على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1106

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و روش و راههاى مختلف . جگاشه ( jag ce ) ا . پ . خارپشت بزرگ تير انداز . جگتيپونستن ( jagtipunestan ) ف م . پ . بلغت زند نوشتن . جگر ( jegar ) ا . پ . يكى از احشاء بطنى كه رنگش سرخ تيره است و صفرا از آن مترشح مىگردد و در انسان و ساير حيوانات عالى وجود دارد و بتازى كبد گويند و نيز جگر بمعنى دل و غم و غصه و رنج و محنت و زحمت و مشقت . و انتظار . و شفقت و مرحمت . و تاب و طاقت مىباشد . و وسط هر چيز را نيز گويند . و جگر باختن : بددلى كردن و ترسيدن . و جگر خوردن : غصه خوردن و رنج و زحمت كشيدن . و جگر داشتن : تاب و طاقت داشتن . و جگر سفيد : شش . و جگر گل : شكم زمين و قبر و لحد . جگر آشام ( jegar - c m ) ص . پ . مهموم و مغموم و محزون . جگر آگند ( jegar - gand ) ا . پ . رودهء گوسفند كه با گوشت و مصالح پر كرده باشند . جگر آور ( jegar - var ) ص . پ . محكم ضمير و سخت دل . جگربند ( jegar - band ) ا . پ . مجموع جگر و شش و دل خواه از انسان و يا ساير حيوانات . و فرزند . و هر چيز لاغر و زبون . و جگربند پيش زاغ نهادن : اختيار كردن بلا و محنت . جگر پاره ( jegar - p re ) ا . پ . مجموع جگر و شس و دل خواه از آدمى و يا حيوانات . و فرزند . جگر تاب ( jegar - t b ) ص . پ . تفته و تفسيده جگر . جگرتاز ( jegar - t z ) ص . پ . ترسان و هراسان . جگر تافته ( jegar - t fte ) ص . پ . عاشق و كسى كه به مرض كوفت و دق گرفتار باشد . جگر تشنه ( jegar - tecne ) ص . پ . مشتاق و داراى شوق . جگر جوش ( jegar - juc ) ص . پ . آنكه به قوت و با قدرت مىجنباند و به حركت در مىآورد دل را . جگرچى ( jegar - ci ) ا . پ . جگر فروش . جگرخاى ( jegar - x y ) ص . پ . ملول و غمگين و محزون . جگر خسته ( jegar - xaste ) ص . پ . دل ريش و دل خسته . جگر خواره ( jegar - x re ) ص . پ . ساحر و جادوگر و افسانه ساز . و رنج‌بر و كسى كه غم و اندوه بسيار خورد . جگر خوارى ( jegar - x ri ) ا . پ . غم و اندوه بسيار و بلا و نكبت . جگردار ( jegar - d r ) ص . پ . بىباك و بهادر و دلاور . جگر دارى ( jegar - d ri ) ا . پ . بىباكى و دلاورى و دليرى . جگرسا ( jegar - s ) ص . پ . دردمند . جگر سوز ( jegar - suz ) ص . پ . موذى و رنج دهنده . جگرك ( jegarak ) ا . پ . نان خورشى كه از جگر و شش و دنبه و پياز برشته كرده سازند . جگر كش ( jegar - kac ) ص . پ . آزرده و مغموم و اندوهگين . جگرگاه ( jegar - g h ) ا . پ . بطن و شكم و جگر بند . جگر گرم ( jegar - garm ) ص . پ . مدقوق و جگر تافته و عاشق . جگر گوشه ( jegar - guce ) ا . پ . دل و فرزند عزيز . جگرنه ( jegrane ) ا . پ . مرغى از جنس كلنگ كه پرهاى دراز سياهى دارد و پادشاهان پر آن را بر سر زنند . جگرونتن ( jagrunetan ) ف م . پ . به لغت زند زدن . جگرى ( jagari ) ا . پ . نام تخم دوائى . و نام گياهى . جگرى ( jegari ) ص . پ . منسوب بجگر و رنگى كه مانند رنگ جگر باشد . جگرى داغ ( jegari - d q ) ا . پ . نشان و داغى كه زايل نشود . و خال طبيعى . و غم و اندوه تسلى ناپذير . جگى جگى ( jegi - jegi ) ا . پ . در وقت جزع و فزع در طلب و مبالغه در اخذ اين لفظ را گويند و زنان در هنگام لذت مباشرت بر زبان آرند . جگيجه ( jagije ) ا . پ . روغن دان يعنى ظرفى كه در آن روغن ستور ريزند . جل ( jal ) ا . پ . پرنده‌اى به قدر گنجشك و مانند بلبل خوش آواز . و ميان دريا . و گردا گرد دهان . و دسته و قبضه و رشته . جل ( jol ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پوشش اسب و جليل و پارچهء كهنهء مندرس . و پردهء در معبد . و جل وزغ و يا جل بك : طحلب و بزغسمه و جغرابه . جل ( jel ) ا . پ . دستهء كارد و چاقو و جز آن . جل ( jalla ) پ . كلمهء فعل مأخوذ از تازى - يعنى بزرگ است او و اين كلمه را هميشه پس از ذكر خدا و اللّه و حق استعمال مىنمايند چنانچه گويند جل جلاله : بزرگ است جلال خدا . و جل ذكره : بزرگ است نام خدا . و جل شأنه : بزرگ است شأن و قدرت خدا . و جل و على : بزرگ و بلند مرتبه است خدا . جل ( jall ) م . ع . جل البعر جلا . و