على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1151
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
( از باب ضرب ) : ميل كرد و عدول نمود از آن . جيص ( jis ) ا . ع . بازى مر تازيان را كه بهفت پشكل بازند . جيض ( jayz ) م . ع . جاض عنه جيضا ( از باب ضرب ) : برگشت از آن و ميل كرد . جيض ( jeyyaz ) و جيضى ( jeyyaz ) ا . ع . نوعى از رفتار تكبرانه . جيظان ( jayaz n ) م . ع . جاظ جيظانا ( از باب ضرب ) : ناز نازان رفت . و جاظ بحمله : گرانبار رفت . جيعان ( jay ' n ) ص . ع . جوعان و گرسنه . جيعر ( jay ? ar ) ا . ع . كفتار . جيعم ( jay'am ) ص . ع . گرسنه . جيغ ( jiq ) ا . پ . فرياد و فرياد كودكان . و جيغ كشيدن : فرياد كردن . جيغت ( jayqot ) ا . پ . ليف درخت خرما . جيغوت ( jayqut ) ا . پ . سبدى كه از ليف و يا برگ خرما بن سازند . جيغه ( jiqe ) ا . پ . زيور مرصع از گوهر ها كه مردان بر سر دستار و كلاه و زنان بر چارقد زنند . و فرياد . جيغه جيغه ( jiqe - jiqe ) ا . پ . زيورى كه از سودهء طلق و جز آن سازند و زنان هند برابر و پيشانى چسبانند . جيف ( jayf ) م . ع . جافت الجيفة جيفا ( از باب ضرب ) : بوى گرفت آن مردار . جيف ( jeyaf ) ع . ج . جيفة . جيفان ( jif n ) ع . ج . جائف . جيفة ( jifat ) ا . ع . مردار بوى گرفته . ج : جيف و اجياف . و ذو الجيفة ا خ : موضعى ميان مدينه و تبوك . جيفر ( jayfar ) ا . ع . شير قوى . جيفل ( jayfal ) ا . ع . ماه ذىقعده . جيفه ( jife ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردار بوى گرفته و چيز ناپايدار و جيفهء دنيوى : مال دنيا . جيفه خوار ( jife - x r ) ص . پ . مردار خوار . جيك ( jik ) ا . پ . آواز مرغان . جيگ جيگ ( jig - jig ) ا . پ . آواز مرغان و جانوران . جيل ( jayl ) ا . ع . كرانهء چاه و دريا و كوه . جيل ( jil ) ا . ع . گروهى از مردمان مانند عرب و ترك و فارس . و كل امة يختصون بلغة جيل . ج : اجيال . جيل ( jayal ) ا . ع . كفتار . جئلال ( ja'l l ) ا . ع . بيم و ترس . جيلان ( jil n ) ا . پ . درخت عناب و كنجد . جيلان ( jil n ) ا خ . ع . معرب گيلان و بمعنى آن . و قومى به بحرين تربيت دادهء كسرى . جيلان ( jayl n ) ا . ع . سنگ ريزهها كه باد از جائى به جائى برد . و اخ : قومى به بحرين . و قبيلهاى از عبد القيس . و روستائى بيمن . جيلان ( jayl n ) ص . ع . يوم جيلان ( ممنوعا ) : روز بسيار گرد و غبار . جيلانى ( jayl niy ) ص . ع . يوم جيلانى : روز بسيار گرد و غبار . جيلاهنگ ( jilyh ng ) ا . پ . ريشهء مسهل كه از هند آورند . جيلدارو ( jil - d ru ) ا . پ . چوبى سياه رنگ و كسارهء آن فستقى . جيلم ( jaylam ) ا . ع . ماه و قمر و هلال و ماه نو . جيم ( jim ) ا . ع . حرف پنجم از الفباى ابتثى و حرف سوم از الفباى ابجدى . و شتر سخت آرزومند ضراب . و ديبا . جيم ( jim ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام حرف ششم از الفباى فارسى . جين ( jin ) ا . پ . صفات زشت و باصطلاح تصوف نفس . جيناك ( jin k ) ا . پ . جاى و مقام و مكان . جينه ور ( jine - var ) ا . پ . جينور و پل صراط . جيواد ( jayv d ) ا . پ . ورع و پرهيزگارى و كسر شهوت . جيوب ( joyub ) ع . ج . جيب . جئوة ( jeavat ) ا . ع . مرگ . و تنگى و كميابى و قحط . جيود ( jayvad ) ص . پ . راست و درست جيود ( joyud ) ع . ج . جيد . جيوش ( joyuc ) م . ع . جاش جيشا و جيوشا و جيشانا . مر . جيش . جيوش ( joyuc ) ا . ع . ج . جيش . و امير الجيوش : فرمانده لشكر . جيوه ( jive ) ا . پ . يكى از فلزات است و در حرارت متعارفى مايع و سيماب و زيبق نيز گويند و وزن مخصوص آن 13598 مىباشد و در 40 درجه زير صفر منجمد و صلب مىگردد و در ساختن بارومتر و ترمومتر و جيوه كردن آئينه به كار مىرود . جيه ( jih ) ا . ع . ديدار و هيئت يق نظره بجيه سوء : بنا خوشى ديد او را . جيهبوق ( jayhabuq ) ا . ع . فضلهء موش .