على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1159

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

چام چام ( c m - c m ) ا . پ . دره هاى كوه و راههاى پرپيچ و تاب . چامز ( c mez ) ا . پ . چامين . چامگير ( c m - gir ) ص . پ . خوشنما و ملايم و آگاه . چاموش ( c muc ) ا . پ . نوعى از كفش و پاى افزار . چامه ( c me ) ا . پ . هر كلام موزون و شعر عموما و غزل خصوصا و سرود و نغمه . و سخن و قول . چامه دان ( c me - d n ) ص . پ . سخندان و بليغ و زبان آور و خطيب و واعظ . چامه گوى ( c me - guy ) ا . پ . شاعر و سخنگوى و كسى كه غزلى را به آواز بلند بخواند . چاميدن ( c midan ) ف ل . پ . بول كردن و شاشيدن و كيمز انداختن . و دميدن و وزيدن . چامير ( c mir ) و چاميز ( c miz ) و چامين ( c min ) ا . پ . بول و كميز و غايط . چانش ( c nec ) ا . پ . رفتار با كر و فر و با حشمت . و جنگ و كارزار . چانقى ( c nqi ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پند و نصيحت . و مشورت و تدبير . چانه ( c ne ) ا . پ . گرداگرد دهان و استخوان زنخ و فك اسفل كه محل ريش بر آوردن باشد و غبغب . و گلولهء خميرى كه از آن يك نان پزند . و تقطير و چكانيدگى . و جام و پياله . و حرف و سخن ياوه و سخن بىجا . و چانه زدن : سخن بىجا و زياد گفتن در خريد و فروش . و چانه كردن : خمير را باندازهء يك نان گلوله كردن . چاو ( c v ) ا . پ . - مأخوذ از تاتارى - اسكناس و بليت و قطعهء كاغذ دولتى كه كيخاتون مغول مىخواست بعوض پول آن را رايج كند و مردم آذربايجان و اهالى تبريز قبول نكردند و عز الدين مظفر به همين جهة بقتل رسيد . چاو چاو ( c v - c v ) ا . پ . غوغا و بانگ گنجشك و ديگر مرغان خصوصا وقتى كه جانورى قصد گرفتن او كند و يا كسى جهة گرفتن بچهء وى دست در آشيان آن نمايد . چاوچاوان ( c v - c v n ) ص . پ . معوج و گمراه و غير مستقيم و منحرف . چاوش ( c voc ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چاووش . چاوك ( c vak ) ا . پ . چكاوك و قبره . چاوله ( c vale ) ا . پ . كجواج و نا هموار . و گل سرخ صد برگ و بغايت رنگين . چاولى ( c vli ) ا . پ . افزارى كه ازنى بوريا سازند و بدان غله افشانند . چاووش ( c vuc ) ا . پ . نقيب لشكر و يا كاروان . چاووش ( c vuc ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سرهنگ و صاحب منصبى كه پيشاپيش حاكم و اشخاص بزرگ مىرود و نقيب . و جارچى و پيك . و يساول و رئيس و پيشوا و وكيل و پيشرو كاروان . چاويد ( c vid ) ا . پ . غوغا و بانگ گنجشك و چاو چاو . مر . چاو چاو . چاويدن ( c vidan ) ف ل . م . پ . فرياد كردن گنجشك وقتى كه دست در آشيانهء آن كنند . و بانگ بلند كردن انسان و ساير حيوانات . و جاويدن و خائيدن و مضغ كردن . چاه ( c h ) ا . پ . بئر و گودى دايره‌اى عميقى كه در زمين جهة بيرون آوردن آب و جز آن كنند . و مغاك و مغاره و چال . و زندان و دام . و چاه بابل : چاهى در بابل كه دو ملك هاروت و ماروت در آن حبس مىباشند . و چاه پخته : چاه آجرى . و چاه پست : عالم . و چاه زنخ و يا چاه زنخدان : گودى چانه . و چاه ظلمانى : دنيا و قالب آدمى . و چاه مقنع و يا چاه نخشب : چاهى كه مقنع از آن ماهى در مىآورد كه چهار فرسخ را روشن مىكرد . و روى معشوق . چاهجو ( c h - ju ) ا . پ . قلابى باشد كه بدان چيزى كه در چاه افتد بر آرند و چاه يوز نيز گويند و چاخو و مقنى . چاهچور ( c h - cavar ) ا . پ . دولاغ و چاقشورى كه زنان هنگام بيرون رفتن از خانه مىپوشند . چاه دلو ( c h - dalv ) ا . پ . برج دلو كه برج يازدهم از بروج دوازده‌گانه بود . و دنيا . چاهسار ( c h - s r ) ا . پ . دهانهء چاه . چاهك ( c hak ) ا . پ . مصغر چاه يعنى چاه كوچك . و گودى چانه . و پاچال . و چاهك ثريد : آن قطعه‌اى از حلواها كه ميان آن را گود كنند جهة ريختن چاشنى . چاه كن ( c h - kan ) ا . پ . مقنى و چاخو . و آلتى جهة كندن چاه . چاهه ( c he ) ا . پ . گودال عميق چاه مانند . چاهيدن ( c hidan ) ف ل . پ . احساس سرما كردن و سرما خوردن و بهم خوردن دندان‌ها از اثر سرما . چاهيوز ( c hyuz ) ا . پ . قلابى كه بدان چيز بچاه افتاده را برآرند . چاى ( c y ) و چايى ( c yi ) ا . پ . درخت كوچكى از محصولات آسياى شرقى يعنى چين و ژاپون كه برگهاى آن را پس از عمل آوردن در جعبه‌هاى قلع اندود كرده بهمهء ممالك كرهء ارض مىبرند و نوعا بر دو قسم است سياه و سبز و چاى سبز اثر تحريكش زيادتر