على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1172

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

احوال . و ترس و بيم . و نگريستن پس سر و برگشت . چغر ( coqr ) ا . پ . وزغ و غوك . چغر ( caqar ) ا . پ . شغر و سختى و صلابت و ستبرى كه در پوست دست و پاها از كار فرمودن و راه رفتن پديد آيد . و چغر شدن : سخت و صلب و ستبر گشتن . چغرسته ( caqreste ) و چغرشته ( caqrecte ) ا . پ . گروههء ريسمانى كه هنگام رشتن بر دوك پيچيده مىشود . چغرسته ( ceqreste ) و چغرزه ( ceqreze ) ا . پ . زبانهء آتش . چغرنده ( caqrande ) ص . پ . ترسنده و ترسان . و هراسان . و جبان . چغريدن ( caqridan ) ص . پ . التفات كردن . و ترسيدن و واهمه نمودن . و برگشتن . چغريده ( caqride ) ص . پ . ترسيده و بيم كرده و واهمه نموده . و التفات كرده . چغز ( caqz ) ا . پ . جراحتى كه دهانش بسته شود و در درون آن چرك باشد . و وزغ و غوك و ضفدع . و آواز غوك . و ناله و زارى . و ترس و بيم . چغز ( caqaz ) ا . پ . بوتهء گياهى سفيد و شبيه به درمنه . چغزابه ( caqz be ) ا . پ . غوك و وزغ و جل وزغ و طحلب . چغزانيدن ( caqz nidan ) ف م . پ . چغزيدن كنانيدن غوك را . چغزاوه ( caqz ve ) و چغز پاره ( caqz - p re ) و ( caqaz - p re ) چغزلاوه ( caqzl ve ) و چغزواره ( caqzv re ) ا . پ . كف سبزى كه به روى آبهاى راكد مىنشيند . و طحلب و جل وزغ . چغزيدن ( caqzidan ) ف ل . م . پ . زارى و ناله كردن و فرياد كردن غوك . و ترسيدن و واهمه نمودن . و شكايت نمودن . و التفات كردن . چغك ( coqok ) ا . پ . چغوك و گنجشك و عصفور . چغل ( caqal ) ا . پ . چين و شكنج . و مطهره و ظرفى لوله‌دار جهة آب برداشتن كه از چرم دباغت كردهء بلغار دوزند . چغل ( coqal ) ا . پ . جوشن يعنى سلاحى كه در روزهاى جنگ پوشند . چغل ( coqol ) ا . پ . نمام و سخن‌چين و خفيه‌نويس كه آنچه از مردم بيند و يا شنود جهة آزار آنان براى حاكم و داروغه و جز آن نقل كند و يا نويسد . چغل خور ( coqol - xor ) ا . پ . سخن چين و نمام و افتراكار . چغل خورى ( coqol - xori ) ا . پ . سخن‌چينى و نمامى و افتراكارى . چغلى ( coqoli ) ا . پ . كار پنهان مردمان را به كسى گفتن و غيبت . چغمونستن ( caqmunestan ) ف ل . پ . بلغت زند استادن و قيام كردن . چغنت ( caqnat ) و چغنست ( caqnast ) ا . پ . حشو و چغبت . چغند ( caqand ) و ( coqand ) ا . پ . موى كه در پس سر گره كرده باشند . چغندر ( coqondor ) و ( coqondar ) ا . پ . گياهى كه ريشهء آن كلفت و لحمى است و بتازى سلق نامند و پختهء آن از اغذيهء لذيذ و و شيرين است و برگ چغندر و خود آن را در آشها و بورانيها داخل مىكنند و نيز چغندر را در تغذيهء حيوانات به كار مىبرند و از نوعى از آن قند و الكل مىسازند . چغنوت ( caqnut ) ا . پ . حشو و چغبوت . چغنه ( caqne ) ا . پ . نوائى از موسيقى . چغنه ( coqne ) ا . پ . گنجشك و عصفور . و ابابيل . چغنه ( caqane ) ا . پ . سازى كه چغانه نيز گويند . چغو ( coqu ) ا . پ . جغد و گنجشك . چغواره ( caqv re ) ا . پ . وزغ و جل وزغ . چغوك ( coquk ) ا . پ . گنجشك و عصفور . و يك نوع مرغى آبى . چغيدن ( caqidan ) ف ل . پ . كوشيدن و سعى كردن . و دم زدن و نفس كشيدن . چفاله ( caf le ) ا . پ . فوج و گروه مرغان . چفت ( caft ) ا . پ . چوب‌بندى كه تاك انگور و بيارهء كدو و جز آن را بر بالاى وى اندازند . و تالار و عمارتى كه از چوب و تخته سازند . و چفت فلك : گنبد آسمانى . چفت ( ceft ) ا . پ . زنجير در خانه . و چفت كردن : در را با زنجير بستن . چفت ( coft ) ا . پ . تيرى كه مانند پشت بند جهة نگاهدارى بنا قرار مىدهند . و تيرى كه در زير عمارت شكسته نصب كنند تا نيفتد . چفت ( coft ) و ( ceft ) ص . پ . سفت و تنگ و چسپان - ضد گشاد و فراخ . چفتك ( coftak ) و ( caftak ) ا . پ . مرغى دراز گردن كه پيوسته در كنار آب نشيند و كاروانك و كلنگ نيز گويند . چفتن ( caftan ) ف م . پ . دريافتن و فهميدن . چفته ( cafte ) ا . پ . سر گوسپند . و بهتان و تهمت و گمان بد . و برابر و قرين . و داربست و واديج و و ايج و واييج و چوب‌بندى تاك انگور و جز آن . و چوبى به قدر سه وجب كه كودكان بر دست گرفته و بر كمر چوب كوچكترى