على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1148

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آن باشد . جهودانه ( johud ne ) ا . پ . چرب روده كه درون آن را از گوشت و مصالح پر كرده باشند . و درختى كه صمغ آن انزروت است . و پارچهء زرد كه جهودان بر دوش دوزند . جهودانه ( johud ne ) ص . پ . منسوب و متعلق بجهود . جهودى ( johudi ) ص . پ . كسى كه پيرو دين حضرت موسى باشد و متدين به آن دين بود و يهودى . جهور ( jahur ) ص . ع . فرس جهور الصوت : اسب بلند آواز . جهور ( jahur ) ا . ع . مرد دلاور . و ا خ . موضعى و مردى . جهورة ( johurat ) م . ع . جهر الرجل جهورة و جهارة . مر . جهارة . جهورة ( jahvarat ) م . ع . سخن بلند گفتن . جهورى ( jahuriy ) ص . ع . كلام جهورى : سخن بلند آواز . و رجل جهورى : مرد ديدارى . و جهورى الصوت : بلند آواز . جهوش ( jahuc ) ا . ع . آنكه يك جا قرار نگيرد و از زمينى بزمينى رود . جهوش ( johuc ) م . ع . جهش اليه جهشا و جهوشا و جهشانا . مر . جهشان . جهوضة ( johuzat ) ا . ع . تيزى ذهن و سبكى يق فيه جهوضة . جهول ( jahul ) ا . ع . بسيار نادان . ج : جهل و جهل ( johol ) . جهولى ( jahuli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نادانى بسيار . جهولية ( jahuleyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نادانى بسيار . جهوم ( jahum ) ص . ع . عاجز ضعيف يق رجل جهوم . جهومة ( johumat ) م . ع . جهم جهامة و جهومة . مر جهامة . جهون ( johun ) م . ع . جهن جهونا ( از باب نصر ) : نزديك شد . جهوى ( jahv ) ص . ع . كون برهنه . جهى ( jeh ) م . ع . جهى البيت جهى ( از باب سمع ) : خراب و ويران گرديد آن خانه . جهيد ( jahid ) ص . ع . مرعى جهيد : چراگاه بسيار چريده ستور . جهيدن ( jahidan ) ف ل . م . پ . جستن و تند و تيز رفتن . و رقصيدن . و تاخت كردن . و برانگيخته شدن و دوانيده شدن و فرار كردن . و تفريح كردن . و خود را سر گرم كردن . و چكيدن . و سرد شدن . و وزيدن باد . جهيدى ( johayd ) ا . ع . كوشش . جهير ( jahir ) ص . ع . مرد ديدارى صاحب جمال و سزاوار احسان يق رجل جهير . ج : جهراء . و شير بىآب . و كلام جهير : سخن بلند . جهيرة ( jahirat ) ا . ع . مؤنث جهير زن ديدارى صاحب جمال و سزاوار احسان يق امراة جهيرة . جهيز ( jahiz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ساختگى و اسباب و كالا . و رخت دختر و عروس و وردك و زر قمار . و گوشت قيمه و كوفته . جهيز ( jahiz ) ص . ع . موت جهيز : مرگ شتاب . و فرس جهيز : اسب سبكرو و سخت دونده . جهيزة ( jahizat ) ا . ع . گرگ و يا ماده گرگ و يا كفتار و يا ماده خرس و يا بچهء خرس . و زنى خويله المثل قطعت جهيزة كل خطيب گويند ميانهء دو گروه از تازيان خونى واقع شد و جمعى در ميان افتاده مشغول صلح و ديه بودند و طرفين را راضى كرده بودند در اين بين جهيزة گفت : « ظفر ولى المقتول بالقاتل » پس قاتل را كشتند و گفتند : « قطعت جهيزة كل حطيب » و سپس مثل گرديد و يضرب لمن يقطع على الناس ما هم فيه بحماقة ياتى بها . و نيز جهيزة : زنى گول مادر شبيب خارجى . المثل احمق من جهيزة . جهيض ( jahiz ) ص . ع . بچهء افتادهء تمام خلقت و يا ناقص خلقت . جهينة ( johaynat ) ا خ . ع . قبيله‌اى و قلعه‌اى بطبرستان . و دهى بموصل . جى ( jay ) ص . پ . بلغت زند پاك و پاكيزه و خالص . جى ( jay ) ا . ع . نام قريه‌اى از توابع رى . جى ( jey ) ا . خ . پ . ولايت اصفهان عموما و بلوكى از بلوكات آن خصوصا . جى ( jayy ) ا خ . ع . نام قديم شهر اصفهان و نام دهى در آن . جى ( jeyy ) ا خ . ع . نام وادى ميان مكه و مدينه . جئ ( jay ' ) م . ع . جاء جيئا و جيئة و مجيئا ( از باب ضرب ) : آمد . و جاء بك : آورد تو را . و جئته : غالب آمدم او را بآمدن . و ما جاءت حاجتك اى ما صارت . و جاء الغيث : فرود آمد باران . و جاء امر السلطان : رسيد فرمان سلطان . جئ ( jay ' ) و ( jey ' ) ا . ع . خواندن بسوى طعام و شراب . و قولهم لو كان ذلك فى الهئ و الجئ ما نفعه قال ابو عمرو الهئ الطعام و الجئ الشراب . جئاء ( je ' ) ع . ج . جئآوة .