على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1096

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جشاء البحر : موجهء دريا . و جشاء الليل : تراكم شب . جشاء ( jacc ' ) ا . ع . كمان درشت آواز . و زمين نرم سنگريزه‌ناك قابل خرما بن . جشأة ( jocaat ) ا . ع . آروغ . جشآت ( jac ' t ) و ( jaca t ) ع . ج . جشء . جشار ( joc r ) ا . ع . سرفه و خشونت آواز يق فى صدره جشار . و كذا فى صوته جشار . جشار ( jacc r ) ا . ع . ستوربان و صاحب چراگاه اسبان و ميرآخور . جشار ( jocc r ) ع . ج . جاشر . جشارى ( jacc riy ) ا . ع . كسى كه ستور را بچراگاه برده و با آنها در آنجا بخسبد . جشاش ( jec c ) ع . ج . جش . جشاش ( jacc c ) ا . ع . سازندهء بلغور و كبيدهء گندم . جشامة ( jac mat ) م . ع . جشم الامر جشما و جشامة ( از باب سمع ) : به تكلف كار كرد و رنج آن كشيد . جشان ( jac n ) ا . پ . گز خياطى و بنائى كه بدان پارچه و زمين پيمايند . جشان ( jocc n ) ا . ع . جشان القفر : ميانهء بيابان . جشب ( jacb ) ص . ع . رجل جشب الماكل : مرد بدخورش و درشت خوار . جشب ( jacb ) م . ع . جشب الله شبابه جشبا ( از باب نصر ) : ببرد خداى جوانى او را و يا تباه و خوار گرداند او را . و نيز جشب : آرد كردن نيم‌كوب را . و جشب الرجل الماكل جشبا ( از باب ضرب ) : بىنان خورش خورد آن مرد طعام را . و جشب الطعام جشبا ( از باب نصر ) و جشب ( از باب سمع ) : درشت و خشن شد طعام و يا بىنان خورش گرديد . جشب ( jacb ) و ( jaceb ) ص . ع . طعام جشب : طعام بىنان خورش . و كذلك طعام جشب . جشب ( jocb ) ا . ع . پوست انار . جشة ( joccat ) ا . ع . درشتى آواز و آواز درشت باغنه كه در آن گرانى و گرفتگى باشد . جشة ( jaccat ) و ( joccat ) ا . ع . جماعتى از مردم كه پيش آيند . جشة ( jaccat ) ا . ع . برادران و خويشاوندان و خدم . و ا خ . نام محدثه‌اى . جشجشة ( jacjacat ) م . ع . جشجش البئر : پاك كرد چاه را و دور كرد خس و خاشاك آن را . جشر ( jacr ) م . ع . بچرا گذاشتن ستور را شباروز . و بشب ماندن شتران در چراگاه . و بشب ماندن قوم با شتران در چراگاه . و برجستن اسبان براى سفاد پس چرانيدن آنها را در پيش خانه ( و الفعل من نصر ) و جشر الشيئ : ترك كرد آن چيز را . و وا گذاشت . و جشر عن اهله : غائب شد از اهل خود و دور ماند از آنها . جشر ( jocr ) ع . ج . اجشر و جشراء . جشر ( jacar ) ا . ع . مرد بىزن . و تره هاى بهار . و شترانى كه در چراگاه باشند و بشب بخانهء صاحب نيايند . و مردم كه بشب با شتران در چراگاه باشند يق اصبح بنو فلان جشرا اذا كانوا يبيتون مكانهم فى الابل لا يرجعون الى بيوتهم . و نيز جشر : سرفه يق فى صدره جشر اى سعال . و خشونت آواز يق فى صوته جشر . و نيز جشر : چرك مشك شير . جشر ( jacar ) م . ع . جشر الساحل جشرا ( از باب سمع ) : درشت شد گل آن ساحل و خشك گرديد مانند سنگ . و جشر الرجل : خشن گرديد سينهء آن مرد و درشت شد آواز آن فهو اجشر و هى جشراء و كذا جشر ( مجهولا ) فهو مجشور . و جشر الوطب : چركين گرديد آن مشك شير . جشر ( jacer ) ص . ع . وطب جشر : مشك شير چركين . جشراء ( jacr ' ) ا . ع . مؤنث اجشر زن آواز گرفته . ج : جشر . جشرة ( jocrat ) ا . ع . درشتى سينه . و سرفهء خشك و درشتى آواز يق فى صدره جشرة . و كذا فى صوته جشرة . جشع ( jaca ' ) ا . ع . حريص چيره . و بر فراق دوست ترسنده الحديث فبكى معاذ جشعا لفراق رسول الله صلى الله عليه و آله . جشع ( jaca ' ) م . ع . سخت حريص شدن . و پس از گرفتن حصهء خود در حصهء غير طمع كردن ( و الفعل من سمع ) . جشع ( jace ' ) ص . ع . كسى كه پس از گرفتن حصهء خود در حصهء ديگر طمع كند . ج : جشعون . جشعون ( jaceuna ) ص . ع . ج . جشع . جشم ( jacm ) م . ع . جشم الامر جشما و جشامة . مر . جشامة . جشم ( jacm ) و ( jacam ) ا . ع . گرانى بار و سنگينى يق القى على فلان جشمه اى ثقله . و كذلك جشمه . و اندوه و رنج . جشم ( jacam ) ا . ع . فربهى . جشم ( jocam ) ا . ع . شكم و سينه و يا استخوانهاى پهلو كه شامل است مر سينه را . و ا خ . قبيله‌اى از مضر و از يمن و از تغلب و ثقيف و هوازن . و بندهء حبشى كه حارث بن لوى را حضانت مىكرده و فرزندان او را بنى جشم مىگويند .