على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1129

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جنجال ( janj l ) ا . پ . همهمه و فرياد و آشوب و ازدحام . جنجر ( jonjar ) ا . پ . داروئى كه سرخ مرد و بتازى عصا الراعى گويند . جنجك ( janjak ) ا . پ . اسپست و شبدر . جنجل ( jonjol ) ا . ع . تره‌اى مانند مارچوبه كه نيم‌پخت كرده خورند . جنجن ( janjan ) و ( jenjen ) ا . ع . استخوان سينه . ج : جناجن . جنجنة ( janjanat ) و ( jenjenat ) ا . ع . استخوان سينه . جنجون ( jonjun ) ا . ع . دولاب . جنجه ( janje ) ا . پ . هستهء انگور . جنح ( janh ) م . ع . جنح الطائر جنحا ( از باب فتح ) : ناتوان گرديد آن مرغ در پريدن . و جنح البعير ( مجهولا ) : شكست جوانح شتر از گرانى بار . جنح ( jenh ) ا . ع . جنح الطريق : كنار راه و جانب آن . و جنح القوم : ناحيهء قوم و پناه قوم . جنح ( jenh ) و ( jonh ) ا . ع . بهره‌اى از شب و تاريكى و اختلاط آن . جنحاب ( jenh b ) ص . ع . كوتاه گرد اندام . جنحدل ( janahdal ) ص . ع . كوتاه بالا . جند ( jand ) ا خ . پ . شهرى در تركستان . جند ( jond ) ا . ع . اعوان و انصار و لشكر . و شهر . و هر نوع از انواع مخلوقات . ج : جنود و اجناد . و يق الشام خمسة اجناد : دمشق و حمص و قنسرون و اردن و فلسطين . المثل ان لله جنودا منها العسل قاله معاوية لما سمع ان الاشتر رضى اللّه عنه سقى عسلا فيه سم ، يضرب عند الشماتة بما يصيب العدو . جند ( jond ) ا . پ . گند و مادهء دوائى حيوانى كه جند بيدستر نيز گويند . جند ( jond ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سپاه و لشكر . جند ( janad ) ا . ع . زمين درشت . و سنگريزه‌هاى مشابه گل . و ا خ . نام شهرى در يمن آباد كردهء جند بن شهران كه بطنى است از معافر . جندار ( jand r ) ا . پ . مخفف جاندار و بمعنى آن . جنداسابور ( jond - s bur ) ا خ . پ . نام شهرى در خوزستان . جندال ( jand l ) ا . پ . عوام الناس . و مردم تولنكى و هرزه‌كاره و شراب‌خواره . جندب ( jondob ) و ( jondab ) و و ( jendab ) ا . ع . نوعى از ملخ . و ام جندب : بلا و غدر و ستم . و وقعوا فى ام جندب اى ظلموا . جند بيدست ( jond - bidast ) و جند بيدستر ( jond - bidastar ) ا . پ . گند بيدستر يعنى كيسهء غده مانندى كه در زير پوست شكم بيدستر در ما بين ريشهء دم آن حيوان و جزء خلفى رانش واقع است و اين كيسه كه زوج است در نر و مادهء اين حيوان هر دو موجود مىباشد و محتوى مادهء مترشحه‌ايست كه آن را در دفع تشنج بسيار استعمال مىكنند و خزميان و فاجشه و هزوگند نيز گويند . جندخ ( jondox ) ا . ع . ملخ بزرگ . جندر ( jandar ) ا . پ . اسباب و رختهاى پوشيدنى و جز آن . جندرة ( jandarat ) م . ع . جندر الكتاب : روشن كرد نوشتهء محو شدهء كتاب را . و جندر الثوب : تازه كرد نگار جامه را بعد از آنكه محو شده بود . جندرة ( jandarat ) ا . ع . از اعلام است . جندر خانه ( jandar - x ne ) ا . پ . صندوق‌خانه كه در آنجا رخوت پوشيدنى و جز آن گذارند . جندره ( jandare ) ا . پ . هر چوب گندهء ناتراشيده . و دو چوب به قدر نيم گز جهة كوفتن و هموار كردن رخوت و آن را رخت مال گويند . و چوبى كه بدان صوف و شال و جامه‌هاى ديگر شكنجه كنند . و مردم ناتراشيده و ناهموار . جندره‌چى ( jandare - ci ) ا . پ . منگنه‌چى و افشره‌گر و چاپ‌چى . جندشاپور ( jond - c pur ) ا خ . پ . جندا سابور . جندعة ( jondoat ) ا . ع . حبابى كه بالاى آب از باران نمودار شود . ج : جنادع . و جانوار خزندهء موذى يا هر جانورى كه از آن گزند و زحمت رسد . جندق ( jandaq ) ا خ . پ . نام قصبه‌اى در كنار كوير مركزى ايران . جندقوق ( jandquq ) ا . پ . جن و ديو . جندگى ( jendagi ) ا . پ . هرزگى و فاحشگى . جندل ( jandal ) ا . خ پ . يكى از نزديكان فريدون كه بخواستگارى دختر پادشاه يمن فرستاده بود . جندل ( jandal ) ا . ع . سنگ . ج : جنادل . و ا خ . نام بقعه‌اى . و دومة الجندل ا خ : نام موضعى . جندل ( jandal ) و ( jandel ) ا . ع . سنگ كه برداشتن توانند . جندل ( jonadel ) و ( janadel ) ص . ع . مكان جندل : جاى سنگناك . و كذلك مكان جندل . جندلة ( jandalat ) م . ع . پايمال كردن و پا زدن . جندلة ( jonadelat ) و ( janadelat ) ص . ع . ارض جندلة : زمين سنگناك .