ( cal s ) ا و ص . پ . اكول و واس و كسى كه پيش از گستردن سفره از هر طبق يا هر ديگ چيزى بخورد . چلاغ ( col q ) ص . پ . - مأخوذ از چلاخ تركى - شل و شيشله . چلاك ( cal k ) ا . پ . جعل و سرگين گردانك . و عينك . چلالى ( cel li ) و ( cal li ) ا . پ . سبدى كه زنان پنبهء گلوله كرده و ريسمان ريسيده و جز آن در وى نهند . چلان ( cal n ) ا . پ . جريان . و مكتوب اطلاع از جانب زمين‌دار به حاكم كه مال الاجارهء وى حاضر است براى پرداختن . و فهرست اجناس . چلانك ( cal nak ) و ( col nak ) ا . پ . جعل و سرگين گردانك . چلانك ( col nak ) ا . پ . يك نوع بازى مر كودكان را كه كوزه گردانك نيز گويند . چلان كوه ( cal n - kuh ) ا خ . پ . نام كوهى در ملك يمن . چلانيدن ( cal nidan ) ف م . پ . فشار دادن و منضغط كردن . و چليدن كنانيدن . چلاو ( col v ) ا . پ . طعامى كه از برنج سازند و با خورشها خورند و آن را خشكه برنج نيز گويند . چلاه ( col h ) ا . پ . جولاه و نساج . و سنج و رقص لشكرى و سپاهى . چلبله ( colbole ) ا و ص . پ . اضطراب و شتاب و بىقرارى و مضطرب . و صله و انعام