و جعل يفعل كذا : متوجه آن كار شد و شروع در آن كرد . و نيز جعل : ناميدن قوله تعالى وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً اى سموهم اناثا . و پيدا و آشكار كردن قوله تعالى إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا . و نسبت كردن چيزى بسوى چيزى يق جعلت زيدا اخاك . اى نسبته اليك . و آفريدن قوله تعالى وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ . و بزرگ داشتن و بزرگ گردانيدن قوله تعالى جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً و جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً . و ديگرگون كردن قوله تعالى جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها . * و بمعنى حكم شرعى مانند جعل الصلوات المفروضات خمسا . و بمعنى تحكم بدعى قوله تعالى الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ . و گاه بمعنى فعل لازم استعمال مىشود و درين وقت از افعال مقاربه مىباشد كقوله و قد جعلت اذا ما قمت يثقلنى ثوبى فانهض نهض الشارب الثمى . جعل ( ja'l ) ا . ع . خرما بن نر . و ج . جعلة . جعل ( ja'l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز ساختگى كه در آن دعوى اصل نمايند و هر چيزى كه كسى از پيش خود اختراع كند . و جعل كردن : خبر دروغ اختراع كردن . جعل ( jo'l ) ا . ع . مزدى كه براى كاركن كارى قرار دهند . جعل ( jo'l ) م . ع . جعل جعلا و جعلا و جعالة . مر . جعل . جعل ( je'l ) و ( jael ) ص . ع . ماء جعل : آب كوكال‌ناك . و كذلك ماء جعل . جعل ( jaal ) م . ع . جعل الماء جعلا ( از باب سمع ) : بسيار شد در آن آب كوكال و يا كوكالهاى مرده در آن پديد گشت . و جعل فلان : لج كرد فلان و ستيزگى نمود . جعل ( jaal ) ا . ع . كوتاه فربه . و ستيزه . جعل ( joal ) ا . ع . گوگال و كشتك و گشتك و سرگين غلطان كه جانورى است سياه و پردار از نوع مغطى الجناح و داراى دو زوج بال زوج فوقانى كه در پرش حيوان مدخليتى چندان ندارد جهة محافظت زوج تحتانى خلق شده كه مخصوص به پرش است . ج : جعلان . و مرد سياه فام زشت و ستيهنده و رقيب . و ا خ . نام مردى . و حباجعل : بازى است كودكان عرب را و هوان يضع الصبى را سه على الارض ثم ينقلب على الظهر . جعل ( jool ) ع . ج . جعال . جعلان ( je'l n ) ع . ج . جعل . جعلة ( ja'lat ) ا . ع . خرما بن ريزه و يا خرما بن كوتاه و ياردى و يا آن‌قدر بلند كه دست بوى نرسد . ج : جعل . جعلة ( joalat ) ا خ . ع . موضعى . جعلى ( ja'li ) ص . پ . - مأخوذ از تازى چيزى كه مصنوعى و ساختگى باشد مانند چيز اصلى . و خبر جعلى : خبرى كه حقيقت نداشته باشد و دروغ بود . جعم ( ja'm ) م . ع . جعم البعير جعما ( از باب فتح ) : پوزبند بر دهن شتر كرد تا از گزيدن و چريدن باز ماند . و جعم فلان : بىاشتها شد فلان بطعام . جعم ( ja'm ) و ( je'm ) ص . ع . حريص و آرزومند به خوردن گوشت . جعم ( jaam ) م . ع . جعم فلان جعما ( از باب سمع ) : بىاشتها شد فلان بطعام . و جعم الكلام : درشت گرديد آن سخن از فراخى حلق . و جعم فلان الى اللحم : با آنكه فلان بسيار گوشت خورده بود آرزوى گوشت آمد او را . و جعمت الابل : افتاد همهء دندانهاى آن شتران . جعم ( jaam ) ا . ع . درشتى كلام با فراخى حلق . جعم ( jaem ) ص . ع . بىاشتهاى بطعام . جعماء ( ja'm ' ) ا و ص . ع . دبر . و شتر مادهء كلانسال دندان ريخته . و زنى كه از كلانسالى عقلش رفته باشد و لا يقال للرجل اجعم . جعمرة ( ja'marat ) م . ع . گرد آوردن خرگوش خود را وقت گزيدن . جعمسة ( ja'masat ) م . ع . يك‌بار غائط كردن . جعمظ ( jo'moz ) ا . ع . پير بخيل آزناك و حريص . جعموس ( jo'mus ) ا . ع . پليدى مردم و جز آن . ج : جعاميس يق رمى بجعاميس بطنه . جعن ( ja'n ) ا . ع . درهم كشيدگى و فرو هشتگى در پوست و جسم و فعل از آن استعمال نمىشود . جعنب ( ja'nab ) ا . ع . كوتاه . جعنظار ( jeenz r ) ا . ع . آزناك در طعام كه آز بزان غالب باشد و بسيار خوار ستبر . جعنظر ( jaanzar ) ا . ع . بسيار خوار ستبر . جعو ( ja'v ) ا . ع . تودهء پشك گوسفند و شتر و مانند آن . جعودة ( joudat ) م . ع . جعد الشعر جعودة و جعادة . مر . جعادة . جعور ( jaur ) ا . ع . دو آب‌گير مر دو قبيله از تازيان را كه آب باران هرگاه در آن گرد آمدى نگاه داشتندى و در وقت حاجت از آن خوردندى . جعور ( jour ) ع . ج . جعر . جعور ( ja'var ) ا . ع . ام جعور : كفتار . جعول ( ja'val ) ا . ع . بچهء شترمرغ . جعونة ( jounat ) ص . ع . رجل